V IỂ T CHI - LÂM T R IN H
(BIÊN SOẠN)

217
MON ĂN BÀITHUOC
PHÒNG TRỊ

BỆNH GÀN J

U3 NHẢxu At bản van hoâ thông tin ^

217 MÓN ĂN BÀI THUỐC
PHÒNG TRỊ BỆNH GAN

VIẾT CHI - LÂM TRINH
Biên soạn

ẵ l7

MÓ9ỈMBÀI muốc

PHÒNG TRỊ BỆNH GAN

NHÀ XUẤT BẢN VÃN HÓA - THÕNG TIN

LỜI NÓI ĐẨU

S

ức kh o ẻ là vốn q u ý n h ấ t của con người.
Vậy mà ít ai ngờ rằng, sức khoẻ cũng là thứ người

ta dễ dàng phung phí nhất, ít coi trọng nhất
Trong xã hội ngày nay, bệnh gan là m ột trong những
căn bệnh đáng sợ, cùng với các bệnh nan y khác như
bệnh tiểu đường, ung thư, tâm th ầ n ... Dù đã có rất nhiều
các nhà khoa học nghiên cứu, nhưng đến nay y học hiện
đại vẫn chưa tìm ra được cách nào nhằm khống chế hữu
hiệu bệnh viêm gan, ung thư gah.
Tuy nhiên, có một điều mà các bác sĩ đểu thống nhất
là: bệnh gan có nguyên nhân cơ bản là ăn uống. Do vậy,
chúng ta có thể phòng tránh căn bệnh nguy hiểm chết
người này bằng cách giữ vệ sinh ăn uống, có lối sống
lành m ạnh, sinh hoạt điều độ cùng với biện pháp tiêm
phòng vacxin...
Tập hợp và tuyển chọn từ các tư liệu mới nhất trong
ngoài nước về bệnh gan, chúng tôi tuyển soạn cuốn “217

món ăn bài thuốc phòng trị bệnh gan" nhằm cung cấp

cho các bạn những kiến thức cơ bản cũng như các liệu
pháp ăn uống và các món ăn bài thuốc trị bệnh gan.
Hy vọng rằng cuốn sách sẽ là trợ thủ đắc lực giúp
các bạn bảo vệ sức khoẻ m ột cách tốt nhất.

Nhóm biên soạn

Chương I

ẢNH HƯỞNG CỦA GAN VỚI c ơ THE

CÁC CHỨC NĂNG Cơ BẢN CỦA GAN
an là cơ q u a n n ộ i tạ n g lớn n h ấ t tro n g
cơ thể, nặng khoảng 1,2kg, nằm bên phải
khoang bụng, ỏ vị trí từxương sườn thứ 5 đến xương sườn
thứ 8. Là đầu mối thiết yếu của quá trình trao đổi chất và
là cơ quan quan trọng duy trì sinh m ệnh của con người,

G

gan có tác dụng to lớn trong việc trao đổi các chất đường,
mỡ, prôtít, hoócmôn, tích trữvitam in và hoạt hóa vitam in...
Đ ồng thời, gan còn có chức năng tiế t dịch, bài tiế t vâ^
chuyển hóa. Có những nhiệm vụ quan trọng trên, nên quá
trình tiêu hóa và tuần hoàn máu đều không thể thiếu gah
được.
Trước hết, gan có khả năng tiế t mật, quá trình này
không bao giờ gián đoạn, m ật tiết ra được đựng trong túi
mật. Chất men gan có trong m ật có thể “sữa hóa” mỡ, rất
có lợi cho việc phân giải và hấp thụ chất béo cũng như
hấp thụ vitamin hòa tan trong chất béo. Ngoài ra, mật còn

có tác dụng trong việc kích thích nhu động ruột và dạ
dày, ức chế sinh trưởng của vi khuẩn.
Chức năng quan trọng nhất của gan là tham gia vào
quá trình chuyển hóa các chất có trong cơ thể. Ví dụ: tinh
bột trong quá trình tiêu hóa sẽ phân giải thành đường gluco,
sau khi được ruột hấp thụ sẽ qua gan, m ột phần được
chuyển hóa thành đường glucoza d ự trữ tro n g gan, phần
còn lại sẽ vào máu để duy trì sự ổn định của lượng đường
trong máu. Khi lượng đường trong máu do tiêu hao giảm
xuống, đường glucoza dự trữ trong gan ngay lập tức được
chuyển hóa thành đường glucô để cơ thể sử dụng. Gan
còn có khả năng tổng hợp các axit am inô do thành ruột
hấp thụ thành các loại abum in cần thiết cho cơ thể.
Ngoài ra gan còn có tác dụng giải độc. Là một người
lính gác mẫn cán, gan bảo vệ và không để cho cơ thể hấp
thụ các chất có hại. Gan có thể hóa giải m ột số chất độc
rồi thải chúng ra ngoài theo đường tiêu hóa. Nhưng chức
năng giải độc của gan có hạn, nên chúng ta phải hết sức
cẩn thận khi ăn uống.

BẢO VỆ GAN
Trong cơ thể, gan là một bộ phận làm việc không biết
m ệt mỏi, là “ nhà m áy” hóa học của cơ thể. Ngoài chức
năng hoạt hóa vitam in, cân bằng hoócm ôn, gan còn có
tác dụng xử lý hóa học đối với các chất như đường, mỡ và

8

prôtêin, giúp cho các cơ quan trong cơ thể dễ dàng hấp
thụ. Vì vậy có thể nói, nhiệm vụ chủ yếu của gan là người
“thay thế trung gian" của chất dinh dưỡng. Một khi cơ năng
của người “thay th ế ” này bị suy thoái, thì các cơ quan
khác trong cơ thể sẽ phải chịu ảnh hưởng xấu liên đới,
gây ra các loại bệnh khác nhau.
Do đó, để duy trì sức khoẻ, chúng ta cần đặc biệt
chú ý tới cơ năng của gan. Thông thường, khi gan m ắc
bệnh, nó không có những triệu chứng gì rõ ràng. N hư vậy
có nghĩa là, các bệnh về gan nếu không quá nghiêm trọng
thì thường không có dấu hiệu gì đặc biệt.
Chúng ta cần biết rằng, bản thân gan không có thần
kinh gây đau đớn, mà chỉ có ở lớp biểu bì. Vì vậy,khi bên
trong bộ phận gan xuất hiện bệnh, nếu không tiếp xúc
vào lớp biểu bì thì chúng ta sẽ không cảm thấy đau đớn.
Hơn nữa, gan là m ột cơ quan có tính chịu đựng cao, chỉ
cần còn 30% khả năng làm việ c là cơ thể chúng ta khó
cảm nhận được sự đ a u đớn. Cho nên, m ặc dù gan mắc
bệnh thì cũng rất ít xuất hiện những triệu chứng rõ rệt. Chỉ
khi gan bị m ắc bệnh nặng khi cơ năng của nó có những
biểu hiện suy thoái thì chúng ta mới nhận thấy được triệu
chứng đó.
Gan còn là m ột cơ quan nội tạng cứng và giữa gan
với các cơ quan khác trong cơ th ể có m ột m ối quan hệ
chặt chẽ, cho nên gan thường phải chịu những ảnh hưởng
liên đới của các bộ phận khác. Ví dụ như khi cơ th ể bị
bệnh truyền nhiễm , bệnh đái đường, hoặc khi m ang thai

thì đều có thể ảnh hưởng gián tiếp đến cơ năng của gan.
Hiểu được tầm quan trọng của gan, chúng ta làm sao
có thể xem thường chức năng gan? Bạn phải đặc biệt chú
ý chăm sóc và bảo vệ gan thật tốt.

CHỨC NĂNG GIẢI ĐỘC CỦA GAN
Chức năng giải độc của gan chiếm m ột vai trò cực
kỳ quan trọng. Thông thường, sau khi nuốt thức ăn, dạ
dày và ruột sẽ hấp thụ những chất dinh dưỡng, thực hiện
quá trình phân giải, hòa tan chất dinh dưỡng vào máu.
Cuối cùng, qua sự tuần hoàn của m áu, các chất dinh
dưỡng sẽ được chuyển đến gan và tiến hành phân hóa tổ
hợp.
Tuy nhiên, ngày nay thực phẩm đã không còn sạch
như trước nữa, rất nhiều loại thực phẩm được bảo quản
bằng các chất hóa học. Đó là những loại thực phẩm cực
kỳ độc hại đối với cơ thể. Ngay cả nước uống cũng chứa
vô số những sinh vật có hại. Ngoài ra, sự ô nhiễm không
khí cũng đã gây ra mối hiểm họa chung cho toàn xã hội.
Mọi người đều biết rằng, để tồn tại không ai là không
cần đến nước, không khí và thực phẩm. Nhưng những
nhân tố quan trọng này cũng đang ngày càng gây hại
nghiêm trọng đến cơ thể con người. Những chất độc hại
trên cùng với các chất dinh dưỡng đều sẽ thẩm thấu vào
máu, từ đó chuyển sang gan, để nó thực hiện chức năng

10

giải độc.
Các chất độc hại có lúc lại xuất hiện từ bên trong cơ
thể, quá trình trao đổi chất sẽ sản sinh ra những vật chất
có hại dạng nh ư A m o n ia c, và những chất này đều phải
lọc qua gan để thực hiện quá trình giải độc. Ngoài ra nếu
trong cơ thể, hoócm ôn tiết ra quá nhiều hoặc quá ít cũng
có thể gây ra các loại bệnh khác nhau. Khi hoócm ôn tiết
ra quá ít, gan có thể th ú c đẩy quá trình điều tiế t ở
hoócmôn. Ngược lại, khi hoócm ôn tiế t ra quá nhiều thì
gan lại phải thực hiện quá trình phân giải giúp hoócm ôn
đạt được sự cân bằng.
Khi thực hiện xong quá trình giải độc, gan sẽ biến
những chất có hại thành những chất vô hại, làm cho nó dễ
dàng hoà tan vào nước, bài tiế t ra ngoài qua đường tiểu
tiện hoặc đại tiện.
Chúng ta có thể lấy m ột ví dụ, người phụ nữ sau khi
mang thai, khoảng 1 tháng thì có hiện tượng buồn nôn, cơ
thể cảm thấy m ệt m ỏi, nhu cầu ăn uống cũng bị ảnh
hưởng, đây là do tác động của thai nhi trong bụng mẹ.
Vào giai đoạn này, chức năng trao đổi chất bắt đầu tăng
mạnh, kết quả là sẽ sinh ra các chất độc hại.
Gan vốn có chức năng lọc và loại bỏ những độc tố
trong cơ thể. Tuy nhiên do chức năng trao đổi chất quá
mạnh nên gan không thể lọc hết được, nên các chất có
hại sẽ lưu lại trong cơ thể, làm nảy sinh các loại bệnh.

11

GAN MÀC BỆNH SẼ GÂY RA
HIỆN TƯỢNG THIẾU VITAMIN
Gan gà hoặc gan lợn ăn với rau hẹ, sẽ cung cấp cho
cơ thể m ột lượng lớn vitam in và prôtêin. Trước kia, người
ta vẫn cho rằng, người nào cơ năng gan yếu thì nên thường
xuyên ăn thêm các loại gan để bồi bổ. Có học giả đã
được giải thưởng Nobel Y học về thuyết “ Lấy gan trị gan”.
Vấn đề đặt ra là vì sao ăn gan lại bổ gan?
Đ ể trả lời câu hỏi này, chúng ta cẩn xem : “Tại sao
những động vật ăn thịt như hổ, sư tử không ăn rau mà
chúng không bị thiếu vitam in, không bị quáng gà?”. Thực
ra, những loài động vật ăn th ịt này không có hiện tượng
thiếu vitam in, bởi khi chúng bắt được m ột con mồi, bao ■
giờ chúng cũng phải vồ xé phần bụng trước để ăn gan
con vật “xấu số ” đó. Vì sao chúng lại thích ăn gan như
vậy? Bởi trong gan chứa nhiều vitam in, chúng chỉ cần ăn
gan là có thể bổ sung lượng vitam in còn thiếu. Chính vì lẽ
đó mà những động vật ăn thịt này không hề bị mắc chứng
mắt quáng gà.
V itam in là chất dinh dưỡng thiết yếu của cơ thể, nó
có thể giúp cho quá trình trao đổi chất chủ yếu trong cơ
thể và thúc đẩy các hoạt động của cơ năng trở lại bình
thường. Nếu cơ thể bị thiếu hụt những chất dinh dưỡng
này sẽ rất dễ m ắc bệnh.
Chúng ta cẩn biết rằng, nguồn cung cấp vitam in là ở
thực phẩm. Con người không th ể có khả năng tự tạo

12

vitam in trong cơ thể, cho nên chúng ta cần phải xem
vitam in như m ột thực phẩm vô cùng thiết yếu. Sau khi cơ
thể hấp thụ vitam in, gan sẽ lưu chứa nó và khi cần mới
chuyển tới các cơ quan khác.
Lượng vitam in mà cơ thể chúng ta cần đều có thể có
được từthự c phẩm. Cho nên, việc bổ sung quá liều thuốc
vitam in hàng ngày có thể không đạt được hiệu quả cần
thiết, thậm chí còn gây ra hiện tượng mất cân bằng, ví dụ
n h ư vita m in A, vitam in B ... Vì vậy, khi uống vitam in cần
có sự chỉ dẫn của bác sĩ, nếu không có thể gây phản tác
dụng.
Cũng giống như dầu bôi trơn máy móc, vitamin đương
nhiên có thể thúc đẩy hoạt động bình thường của cơ năng
cơ thể. Song tác dụng tăng cường thể lực hay loại bỏ mệt
mỏi cho cơ thể thì chưa hẳn là hoàn toàn đúng. Trong
cuộc sống hàng ngày, nếu bạn không có thói quen ăn
uống bất hợp lý thì chắc chắn rằng bạn sẽ không bị thiếu
vitamin.
Do gan là cơ quan lưu trữ và điều tiết vitam in nên khi
cơ thể thiếu vitam in, chúng ta có thể biết chắc rằng: gan
người đó đang bị bệnh. Vì sao có thể nói triệu chứng thiếu
vitam in có quan hệ rất lớn với quá trình suy thoái của cơ
năng gan? Là cơ quan lưu chứa tiềm tàng vitam in, nếu
“kho chứa” - gan bị ảnh hưởng, thì tất nhiên quá trình
trung chuyển của vitam in cũng gặp khó khăn. Nếu gan
không chuyển được vitam in thì các cơ quan khác trong
cơ thể khó mà hấp thụ được vitamin, lâu dần sẽ gây bệnh.

13

Khi gan của bạn có “vấn đ ề ” , thì cho dù có dùng bao
nhiêu vitamin cũng không thể đạt được hiệu quả cần thiết,
bởi lúc đó vitam in không thể phát huy được công hiệu.
Vì vậy, hãy nhớ kỹ: thiếu vitam in là triệu chứng do
gan m ắc bệnh gây ra.

GAN MẮC BỆNH,

cơ THE

SẼ BỊ LẠNH

Người ta chia động vật thành hai loại cơ bản, đó là
“động vật máu lạnh” và “động vật thân nhiệt ổn định”. Động
vật máu lạnh là những loài vật mà thân nhiệt của chúng
thay đổi theo mùa, ví dụ như: trăn, rắn...
Còn con người được xem là “động vật thân nhiệt ổn
đ ịn h ” , bởi nhiệt độ cơ thể con người luôn luôn ổn định,
không đổi trong bất kỳ điểu kiện môi trường như th ế nào.
Vì sao cơ thể lại có thể giữ được nhiệt độ ổn định như
vậy? Nói một cách đơn giản, cơ thể người có một “thiết bị”
giữ nhiệt, đồng thời do nhiệt lượng sản sinh trong cơ thể
tương đối lớn, cho nên mới có thể duy trì được mức binh
thường của thân nhiệt.
Thông thường, những chất dinh dưỡng trong thực
phẩm mà chúng ta sử dụng hàng ngày thì có khoảng 40%
chuyển thành năng lượng cho cơ bắp hoạt động, còn lại
khoảng 60% sẽ chuyển hóa thành nhiệt lượng giữ nhiệt
cho cơ thể. Bình thường, một ngày một người cần hấp thụ
từ 2000 - SOOOCalo, trong đó lượng Calo trở thành nhiệt

14

lượng vào khoảng từ 1200 - 1800.
Nhiệt lượng duy trì thân nhiệt này chủ yếu là do hoạt
động cơ bắp tạo ra. Tuy nhiên, trong tất cả nhiệt lượng thì
lượng nhiệt do gan cung cấp chiếm khoảng 15%. Vậy thì
15% nhiệt lượng mà gan sản sinh ra từ đâu mà có? Theo
nghiên cứu của các nhà khoa học thì nó phát sinh ngay
trong quá trình trao đổi chất và tiến trình thực hiện chức
năng giải độc. Ban ngày, do cơ thể con người hoạt động
liên tục nên có thể tạo ra nhiệt lượng, đủ để giữ nhiệt độ
ổn định. Còn vào ban đêm, khi mà hoạt động cơ bắp gần
như ngừng hẳn, thì nhiệt lượng chủ yếu là do gan cung
cấp. Cho nên, vào mùa đông giá rét, cơ thể chúng ta luôn
cảm thấy ấm áp là nhờ sự hỗ trợ của gan. Nếu cơ thể luôn
cảm thấy lạnh, m ặc dù được trang bị đủ quần áo ấm thì
bạn nên nghĩ ngay đến việc gan bị tổn thương.

TINH THẦN MỆT MỎI KHI GAN BỊ BỆNH
Mọi người đều biết rằng, đường glucô là nguồn cung
cấp năng lượng cho cơ thể. Song nó không phải có khả
năng chuyển thành nhiệt lượng. Thông thường, nó được
chuyển vào gan, qua quá trình hóa hợp, m ột phần năng
lượng sẽ được dự trữ trong gan. Lượng đường lưu lại trong
gan được gọi là glucoza, còn phần còn lại được chuyển
tới các cơ quan khác, gọi là đường glucô
Trọng lượng trung bình của gan khoảng 1,2kg, trong

15

đó lượng đường glucoza chiếm khoảng 10%. Như vậy trong
gan của m ỗi người, lượng glucoza chiếm 120g. Khi vận
động mạnh, lượng glucô tiêu hao trong máu đột ngột tăng
cao, lúc này, lượng glucoza ở gan sẽ nhanh chóng chuyển
thành glucô để bổ sung thêm đường cho cơ thể. Tuy nhiên,
khi gan bị bệnh thì lượng glucoza sẽ không còn tồn tại
hoặc còn rất ít trong gan, vì th ế sẽ xuất hiện hiện tượng
thiếu glucô trong máu, làm cơ thể cảm thấy mệt mỏi.
Do tồn tại m ột lượng lớn glucoza, cho nên thậm chí
khi chúng ta không ăn gì thì cơ thể vẫn có thể duy trì hoạt
động được. Một phần glucoza sẽ được chuyển từ gan vào
cơ bắp. Do đó, khi vận động m ạnh, lượng glucoza trong
cơ bắp sẽ biến thành năng lượng để giữ cho cơ thể đủ
chất dinh dưỡng. Khi chúng ta vận động, lượng glucoza
chuyển thành năng lượng, giúp cơ thể bài tiết axit cabonic
và mồ hôi ra ngoài.
M ột điều mà bạn cũng cần phải biết, khi glucoza
chuyển thành năng lượng, bắt buộc nó phải cần sự hỗ trợ
của vitam in B 1 . Nên khi cơ thể bị thiếu vitam in B 1 , quá
trình chuyển hóa năng lượng cũng sẽ gặp khó khăn. Cơ
thể tất m ệt mỏi khi nó không tự tạo ra năng lượng. Nhưng
cũng giống như những chất tồn tại trong gan, vitam in B1
sẽ không thể chuyển tới được các cơ quan khác cũng
như không còn khả năng tạo ra năng lượng nếu gan bị
bệnh. Lúc đó, đương nhiên cơ thể sẽ m ệt mỏi, tinh thần
uể oải.

16

COLESTROL CAO CŨNG
LÀ NGUYÊN NHÂN CỦA BỆNH GAN
Khi đề cập đến colestrol, lập tức chúng ta nghĩ ngay
tới hiện tượng xơ cứng động mạch.
Vì sao người ta có thể cho rằng lượng colestrol trong
cơ thể quá cao là nguyên nhân gây ra xơ cứng động mạch?
Bởi vì, khi quan sát huyết quản của bệnh nhân bị xơ cứng
động m ạch, người ta phát hiện ra rằng trong thành động
mạch tồn trữ rất nhiều colestrol. Còn nếu colestrol tồn trữ
trong ống mật hoặc túi mật quá lâu có thể sẽ kết sỏi, đây
chính là nguyên nhân gây nên sỏi m ật. Nói như thế, có
nghĩa là colestrol không phải là một nhân tố tốt. Tuy nhiên,
nếu gan của m ột người khỏe m ạnh thì colestrol không
những không thể ảnh hưởng đến sức khoẻ, mà thậm chí
nó còn là m ột thành phần quan trọng của cơ thể.
Chúng ta cần biết rằng, colestrol là do sự hóa hợp
axit axetic của gan tạo thành. Nó xuất hiện hầu như ở mọi
bộ phận cơ thể, trong đó não, hệ thống thần kinh, thận,
da... chiếm một tỷ lệ tương đối lớn. Colestrol là thành phần
chủ yếu tạo nên dịch thể mật. Nếu dịch thể m ật không
được bài tiết ra ngoài hoàn toàn, thì phần colestrol dưthừa
sẽ do gan xử lý, sau đó thải ra khỏi cơ thể. Colestrol không
những là thành phần chủ yếu tạo nên dịch thể mật, mà
còn là yếu tố sản xuất ra hoócm ôn tuyến thượng thận và
hoócmôn giới tính.
Cho nên lượng colestrol quá cao hoặc quá thấp đều

17

là tín hiệu biểu thị gan bị bệnh. Nếu có lượng colestrol
trong máu quá cao, hoặc bị xơ cứng động m ạch thì tốt
nhất nên mời bác sĩ kiểm tra gan cho mình.

PHẢI ĐẶC BIỆT CHÚ Ý KHI THE Lực SUY YẾU
Prôtêin là nguồn gốc của sự sống, lượng prôtêin tiêu
hao của cơ thể cũng rất đáng kinh ngạc, bình quân mỗi
kg thể trọng cần 1 gam prôtêin. Vì vậy, nếu người nào có
trọng lượng 50kg thì mỗi ngày họ cần có 50g prôtêin. Tuy
nhiên, lượng prôtêin có được trực tiếp từ thực phẩm không
thể hòa tan vào m áu. Vì lý do nồng độ khác nhau, cho
nên lượng prôtêin mà cơ thể cần hấp thụ phải tăng thêm
từ 30% - 50% so với tính toán. Có nghĩa là, m ột người
nặng 50kg cần lượng prôtêin từ 70 đến 80g. Song m ột
người cần lượng prôtêin đủ hay không, là ở chỗ phải giữ
được trạng thái cân bằng giữa prôtêin và 8 loại axit amin
lớn.
Sữa, trứng gà và th ịt là những thực phẩm chứa rất
nhiều prôtêin. Trong đậu phụ cũng có nhiều prôtêin dạng
thực vật, vì vậy những người không thích ăn thịt, cá thì có
thể ăn nhiều đậu phụ để giữ được sự cân bằng về axit
amin. Thông thường, sau khi prôtêin được hấp thụ vào cơ
thể, nó sẽ phân giải thành axit amin, gan sẽ đảm nhận vai
trò hóa hợp tạo thành prôtêin tái sinh, d ự trữ tro n g gan.
Các bộ phận trong cơ thể đều do các tế bào cấu

18

thành, song bạn có thể không biết rằng, thành phần chủ
yếu của tế bào là prôtêin. Người ta nói rằng, cơ thể người
là một thể tổ hợp prôtêin cũng không quá khoa trương.
Về lượng prôtêin, cũng giống như dấu vân tay, không
bao giờ có sựtương đổng giữa hai người. Bởi prôtêin là do
rất nhiều axit am in tạo thành, mà sự sắp xếp của axit
amin và phân lượng axit amin nhiều hay ít, có thể nói giữa
hai cơ thể khác nhau là hoàn toàn khác nhau. Trong những
ca phẫu th u ậ t cấy ghép cơ gan, có m ột số ca cấy ghép
không dễ gì đạt được thành công, nhưng cuối cùng bệnh
nhân cũng không thể sống được, lý do là vì giữa cơ thể và
cơ quan nội tạng được ghép bài xích nhau, nên mới gây
ra những bi kịch như vậy.

Liệu prôtêin có hại cho gan hay không?
Men là do prôtêin tạo nên, nó có tác dụng trao đổi
chất cho cơ thể và giúp tiêu hóa thức ăn. Trước đây, người
ta vẫn cho rằng prôtêin có hại đối với người gan yếu. Có
nghĩa là những thực phẩm có hàm lượng prôtêin thấp sẽ
rất có lợi cho việc chữa trị bệnh gan.
Đó là m ột quan niệm hoàn toàn sai lẩm.
Có m ột nhà khoa học Mỹ đã thực hiện thí nghiệm
sau: ông ta cho những bệnh nhân gan ăn m ỗi ngày m ột
lượng 110g prôtêin. Đương nhiên đây là m ột thí nghiệm
nguy hiểm, nó vi phạm cách làm truyền thống. Song tình
trạng sức khoẻ của những bệnh nhân này được cải thiện
rất nhiều, thậm chí báng nước và phù thũng trong cơ thể

19

cũng hoàn toàn biến mất. Và những thực phẩm giầu prôtêin
đạt được hiệu quả rõ rệt hơn nhiều so với những thực phẩm
thông thường khác. Báo cáo thực nghiệm trên đã gây được
sự chú ý của toàn th ế giới. Con số bác sĩ thực hiện thí
nghiệm này cũng ngày càng tăng lên và đạt được những
thành tích đáng ghi nhận
Kết quả thí nghiệm cho thấy, prôtêin và axit amin trong
máu m ột lẩn nữa lại hợp thành m ột thành phần mới, nếu
gan không xử lý sạch thì chứng tỏ gan đã bị bệnh nặng và
người bệnh không nên sử dụng phương pháp chữa tri này.
Thông thường, nếu chỉ 85% tế bào gan ngừng hoạt
động thì cũng không dẫn đến hiện tượng này. Nếu truyền
prôtêin vào cơ thể, mà lượng axit amin trong máu sẽ tăng
lên rõ rệt, cơ thể suy yếu hơn. Điểu này thể hiện gan của
người này đã bị tổn thương trên 85%.
Theo cách chữa trị cũ, việ c truyền dẫn prôtêin vào
cơ thể để tăng axit am in, không có lợi cho người bệnh.
Song sự thực thì phương pháp này lại rất tốt cho người
bệnh.

Cơ NĂNG GAN SUY YẾU THỈ ẢNH HƯỞNG
NGHIÊM TRỌNG ĐẾN VIỆC ĐIỀU TIẾT HOÓCMÔN
Có sự khác biệt giữa vitam in và hoócm ôn? V itam in
là do thực phẩm tạo nên, còn hoócmôn là do tuyến nội tiết
trong cơ thể tiết ra. Tuyến nội tiết bao gồm thùy não, tuyến

20

giáp trạng, tuyến thượng thận, tuyến tụy và buồng trứ ng...
cùng nhiều bộ phận khác. Giữa những hoócmôn cũng có
mối liên quan với nhau, m ột hoócm ôn có thể thúc đẩy
hoặc kìm hãm hoạt động tiết ra của một hoócm ôn khác.
Lượng hoócm ôn tiết ra quá ít hoặc quá nhiều đều có
thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của các cơ quan và
cơ năng, đến sự trao đổi chất trong cơ thể. Nếu giữa các
hoócmôn mất đi sự cân bằng thì cuộc sống tình cảm hàng
ngày sẽ có những thay đổi lớn. Cũng giống như người chỉ
huy dàn nhạc giao hưởng, sự tiế t ra của hoócm ôn cũng
cần m ột cơ quan điều hòa. Gan chính là cơ quan đảm
nhận vai trò này. Khi các cơ quan tiết ra hoócm ôn như
thùy não, tuyến giáp trạng, tuyến tụy, tuyến thượng thận,
buồng trứ ng... bị bệnh, thì cơ thể sẽ m ất đi m ột số khả
năng nhất định làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ.
Ngược lại, nếu tuyến nội tuyến hoạt động tốt nhưng cơ
năng gan yếu thì cơ quan điều tiết cân bằng giữa các
hoócmôn cũng mất đi, kéo theo sự biến dạng của cơ năng
nội tiết.
Đ ặc trưng của hoócm ôn là chỉ cần m ột lượng nhỏ
cũng có thể phát huy được hiệu quả rất cao. Có m ột điều
lý thú là cấu tạo hóa học của hoócmòn động vật đều giống
nhau. Vì vậy nếu chúng ta lấy hoócmôn giới tính của trâu,
ngựa truyền vào cơ thể người, cũng có thể làm cho con
người có những hưng phấn tình dục.
Ngày nay, những nghiên cứu về hoócm ôn đã có
những tiến bộ vượt bậc. Người ta có thể dùng phương pháp

21

xử lý hóa học để đạt được hoócm ỏn tinh thể.

* Những triệu chứng khác thường mà hoócmôn
gây ra.
Hoócmôn thùy não
Thùy não tiết ra hoócmôn trưởng thành, hoócmòn kích
thích, hoócmôn màng thượng thận...
Hoócmôn trưởng thành tiềm tàng trong xương cốt và
các cơ quan khác, từ đó làm cho xương và các cơ quan
phát triển. Các chất phôtpho, canxi có mối quan hệ mật
thiết với hoócmôn trưởng thành. Khi hoócmôn trưỏng thành
tiết ra quá nhiều có thể làm cho cơ thể phát triển quá mức
bình thường. Còn nếu thùy não suy yếu, thì cơ thể sẽ
thấp bé hoặc phát dục không được tốt.
T hùy não cũng có thể tiế t ra hoócm ôn tuyến kích
thích và hoócmôn màng thượng thượng. Hoócmôn tuyến kích
thích còn có thể làm cho đặc trưng giới tính giữa nam và nữ
được biểu hiện rõ ràng. Hoócmôn màng thượng thận có một
mối quan hệ đặc biệt với sự trưởng thành của cơ thể.
Khi chúng ta vận động mạnh hoặc sống ở nhữhg vùng
núi cao, vùng giá rét, nếu cơ thể thiếu axit có thể dẫn đến
những triệu chứng bất bình thường. Lúc này, hoócm ôn
m àng thượng thận được tiế t ra, giúp chống lại những sự
khác thường của cơ thể, duy trì sự sống.

Hoócmôn tuyến giáp trạng
Khi hoócm ôn tuyến giáp trạng tiết ra quá nhiều, cơ

22

thể sẽ rất dễ chảy mồ hôi và thường xuyên m ất ngủ hoặc
làm mắt yếu đi. Ngược lại, nếu tiết ra quá ít sẽ làm cho da
bị khô, tinh thần ủ rũ, buồn bã. Còn nếu tiết ra không đủ
thì tất cả quá trình trao đổi chất có thể bị ngưng trệ, khả
năng phát dục kém, trí tuệ chậm phát triển.

Hoócmôn tuyến tụy
Isulin tiêu hao liên tục lượng đường glucô trong máu
để thúc đẩy hoạt động bình thường của các cơ quan trong
cơ thể. Nhờ chức năng của insulin mà đường glucoza ở
gan trở thành glucô. Cho nên, giữa gan và insulin có một
mối quan hệ mật thiết.
Nếu insulin không đủ thì cho dù lượng đường glucô ở
trong máu có cao bao nhiêu thì cũng không thể cung cấp
cho các cơ quan khác sử dụng. Đồng thời, do lượng đường
glucô trong máu không sử dụng hết, tích tồn lại trong cơ
thể sẽ gây ra bệnh đái đường đáng sợ, và nhiều căn bệnh
nguy hiểm khác.
H oócm ôn giới tính thì cả nam lẫn nữ đều có. Loại
hoócmôn này sinh ra là để duy trì nòi giống cho con người.
Vào thời kỳ trung niên, cơ năng gan ngày càng suy yếu,
hoócmôn giới tính tiết ra cũng ít đi, hứng thú tình dục giảm
xuống, đây là hiện tượng thường gặp.
Nếu quá trình điều tiế t của hoócm ôn khác thường,
chúng ta không thể cho rằng thùy não hay buồng trứng
có “vấn đ ề ” . Do gan đảm nhận việc cân bằng hoócm ôn
cho nên khi hoócm ôn có biểu hiện không bình thường,
nên nghĩ ngay đến các triệu chứng bệnh của gan.

23

KHI GAN BỊ BỆNH, cơ THE
SẼ MẤT CHỨC NĂNG MlỄN DỊCH
Chức năng m iễn dịch là khả năng chống lại sự xâm
nhập của vi khuẩn vào cơ thể. Khi vi khuẩn xâm nhập
vào người, bạch cầu và tuyến limpha sẽ xuất hiện để tiêu
diệt. Những vi khuẩn này được gọi là “kháng ngu yê n ” .
Ngược lại, nhân tố dùng để chống lại “kháng nguyên” người
ta gọi là “ kháng th ể ” , ví dụ như bạch huyết cầu.
Kháng thể có thể tiêu diệt được độc tính của kháng
nguyên. Kháng thể là do tuyến limpha, tỳ, tủy và ruột non
sản sinh ra, cho nên giữa kháng thể và gan không có mối
quan hệ trực tiếp.
Đặt một ít máu ra ngoài cơ thể quan sát, sau một thời
gian chúng ta phát hiện ra phía dưới cùng có huyết cầu
và bên trên chất lỏng này m ang màu vàng, người ta gọi
nó là huyết thanh. Thành phần chủ yếu của huyết thanh
chính là prôtêin. Trong lượng prôtêin này lại bao gồm hai
thành phần khác nhau, đó là G anm a Globulin và prôtêin
trắng. Và chất G anm a Globulin còn được gọi là một loại
kháng thể. Chất kháng thể này do tuyến limpha, tủy, tỳ và
ruột non sản sinh ra. Có nghĩa là, mỗi khi kháng nguyên
xâm nhập vào cơ thể, chất Ganma G lubolin sẽ chịu trách
nhiệm bảo vệ cơ thể.
Cũng giống như người tập hợp quân đội chống lại giặc
ngoại xâm , chất abum in sẽ đảm nhiệm vai trò tập hợp
này. Nhưng khi gan suy thoái, lượng abum in sẽ bị giảm,

24

nếu để cho huyết cầu tố làm nhiệm vụ tập hợp thì khó mà
hoàn thành được nhiệm vụ, bỏi bản thân kháng thể vốn
rất hỗn loạn.
Tóm lại, m ột khi gan đã m ắc bệnh thì abum in giảm
xuống, như vậy nó cũng không thể đảm nhận được vai trò
của mình. Ngoài ra, gan còn giữ một chức năng quan trọng
khác vì trong gan tồn tại m ột loại tế bào có thể chống lại
sự xâm nhập của kháng nguyên. Vì vậy nếu gan bị bệnh,
cơ thể sẽ giảm hoặc m ất chức năng m iễn dịch.

GAN BỊ BỆNH, SẼ KHÔNG CẦM Được MÁU
Trong cuộc sống, chúng ta vẫn thường nghe thấy một
loại bệnh đáng sợ, đó là bệnh máu không đông. Đ ể giúp
cho máu không bị chảy liên tục ra ngoài cơ thể khi gặp tai
nạn, bản thân m áu sẽ sản sinh ra m ột chất làm đông tụ
máu. Vậy thì bản chất của hiện tượng này là gì? Điều này
cũng rất khó lý giải.
Máu có thể đông lại là do thành phần tiểu cầu trong
máu phát huy tác dụng, m ỗi khi máu tiếp xúc với không
khí bên ngoài, nó sẽ kết hợp với íibrin, hình thành nên vẩy
máu, bị kín vết thương, làm cho máu không thể chảy ra
ngoài.
Trong cơ thể có rất nhiều tiểu cầu. Nếu íibrin quá
nhiều thì máu có thể đông tụ, cho nên tibrin thường tồn tại
trong cơ thể dưới dạng íibrinogen. Mỗi khi cần tạo thành

25

vẩy máu, tibrinogen sẽ biến thành íibrin để kết hợp tiểu
cầu lại với nhau thành vảy máu giúp cơ thể cầm máu.
Pibrinogen và chất làm đông máu đều do gan sản sinh ra.
Vì vậy, khi gan bị bệnh, chất làm đông máu và tibrinogen
trong máu sẽ giảm xuống. Đ ồng thời, tất cả chất có thể
làm đông máu đều do gan sản sinh ra. Ngoài ra, khi gan
hình thành nên những chất này cần phải có sự hỗ trợ của
vitam in K mới có thể hoàn thành chức năng hóa hợp. Vitamin K lại do vi khuẩn trong ruột tạo thành, sau đó truyền
vào máu rồi chảy vào gan, lưu lại ở đó và giúp gan sản
xuất chất làm đông máu. Vì vậy có thể nói, vi khuẩn trong
ruột giữ những vai trò cực kỳ quan trọng.
Tuy nhiên, khi gan bị bệnh thì dù cho vi khuẩn trong
ruột tạo nên bao nhiêu vitam in K cũng không thể tích trữ
lại ở gan, nói gì đến việc được sử dụng vào chức năng
làm đông máu. Còn nếu vitam in K trong thời gian bị thiếu,
thì íibrinogen và chất làm đông máu cũng không thể sản
sinh ra được, ảnh hưởng xấu đến vai trò cầm máu.
Rất nhiều người bị chết vì bệnh vàng mắt do gan gây
ra. Những người bị bệnh gan nặng khi tử vong bao giờ
trong dạ dày và ruột cũng chảy rất nhiều máu và được
tiết ra ngoài cơ thể bằng đường m iệng và hậu môn.

BỆNH GAN CÓ THỂ GÂY RA THIẾU MÁU
Máu chiếm từ 1/12 - 1/13 trọng lượng cơ thể. Ví dụ,
cơ thể nặng 50kg thì sẽ có 4000 - 4500ml máu. Tuy nhiên,

26

lượng máu này không thể cung cấp đầy đủ cho các cơ
quan, nên cơ thể phải cần tới hoócm ôn và hệ thống thần
kinh để giúp điều hòa lượng máu. Lấy ví dụ, sau khi ăn
ruột và dạ dày của bạn sẽ phải làm việc nhiều hơn, nên
máu sẽ tập trung ở ruột, dạ dày. Đ ồng thời lượng máu ở
gan cũng có thể tăng lên nhiều. Thông thường, sau khi ăn
khoảng 30 phút, lượng máu trong gan tăng lên 3-4 lần.
Lúc này hoạt động của gan cũng tăng lên bởi nó vừa
phải hấp thụ những chất dinh dưỡng từthứ c ăn, vừa phải
biến chúng thành các dưỡng chất khác nhau để phân phối
tới các cơ quan trong cơ thể.
Một người khi đang suy nghĩ thì máu sẽ tập trung lên
phần não bộ. Khi vận động, máu lại tập trung ở trong cơ
bắp. Máu lưu thông liên tục giúp các cơ quan hoạt động
có hiệu quả. Khi cẩn tập trun g để tới các cơ quan khác
trong cơ thể, nơi máu tập trung tạm thời là gan.
Một người khi bị chảy máu nhiều hoặc huyết áp giảm,
nếu tiến hành kiểm tra gan có thể phát hiện thấy lượng
máu giảm khoảng 20%. Khi cơ thể m ất máu nhiều, máu
dự trữ ở gan sẽ nhanh chóng bổ sung những phần khuyết
thiếu đó. Tuy nhiên, gan của trẻ sơ sinh lại có chức năng
tạo máu, có nghĩa là thời kỳ thai nhi, gan sẽ đảm nhiệm
vai trò tạo máu. Sau khi sinh ra, cơ quan tạo máu chủ yếu
là tủy, nếu tủy bị bệnh thì gan vẫn giúp tạo máu. Còn tủy
khi tạo máu lại cần những chất tác nhân khác như vitamin
B12, vitam in B11, hồng cầ u ... và những chất này đều do
gan cung cấp. Do đó, khi gan bị bệnh bao giờ cũng dẫn

27

đến hiện tượng thiếu máu.
Trong cơ thể, gan là cơ quan duy nhất có khả năng
tái sinh. Nếu gan bị cắt m ất 75% trọng lượng, nó còn có
thể tái sinh tương đương với trọng lượng ban đầu. Không
chỉ như vậy, nếu cắt 75% gan trưởng thành, thậm chí cắt
nhiều lần, gan vẫn có thể tự tái sinh như ban đầu. Ví dụ,
m ột người uống nhầm thuốc, gan chắc chắn sẽ bị tổn
thương, song nếu như cơ năng của gan không bị hỏng
hoàn toàn thì gan có khả năng tự tái sinh.
Chức năng tái sinh của gan chỉ bị ảnh hưởng khi gan
xơ cứng hoặc cơ thể thiếu máu ác tính.

GAN BỊ BỆNH SẼ LÀM CHO TÍNH TÌNH THAY Đổl
Khi bước vào giai đoạn trung niên thể lực sẽ suy yếu
đi nhiều, với người bị bệnh gan thì tính tình cũng thay đổi.
Nói như vậy thì người bị bệnh gan mãn tính liệu có
thể thay đổi tính tình ra sao?
Đầu tiên phải chú ý đến cách ăn nói của người bệnh
rất giống như trẻ con, hiện tượng này nếu có biểu hiện
tăng cao thì cần nghĩ ngay tới việc gan bị tổn thương.
Ngoài ra, người bệnh còn thích nói nhại lại những lời nói
thô tục, cộc cằn của người khác hoặc khi xem sách báo,
tranh ảnh kích.thích rất dễ bị hưng phấn. Người bệnh cũng
dễ nảy sinh mâu thuẫn với tập thể, họ không còn quan
tâm tới những người xung quanh, v ề nhà, họ không muốn

28

tâm s ự trò chuyện với người thân, ở họ luôn có cảm giác
cò đơn, chán nản. Tất cả những biểu hiện trên đều có liên
quan tới bệnh gan. Hoặc có những người bình thường rất
ít nói, trầm tính, nhưng khi bị bệnh gan dường như họ cười
nói nhiều hơn.
Cần chú ý rằng, khi những triệu chứng này ngày càng
xấu đi, thì sẽ làm trí tuệ cũng kém theo và lâu dần sẽ trỏ
nên ngu muội.

29

Chương

II

TRIỆU CHỨNG BỆNH GAN

...