O CKHỏt

Bác ,SI

tốtnhđt
6 Ổ 'C H

CHOSOCKWÒ^

□

ă

à \
-ĩá\t>ản
\ầ n ^ ^

uM 8

Bớc sĩ
tốt nhất
là chính mình
Tập 4

BỀU GHI BIÊN MỤC TRƯỚC XUẤT BẢN DO THƯ V ỆN KHTH TP.HCM THựC HIỆN
General Sciences Library Cataloging-in-Publication Data
Bác sỉ tốt nhất là chính mình. T.4: Những lời hhuyên bổ ích cho sức khỏe / Nhiều lác giả
- Tái bản lần thứ 9. - T.p. Hồ cu Minh : Trẻ, 2016
140tr.: hinh vẽ ; 20cm
I. Sức khỏe. 2. Sức khỏe và an toàn cá nhân.
Bác sĩ tốt nhắt chính minh 4

613-dc22
B1I6

1

934974

1

116561"

Y HỌC+SỨC KHỎE
Nhiều tác giả

Bác sĩ
tốt nhđt
là chính mình
Tập 4

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

LỜI KHUYÊN
DÀNH CHO MỌI NGƯỜI

Trân trọng sức khỏe!
Tận hưởng sức khỏe!
Sáng tạo sức khỏe!
Nếu bạn còn trẻ, và mong muốn được sống vui vẻ và khỏe
mạnh, hãy đọc quvển sách này!
Nếu bạn đã già, và mong muốn sống khỏe sống ỉâu, hãv
đọc quyển sách này!
Nếu hạn nghèo khó, không đủ sức mua thuốc men giá đắt,
hãy đọc quvển sách này!
Nếu bạn giàu có, nhưng lạ i kém sức khỏe và kém vui, hãy
đọc quyển sách này!
Ch ỉ cần trích 4 giờ ít ỏi dọc kv quyển sách này, nó sẽ mang
lạ i 36.000 ngày thu hoạch quí giá cho cả cuộc dời bạn!

BỮA ĂN HỢP LÝ
Một c h ế độ dinh dưỡng cân đối và hỢp lý nên giám ăn thịt
thay bàng c á và c á c loợi đậu đổ, đ ặ c biệt là c á c món ăn
được c h ế biến từ đậu nành như đậu phụ (có hàm lượng
châ't dợm và calcium cao).

Chất béo là nguồn cung cấp năng lượng cao nhất trong
các loại thực phẩm. Vì thế, ta không sử dụng quá nhiều cũng
không nên kiêng khem quá mức, vì nó ảnh hưởng đến sức
khỏe.
Hạn chế sử dụng đường (dưới 20g/ngày, khoảng bôn thìa cà
phê), muối (dưới 5g/ngày, khoảng một thìa cà phê).
Tăng cường sử dụng các loại rau củ và hoa quả tươi vì đây
là nguồn thực phẩm cung cấp vitamin A, B, c..., giúp cơ thể
tăng sức đề kháng, giàu châ"t xơ chông táo bón, ngăn ngừa các
bệnh lý ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt là chứa nhiều chất
chông oxy hóa sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, da dẻ hồng hào và
duy trì đưỢc tuổi thanh xuân.
Để cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần
thiết cho cơ thể không phải ăn thật nhiều là đủ vì ăn uô(ng

không chừng mực, ăn qná nhiồn so với nhu cầu cn thể dẫn đòn
các bệnh lý mân tính có liên quan đến dinh dưỡng như thừa
cân béo phì, bệnh lý tim mạch, đái tháo đường...
Các bà mẹ trong gia đình cần cân đôd giữa thực phẩm động
vật và thực vật để chế biến bữa ăn hàng ngày (từ 15-20 loại
thực phẩm). Tránh quan niệm sai lầm cho rằng cái gì đắt tiền
thì mới bổ.
Để góp phần nâng cao sức khỏe và giúp cho bữa ăn ngon
hơn, hấp dẫn hơn, cần chú ý đến vệ sinh cá nhân, vệ sihh môi
trường và cả vệ sinh an toàn thực phẩm.

HẠN CHẾ TÀNG CÂN
TUỔI TRUNG NIÊN
Phụ nữ U40, U50 thường có xu hướng ngày cà n g béo lên.
Cùng với những thay đổi về sức khỏe và tinh thần khi
bước vào tuổi mãn kinh, háu hết phụ nữ đều thay đổi về
vóc dáng, kể c à người mảnh mai, hay những người
luôn duy trì trọng iượng ổn định trong suốt 30 năm trước.
Thậm chí, với nhiều người đ ể duy trì cân nặng ở mức trung
bình củng rất khó khán. Theo c á c nghiên cứu khoa học.
nếu việc tàm soát câ n nặng không tốt ngay từ khi còn trẻ,
thì đến tuổi mãn kinh, chị em rât dễ rdi vào
vòng luẩn quổn bệnh lý khi thừa cân.

Có hai nguyên nhân chính khiến phụ nữ bị tăng cân khi
mân kinh. Nguyên nhân hàng đầu chính là sự suy giảm nội
tiết tô" oestrogen. Do nội tiết tô" này có tác dụng làm tăng khôi
cơ bắp, nên khi lượng nội tiết này giảm sẽ làm khối lượng cơ
giảm, đồng thời làm khôi lượng mỡ tăng lên. Nguyên nhân
thứ hai, do khối lượng cơ giảm nên nhu cầu về năng lượng ở
tuổi mãn kinh cũng giảm đi đáng kể so với thời thanh xuân,
trong khi đó thói quen ăn uống vẫn duy trì như trước, vì thế

phần năng lượng không tiêu
hao hết sẽ tích thành mỡ.
Ngoài hai nguyên nhân trên
thì việc ngại vận động cũng
khiến chị em tăng cân nhanh
chóng.
Quá trình tăng cân này
bắt đầu trước thời kỳ mãn
kinh khoảng 1-2 năm. Mỡ
không phân bố đều trên toàn
cơ thể mà tập trung nhiều
quanh vùng bụng, mông và
đùi, do đó khiến cơ thể mất
cân đôì nặng nề. Tăng cân
Thật hạnh phúc khi vẫn giữ
có thể gây ra rất nhiều vấn
dược số do lý tưởng ớ lứa tuổi
đề rắc rôd cho cơ thể như
trung niên.
máu nhiễm mỡ, tăng huyết
áp, tiểu đường, các bệnh về
tim mạch và đặc biệt có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Hơn nữa, tăng cân trong thời kỳ mãn kinh còn làm gia tăng
nguy cơ mắc bệnh ung thư vú. Phụ nữ tăng quá 9kg sau thời
kỳ mãn kinh thì nguy cơ bị ung thư vú của họ tăng lên 20%,

10

LÀM THẾ NÀO ĐẾ GIỮ v ó c
DÁNG THON THẢ KHI MÂN KINH?
C á c kinh nghiệm sau đây sẽ giúp bợn:

Kiểm soát tất cân nặng ngay từ khi còn trẻ
20 tuổi, bạn có thể ăn uô'ng vô tư mà không sỢ bị tăng cân.
Nhưng nếu sự vô tư ấy kéo dài trong suốt 20 nàm tiếp theo,
bạn sẽ nhận đưỢc hậu quả khi lượng nội tiết tố oestrogen bắt
đầu suy giảm. Vì vậy, ngay từ khi còn trẻ, bạn đã phải rèn
luvện dể có những thói quen tốt trong ăn uống như không ăn
nhiều mỡ, đường, bỏ thói quen ăn vặt, ăn nhiều rau và trái
cây, chế độ ăn cân bằng dưỡng chất. Việc rèn luyện ấy sẽ
giúp bạn dễ dàng vượt qua những biến động do xáo trộn nội
tiết gây ra khi mãn kinh.
Rèn luyện thân thể hằng ngày
Ngay từ khi còn trẻ, bạn cần phải tích cực tập thể dục thể
thao để duy trì vóc dáng cân đôì và nâng cao sức khỏe, thói
quen tập thể dục thể thao từ khi còn trẻ sẽ giúp bạn dễ dàng
kiểm soát trọng lượng cơ thể khi bước vào tuổi trung niên.
11

Theo thông kê, những người
thời trẻ ít vận động sẽ khổ
điều chỉnh cân nặng khi mãn
kinh, và đến một tuổi nào đó,
cân nặng chỉ có leo thang. Tập
luyện trong thời gian dài cũng
sẽ giúp tăng khôd lượng và chất
lưựng cơ, giảm lượng mỡ thừa,
nên khi mãn kinh, dù lượng cơ
có giảm cũng không đáng ngại.
Loại vận động thích hỢp
nhất dành cho chị em khi mãn
kinh là đi bộ. Khi đi bộ cần
Thật khố khi căn nặng
duy trì đều đặn tô"c độ 4-5km/
ngàv càng... 'Teo thang".
giờ. Mỗi ngày bạn nên đi bộ tối
thiểu 30 phút. Ngoài tác dụng
làm phát triển cơ, đi bộ đều đặn với bước nhanh còn bảo vệ
cột sống thắt lưng, giảm nguy cơ gãy. Đi bộ cũng cải thiện hệ
tim mạch, giảm nguy cơ bị đái tháo đường.
Ngoài đi bộ, chị em có thể chơi cầu lông, bóng bàn, bơi lội,
đạp xe, khiêu vũ... Tuy nhiên, do có nhiều biến động ở các
cơ quan trong cơ thể khi mãn kinh, trước khi tập thể dục thể
thao, những người mắc các bệnh về tim mạch, tăng huyết áp,
tiểu không tự chủ... nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh
các rủi ro có thể xảy ra.

12

DINH DƯỠNG TÙY THEO BỆNH
Trong ăn uống, đồ ăn, thức uống có thể tốt với
người này nhưng lợi nguy hiểm đối với người khác.
E>ể đảm bảo sức khỏe, những người bị cao huyết áp,
suy thận, viêm cà u thận, mỡ máu cao, thừa cán
béo phì và đái tháo đường
cá n đỢc biệt chú trọng đến việc ân uống.

Người dái tháo dường không nên ăn sinh tô" hoa quả.
Để kiểm soát tô't glucose máu, giảm thiểu các biến chứng
của bệnh đái tháo đường, ngoài việc phải kiểm soát cân nặng,
vận động thể lực thiíờng xuyên và theo dõi diễn biến hàm
lượng glucose trong máu, người bị bệnh này cần có một chế
độ ăn sao cho chỉ số đường huyết thấp (GI).
Theo đó, những thực phẩm mà người đái tháo đường nên
dùng là hoa quả gồm: xoài, mận, chuôi, táo, anh đào, nho và
nước táo không đường. Nhóm rau củ gồm: khoai lang, cà rốt,
khoai sọ, củ từ và sắn.
Người đái tháo đường không nên ăn nhiều đường ngọt, tinh
bột vì những chất này dễ làm tăng glucose trong máu; không

13

nên ăn các loại bánh kẹo ngọt, chocolate, quả ngọt khô, quả
ngọt ngâm đường, mứt hoa quả, các loại nước uông có đường
mật, nước uống đóng lon, chai.
Người bị đái tháo đường có thể ăn hoa quả chín (80-100g/
lần X 2-3 lần/ngày], nhưng phải giảm lượng cơm đi. Nên ăn
quả chín ở dạng miếng, không nên ăn ở dạng xay sinh tô" vì
làm cho đường hấp thụ nhanh hơn.
Các bệnh về thận không nên ăn chuôi tiêu
Với những người bị suy thận, viêm cầu thận nếu xét nghiệm
có kali (potassium) trong máu cao, thì không nên ăn chuôi tiêu
và các loại rau quả nói chung vì các loại thực phẩm này chứa
nhiều muôi kali. Nếu ăn nhiều chuôi tiêu, nhiều rau quả sẽ
làm nồng độ kali trong máu tăng, dẫn đến tình trạng bệnh
càng nặng hơn.
Theo bảng thành phần dinh dưỡng Việt Nam năm 2000,
hàm lượng kali (trong lOOg thực phẩm ăn đưỢc] của đậu tương
(đậu nành) là cao nhất. Tiếp theo, hàm lượng kali có trong
thực phẩm theo chiều giảm dần gồm đậu xanh, sầu riêng,
lá lôl, cơm dừa già, cá ngừ, vừng (mè), rau khoai lang, măng
chua, cá thu, rau dền đỏ, rau ngót, khoai sọ, gan lợn, lạc (đậu
phông), rau đay, củ cải, cá chép, khoai tây, rau mồng tơi, rau
bí, bầu dục (cật) lợn, thịt bò, bí ngô (bí đỏ).
Vì vậy, người bị suy thận, viêm cầu thận có kali trong máu
cao nên chiếu theo bảng thành phần dinh dưỡng này để lựa
chọn loại thức ăn an toàn cho sức khỏe.

14

Người bị cao huyết áp nên ăn nhạt

Theo nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy, người dân
vùng bắc Nhật Bản trước đây có tập quán ăn rất mặn; tnmg
bình từ 25-30g muôì/người/ngày nên có tỉ lệ cao huyết áp
đến 40%. Ngược lại ở miền nam Nhật Bản, người dân chỉ ăn
khoảng lOg muối/ngày, thì tỉ lệ cao huyết áp chỉ khoảng 20%.
Người dân Eskimo và vài bộ lạc ở châu Phi ăn rất ít muối,
thì hầu như không có người bị cao huyết áp. ở Việt Nam, kết
quả điều tra của Viện Dinh dưỡng cho thấy ở Nghệ An, Thừa
Thiên - Huế, người dân trung bình ăn 13-14g muối/ngày, thì tỉ
lệ cao huyết áp gần 18%, nhiừig ở Hà Nội tỉ lệ này chỉ có gần
11% vì người Hà Nội ăn trung bình 9g muối/ngày.
Như vậy, chế độ ăn điều trị cao huyết áp là chế độ ăn nhạt,
giàu rau và quả. Những thực phẩm mà người cao huyết áp nên
hạn chế ăn là: tất cả các loại thịt gia cầm đóng hộp,
hun khói, sấy khô và muôd; các loại cá
hun khói, đóng hộp, patê cá và các
món ăn từ cá chế biến sẵn; các
sản phẩm chế biến từ sữa như
phomát, bđ và các loại mắm
dạng đóng chai, viên xúp, thức
ăn phụ, mì ăn liền, bánh mặn.

Chỏ dộ ãn nhạt, nhiều rau quá giúp ích
rất nhiều cho người bị cao huyết áp.

15

Người mỡ máu cao không nên ăn nội tạng dộng vật

Phủ tạng dộng vật rất nguy hiểm đôi với những người mắc
chứng bệnh mỡ máu cao, người thừa cân - béo phì, vì thực
phẩm này có chứa rất nhiều cholesterol.
cholesterol là chất gây nên tình trạng rối loạn lipid máu, xơ
vữa động mạch, hoặc nhồi máu cơ tim. Hàm lượng cholesterol
trong lOOg thực phẩm ăn đưỢc nhiều nhất là lòng đỏ trứng gà;
tiếp theo là trứng gà (cả lòng trắng, lòng đỏ), gan gà, phomát,
bầu dục lợn, gan lợn, bơ, tôm đồng, tim lợn, dạ dày bò, thịt
vịt, thịt ngựa, cá chép, mỡ lợn, thịt bò hộp, cá trích hộp. Hàm
lượng cholesterol thếp nhất có ở kẹo cam chanh, sữa chua và
sữa bò tươi.

16

KHỎE NHỜ BIẾT C Á C H
ĂN SÁNG
C á c chuyên gia dinh dưỡng khuyên
chúng ta nên có thói quen ỡn sáng đ ể nâng cao
sức khỏe và tinh thần minh màn trong suốt một ngày.
Bợn đã biết phải ăn sáng như thê' nào?

Mặc dù bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày,
nhưng theo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quô'c tế, hơn
một phần tư người trên thế giới thường xuyên bỏ bữa ăn sáng.
Nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, thói quen ăn sáng
hình thành từ khi còn nhỏ tuổi và thói quen này sẽ kéo dài
cho đến cuôd đời. Trẻ thường xuyên bỏ bữa sáng thì sau này
lớn lên cũng thường xuvên bỏ bữa.
Hầu hết những người không ăn sáng, thường ăn nhiều hơn
vào những bữa sau trong ngày. Vì thế, hàm lượng calorie trong
thức ăn cao hơn nhiều so với những người có ăn sáng.
Chuyên gia dinh dưỡng hỉu ý chúng ta rằng, thường xuyên
không ăn sáng hoặc ăn uô"ng không có giờ giấc, rất dễ mắc
bệnh đường tiêu hóa, sỏi mật và đặc biệt là bệnh béo phì.
17

Ngoài ra, thiếu bữa ăn sáng, sẽ khiến lượng vitamin và
khoáng châ't bị thiếu trầm trọng, đặc biệt là chất sắt và
calcium, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Một bữa ăn sáng giàu chất dinh dưỡng phải gồm có bánh
mì, cháo... và các thức ăn như: thịt, trứng gà, sữa, ngoài ra
còn cần có rau xanh và hoa quả. Các chuyên gia cho rằng,
nên ăn hoa quả buổi sáng để việc bổ sung vitamin đạt hiệu
quả tốt nhất.
Vào bữa sáng, không cần phải ăn rau quá nhiều, nhưng
cũng không thể thiếu được. Buổi sáng đi làm, không kịp xào
nấu thì tôi hôm trước nấu sẵn, để trong tủ lạnh sáng hôm sau
ăn.
Một số người tuy cũng ăn sáng, nhưng thường là chỉ có số
lượng, mà không có chất lượng. Nhưng việc ăn gì vào buổi
sáng cũng có nhiều tác động đến sức khỏe và tinh thần của
một ngày làm việc. Chẳng hạn như bữa sáng ăn những thức
ăn nhiều chất đường và nhiều mỡ, sẽ khiến chúng ta cảm thấy
tinh thần mệt mỏi.
Bữa ăn sáng của những người làm văn phòng ít nhất phải
cung cấp đưỢc một nửa nhu cầu vitamin và acid íolic của cơ
thể trong ngày, đặc biệt là vitamin c và chất sắt.
Các loại thức ăn như thịt, tim gan, mộc nhĩ (nấm mèo), rau
cải có thể cung cấp đủ nhu cầu cho cơ thể trong mỗi ngày,
chẳng hạn cung cấp 20mg chất sắt cho những phụ nữ dưới
50 tuổi. Có thể ăn thịt nạc, cá, gan, bánh mì làm bằng bột lúa
mạch, khoai tây, lạc... để bổ simg vitamin B.

18

PHÒNG TRÁNH CHỨNG
ĐAU LƯNG
C à n g lớn tuổi, bạn càng g ặ p nhiều cơn đau thát ở cột
sống. Triệu chứng bệnh lý này sẽ trở nên nguy hiểm nếu
không được chữa trị đúng cách.

Cột sống thắt lưng là nơi chịu áp lực cao, giúp chúng ta thực
hiện các động tác xoay trở và đi lại uyển chuyển. Vì vậy, vùng
này rất dễ bị tổn thương. Đau thắt lưng cấp hay mạn là chứng
bệnh rất thường gặp, ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt và
cuộc sông hàng ngày của bạn.
Triệu chứng khởi phát của căn bệnh này thường là mỏi
cơ, co cứng cơ quanh thắt lưng, đau tê vùng thắt lưng, đôi lúc
lan xuống vùng cùng cụt. Mức độ đau có thể nhẹ, thoáng qua
nhưng cũng có khi dữ dội, làm bạn không thể cử động được.
Đôi khi, cơn đau kéo dài dai dẳng và trở thành căn bệnh mãn
tính.
Có nhiều nguyên nhân gây đau thắt lưng như cột sô"ng, đĩa
đệm, cơ, thần kinh, nội tạng... Vậy làm thế nào để phòng tránh
và điều trị đúng khi gặp phải chứng bệnh đau lưng?
19

- Nên chú ý tư thế khi làm việc: Nếu làm các công việc tay
chân nặng nhọc, đòi hỏi phải vận động nhiều, bạn nên chia
đều sức nặng cho toàn thân. Khi thực hiện động tác nâng vật
nặng, phải đảm bảo lưng luôn ở tư thế thẳng. Nếu công việc
yêu cầu đứng lâu, nên gác một chần cao hơn và thay đổi tư
thế liên tục.
- Nếu là nhân viên văn phòng, thường xuyên làm việc với
máy vi tính, bạn hãy ngồi ở tư thế cột sông thẳng. Ngoài ra,
cần chọn loại ghế mềm giúp nâng đỡ vùng lưng. Giải lao giữa
giờ bằng các bài tập thể dục với những động tác như xoay,
gập lưng, xoa bóp, massage lưng... cũng giúp phòng tránh đau
lưng hiệu quả.
- Khi phải di chuyển xa trong nhiều giờ liên tục, nên chọn
giường nằm hay ghế mềm. Đồng thời, đừng ngồi yên một chỗ
mà hãy đi lại, xoay mình để giúp thư giãn cơ lưng.
- Thực hiện vật lý trị liệu cho cơ lưng, chườm nóng, ấn
huyệt, dùng ghế nâng đỡ vùng lưng, kéo dãn cột sống, massage
bằng máy điện, dùng băng dán có thuôc giảm đau và giãn cơ.
- Giày cao gót giúp phụ nữ tăng thêm vẻ duyên dáng và
uyển chuyển. Tuy nhiên, nếu chọn giày không đúng kích cỡ,
không đủ mềm cho chân, bạn sẽ dễ bị đau cơ vùng cột sống
thắt lưng. Chấn thương có thể gây trượt đôd sống chèn ép thần
kinh gây đau. Điều quan trọng nhất là phải tập đi đúng cách:
thả lỏng đầu gôd, lắc đều phần hông.
- Tập thể dục toàn thân và thể dục cho cơ liừig: Luyện tập
nhẹ nhàng và đều đặn sẽ giúp cơ săn chắc và tăng sức chịu

20

đựng cho thắt lưng. Nên tập các bài tập về lưng, bụng để giúp
cột sống thắt lưng chắc khỏe. Đôì với các vận động viên, phải
khởi động cơ - khớp trước khi vận động tích cực.
- Để tránh chấn thương cột sống ở người lớn tuổi, hãy thận
trọng khi lên cầu thang, không cố gắng nâng vật nặng. Nền
nhà tắm phải luôn khô ráo.
- Người béo phì đang trong giai đoạn giảm cân, phụ nữ khi
mang thai cần thận trọng lúc di chuyển để không làm tổn
thương vùng thắt lưng.
- Khi bị đau lưng ở mức độ vừa phải, bạn nên giúp cơ lưng
nghỉ ngơi và thư giãn. Hãy thay đổi tư thế khi làm việc, không
vận động quá mức, cẩn thận khi thực hiện động tác xoa bóp
cơ lưng...
- Đối với những người có bệnh lý về xương hay cột sống,
cần đeo đai lưng và nghỉ ngơi, thư giãn tuyệt đô'i. Khi đau lưng
nặng, kéo dài, nên đi khám để xác định nguyên nhân và có
hướng điều trị tích cực.

21

UỐNG NƯỚC NHƯ THẾ NÀO ĐẾ
TỐT CHO SỨC KHỎE?
Nhiều gia đnh có thói quen đun nước sôi đ ể nguội đ ồ vào
bình lọc và lưu trữ từ ngày này qua ngày khác. Thói quen
này đõ vô tình biến sự cẩn thận củ a họ trở thành vô ích.

Sau 2 giờ, nước đun sôi dã có vi khuẩn
Nghiên cứu của các chuyên gia thuộc Viện Dinh dưỡng
Quốc gia cho thấy, nước đun sôi ở 100 độ c đã diệt đưỢc vi
khuẩn, nhưng để nguội trên 2 giờ đồng hồ vi khuẩn sẽ xuất
hiện trở lại; và sau 24 giờ, lượng vi khuẩn đã tăng lên rất
nhiều. Giải thích về hiện tưỢng này, các chuyên gia cho rằng:
Phần lớn những vi khuẩn này bị tiêu diệt ở nhiệt độ 60 độ c
trong 10 phút hoặc 100 độ c trong 5 phút.
Tuy nhiên, vi sinh vật có ở khắp mọi nơi, trong không khí,
trong nước, đât, các đồ vật trong nhà, trên áo quần và thậm
chí cả trên da người, vì vậy chúng có thể xâm nhập vào nước
sôi để nguội. Do vậy, ta không nên dùng nước đun sôi để nguội
để tráng bát, đĩa hoặc dụng cụ vì chúng không có tác dụng
diệt khuẩn.
22

Tốt nhât là dùng nước đun sôi để nguội trong ngày và không
nên sử dụng khi nước đã quá 3 ngày.
Uống nhiều nước sau khi lao dộng nặng có hại cho tim
Lao động mệt nhọc rất có hại cho tim mạch. Vì sau khi lao
động mệt, cơ thể thường cảm thấy rất khát nước do trước đó
cơ thể đã bài tiết ra một lượng nước lớn qua tuyến mồ hôi.
Sau khi lao động mệt nhọc, những mao mạch máu trong
đường ruột và dạ dày ở trạng thái co lại. Nếu ngay lúc đó mà
đưa một lượng nước lớn vào cơ thể thì dạ dày sẽ không hấp
thụ và chuyển hóa ngay đưỢc. Nước dễ bị tích tụ trong dạ dày
và đường ruột gây cảm giác khó chịu, buồn nôn và ảnh hưởng
đến viêc tiêu hóa.

Uống nhiều nước sau khi lao động nặng rất có hại cho tim.

Hơn nữa, tim đã rất vất vả trong khi ta lao động, nếu nạp
đột ngột một lượng nước lớn trong cơ thể sẽ khiến tim phải
tiếp tục làm việc nhiều hơn để điều hoà lượng nước này. Vậy
chỉ nên uống từ từ từng lượng nước nhỏ sau khi lao động nặng
nhọc.
Tương tự, cũng không nên để quá khát rồi mới uô"ng nước
ừng ực. Vì lúc đầu lượng nước bị thiếu chưa nhiều, các tế bào
của cơ thể sẽ tự điều chỉnh được bằng sô" nước dự trữ trong cơ
thể. Nếu cơ thể thiếu nước thì niêm mạc miệng bị se lại tạo
cảm giác khát.
Khi đó, nếu chỉ cần bổ sung một lượng nước nhỏ có thể giải
tỏa đưỢc cơn khát. Nhưng nếu cứ tiếp tục nhịn uô"ng, nhâ"t là
những lúc cơ thể đang ra nhiều mồ hôi, nước trong cơ thể sẽ
cạn khiến các tế bào lâm vào tình trạng thiếu nước.
Trong tình huống này, dù uông bao nhiêu nước cũng vẫn
thấv khát vì nước chưa kịp tới các tế bào. Và theo thói quen
chưa thấy “đã” khát, lại càng uống nhiều míớc. Trường hỢp
này cũng có hại cho sức khỏe tương tự như uô"ng nhiều nước
sau khi lao động nặng nhọc.
Tương tự, trước và sau khi ăn cũng không nên uô"ng nhiều
nước vì trong khi ăn, dạ dày và ruột sẽ tiết dịch theo phản xạ
có điều kiện. Uô"ng nhiều nước sẽ làm loãng dịch tiêu hóa,
ảnh hưởng tới sự hấp thụ và tiêu hóa thức ăn.

24

PHƯƠNG C Á C H GIÚP
BẢO VỆ GAN
Gan đóng một vai trò vô cùng to lớn và cự c kỳ
quan trọng trong cơ thể. Bào vệ gan là điều
rất càn thiết, đó cũng chính là c á ch bào vệ
sức khỏe cho bân thân. Những lưu ý dưới đây
sẽ giúp bợn có lá gan luôn khỏe mợnh.

Cảnh báo
Gan có nhiệm vụ lọc thải các độc tố trong cơ thể. Nó cũng
hỗ trỢ hoạt động của túi mật; ngoài ra gan còn chứa các tế bào
có khả năng miễn dịch - chống lại những vi khuẩn xâm nhập
gây hại cơ thể con người.
Theo kết quả điều tra tại Hàn Quốc, số ca tử vong do mắc
phải chứng bệnh về gan chiếm tỉ lệ cao nhất.
Bệnh ung thư gan phần lớn thường “gõ cửa” các quý ông.
Cũng theo số liệu thống kê tại Hàn Quốc, tỉ lệ nam giới mắc
ung thư gan tại nước này nhiều gấp 7,9 lần so với nữ giới.
Nguyên nhân chính đưỢc nhận định là do các đấng mày

25

râu có thói quen xấu thường xuyên sử dụng nhiều chất kích
thích có nồng độ cồn cao hơn so với nữ giới. Thêm vào đó,
đa sô' đấng mày râu luôn “tuân thủ” một chế độ ăn uô'ng kém
khoa học và thiếu sự cân bằng dinh dưỡng.

Thùỵgan phải

Thùygan trái

Túi mật

Dạ dày

Ruột non
Tuyến tụy

2ò

Ngoài ra, các chuyên gia cũng khuyến cáo bạn rằng những
căn bệnh liên quan đến gan thường ít có những biểu hiện
sớm và rõ ràng, mà chỉ khi bệnh đã trở nên trầm trọng mới có
những biểu hiện ra bên ngoài, chính vì thế nếu bạn thấy xuâ't
hiện những dấu hiệu bất thường về gan, hãy nhanh chóng đến
các bác sĩ để được thăm khám.
Tuv nhiên, ngay từ bây giờ bạn hãy tuân thủ những nguyên
tắc dưới đây để gan luôn đảm trách đưỢc vai trò vô"n có và
loại trừ nguy cơ mắc các loại bệnh.
Bảo vệ gan
- Thận ừọng với các ìoại thuốc hỗ trỢ chức năng gan
Nhiều người thường cho rằng bể sung đa dạng các loại
thuôíc hay dưỡng châ't có lợi cho gan từ những thực phẩm
thường ngày sẽ có tác dụng bảo vệ, giúp gan luôn khỏe mạnh.
Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo trong nhiều trường hỢp nhiXng
thói quen này gây nên những mặt trái, đặc biệt đôd với những
người dã từng bị viêm gan.
- Hạn c h ế sử dụng dồ uống có cồn và caííeine
Tất cả đồ uống có cồn đều đưỢc xem là “kẻ thù” của gan.
Uống rưỢu nhiều và thường xuyên chính là nguyên nhân gây
suy giảm chức năng gan, gâv cho gan phải chịu những áp lực
lớn. Nguy hiểm hơn, có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan và ung
thư gan.
Thav vì sử dụng các loại đồ uô'ng có chứa nhiều cồn hay
caííeine, bạn nên dùng các loại trà thảo dưực như những đồ
uô"ng thông thường.
27

Một nghiên cứu mới đâv đã chỉ ra chất tannin và các amino
acid được tìm thấy trong trà xanh có hiệu quả cao trong việc
bảo vệ gan.
- Á p dụng c h ế độ ăn uống cân bằng và tránh ăn quá no
Chế độ ăn uông cân bằng và khoa học không chỉ có lợi cho
sức khỏe nói chung mà còn dem lại những hữu ích cho gan
nói riêng. Một chế độ ăn uống được gọi là cân bằng phải bao
gồm việc đa dạng hóa các loại rau xanh, trái cây, hạn chế các
chất béo gây hại, giảm thiểu chất ngọt.
Sở dĩ bạn nên tăng cường rau xanh và trái cây vào chế độ
ăn uô"ng của mình là bởi chúng có chứa một lượng lớn chất
chống oxy hóa, chất xơ có khả năng loại trừ các độc tố" trong
cơ thể, giảm nguy cơ phá hủy các tế bào (trong dó bao gồm cả
các tế bào gan].
Khi lựa chọn rau củ quả, bạn nên ưu tiên lựa chọn các loại
có màu xanh và đỏ, vì các công ữình nghiên cứu đã chỉ ra rằng
đó là những loại rau quả có khả năng loại trừ độc tô" trong cơ
thể mạnh hơn các loại khác.
Các chuyên gia cũng khuyên không nên ăn quá nhiều các
đồ ăn nhanh và những món rán.
Ngoài ra, chỉ nên ăn lấp đầy khoảng 80% bụng rỗng của
bạn, không nên ăn quá no. Ãn no sẽ gây cho bạn cảm giác khó
chịu và tăng áp lực cho gan trong quá trình tiêu hóa thức ăn.
Cũng cần lưu ý, nên cắt giảm hay nên tránh thu nạp quá
nhiều protein có nguồn gô"c từ động vật, đặc biệt những bệnh
nhân viêm gan B càng cần phải lưu ý điều này.
28

-

uống đủ ỉượng nước

Gan cần rất nhiều nước để thực hiện quá trình đào thải.
Thiếu nước, các loại độc tô" gây hại sẽ không được bài tiết và
đào thải ra bên ngoài cơ thể mà ngưỢc lại chúng sẽ tích tụ
trong gan, lâu dần sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng
của gan.
Vì thế, bạn đừng quên uông đủ lượng nước cơ thể cần là
khoảng 1,5 lít - 2 lít mỗi ngày.
- Không giảm cần "siêu tốc"
Giảm cân sẽ giúp bạn lấy lại thân hình chuẩn và có lợi cho
sức khỏe. Tuy nhiên, khi giảm cân bạn cũng cần phải tuần thủ
theo đúng quy trình của nó. Không nên giảm cân đột ngột, sẽ
rất hại cho gan, đi ngưỢc lại ích lợi của việc giảm cân.
- Luyện tập đều đặn
Luyện tập là liều thuốc quý đối với sức khỏe của mỗi chúng
ta. Nhưng bạn cũng cần hiểu tập luyện chỉ đem lại những ích
lợi cho sức khỏe nếu biết duy trì thói quen luyện tập đều đặn.
Nếu việc tập luyện bị đứt quãng, bạn sẽ dễ phải đối mặt với
những hệ lụy của nó, đặc biệt khiến bạn tăng nguy cơ béo phì.
Khi bắt đầu bước qua tuổi 40, bạn sẽ gặp nhiều vấn đề về
sức khỏe. Do đó, tô"t nhâ"t bạn nên có sẵn một kế hoạch cho
riêng mình để càng lớn tuổi càng đỡ phải bận tâm về si'íc khỏe,
về vâ"n đề này, bác sĩ Mireille Moise - Đại học Harvard - đã
đưa ra một số lời khuyên như sau:
+ Kiểm tra mắt định kỳ: Tuổi tác là một trong những nguyên
29

nhân làm giảm thị lực. Kiểm tra mắt định kỳ dể đeo kính cho
phù hỢp và luôn tiện kiểm tra một sô' bệnh lý khác ở mắt.
+ Khám răng hằng năm để đánh giá tình trạng răng miệng
và tầm soát ung thư trong khoang miệng.
+ Tìm một bác sĩ gia đình mà bạn cảm thấy tin cậy để có
thể tư vâ'n sức khỏe của mình sau này.
+ Nếu không may bạn đổ bệnh hoặc tệ hơn thì thật nguv.
Do đó lúc còn khỏe hãy nghĩ hay viết ra trước những điều bạn
muốn làm, người muôn bổ nhiệm hay người kế thừa. Đảm bảo
tính pháp lý để tránh những rắc rối sau này.
+ Cân nhắc việc mua bảo hiểm y tế lâu dài nhằm giảm bớt
một phần chi phí khi bạn lâm bệnh.
+ Lập hồ sơ sức khỏe cho bản thân: Nó cho biết tình trạng
bệnh tật, những loại thuốc đang dùng, những tai biến đã gặp...
Chính những thông tin này giúp bác sĩ và người thân nắm được
diễn tiến của bạn.
+ Nếu chưa có kế hoạch cai thuốc lá, hãy bắt dầu từ bây giờ.
+ Có chế độ ăn kiêng và tập thể dục để tông khứ những kí
lô dư thừa ra khỏi cơ thể.
+ Đi bộ: Đây là một bài tập nhẹ nhàng và đơn giản, không
những cải thiện về thể lực mà còn làm tinh thần thoải mái
hơn.

30

5 LÝ DO BẤT NGỜ
KHIẾN BẠN TĂNG CÂN
Béo phì hay dư thừa cân không chỉ ánh hưởng
đến hình dáng chuẩn củ a bợn mà còn là “đâu mối"
gá y nền nhiều căn bệnh nguy hiểm đối với sức khỏe.
Vậy mà có tới 5 nguy c d ít ngờ là thủ phạm
gáy ra tình trạng đáng lo ngợi này.

1. Thiếu ngủ
Việc thiếu ngủ không những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe
của bạn mà còn chính là “thủ phạm” hàng đầu khiến bạn bị
tăng cân.
Bởi lẽ khi thiếu ngủ, cơ thể bạn sẽ rơi vào trạng thái mệt
mỏi, căng thẳng, các cơ quan không đảm trách đưỢc chức năng
vôn có của cơ thể, khiến cho lượng calorie không thể tiêu hao,
tăng lượng mỡ tích tụ.
Hơn thế nữa, nhiều người thật sai lầm khi cho rằng, nếu
không ngủ được nên dậy và ăn món gì đó sẽ giúp bạn dễ dàng
đi vào giấc ngủ hơn nhưng đồng nghĩa với đó là bạn cũng dễ
tăng cân hơn.
31

chính vì thế, nếu không muốn lên cân bất thường, nên
ngủ đủ giâ'c và duy trì một giấc ngủ đạt chất lượng: ngủ sâu
và ngủ ngon.
2. Stress
Stress không chỉ là trạng thái tiêu cực bất ổn về mặt tâm
Iv mà khi nó kéo dài, bạn còn phải đôd mặt với việc tăng cân
không mong mimn.
Lý giải cho điều này là do stress làm chậm quá trình trao
đổi chất - một trong những lý do gây tăng cân.
Một nghiên cứu do Trung tâm Dinh dưỡng Sức khỏe tiến
hành đã cho kết quả rằng, những người rơi vào trạng thái tâm
lý bất ổn thường có xu hướng thích ăn những loại thực phẩm
có hàm lượng lớn carbohydrate. Những thực phẩm chứa nhiều
carbohydrate cũng là một trong sô' những “kẻ thù” gây nên
chứng béo phì.
3. Thuốc
ít ai có thể nghĩ rằng việc dùng thuôc lại có thể khiến cơ
thể lên cân không kiểm soát nhưng đó lại là sự thực. Đặc biệt
một số loại thuôc điển hình dùng để điều trị các căn bệnh
như suy nhược, tai biến, tăng huyết áp, đau đầu, tiểu đường.
Ngoài ra, một số liệu pháp điều trị bệnh bằng hormone,
các biện pháp phòng tránh thai cũng có thể làm bạn tăng cân.
Cần lưu ý, nếu như việc uô'ng thuôc khiến bạn tăng lên

32

khoảng trên 2kg so với khi chưa uống thuôh thì có thể kết luận
việc tăng cân đột ngột chính là do thuôh gây nên.
Các chuyên gia nghiên cứu cũng đã khuyến cáo rằng, các
loại thuốc có tác động đến việc tăng cân nhiều ít khác nhau.
Tuy nhiên một điều chắc chắn rằng chúng sẽ khiến bạn tăng
kích thích vị giác, kết quả là bạn ăn nhiều hơn, tăng lượng mỡ
và lượng insulin trong cơ thể.
Đôd với các thuốc đặc trị các bệnh như tiểu đường, huyết
áp cao, uống thuôh có thể gây tăng cân nhiing thay vì ngừng
uống thuốc hãy áp dụng chế độ ăn uống hỢp lý và luyện tập
thường xuyên để lấy lại hình dáng ban đầu.
Trong trường hỢp bạn quá lo lắng về vấn đề tăng cần, bạn
có thể nói với bác sĩ để đổi loại thuôc khác. Nhưng nên nhớ
hãy hỏi ý kiến bác sĩ chứ không được tự ý thay đổi.
4. Trong giai đoạn tiền mãn kinh
Giai đoạn tiền mãn kinh là một bước chuyển lớn trong
cuộc đời của chị em. Vào thời kỳ này, phụ nữ thường gặp phải
những rắc rôd về mặt sức khỏe như ngủ kém, hay đói, sức ép
tâm lý, giảm mặn nồng trong chăn gối.
Mãn kinh đồng nghĩa với việc sụt giảm hàm lượng hormone
oestrogen, gây nên chứng bệnh loãng xương, tích tụ mỡ.
Phụ nữ trong độ tuổi mãn kinh thường có nguy cơ cao bị
béo phì, nhất là dư thừa lượng mỡ ở vùng bụng.
Chính vì thế, phụ nữ trong độ tuổi mân kinh cần có một

33

chế độ dinh dưỡng và luyện tập cực kỳ khoa học. Đó là nên
bổ sung thêm nhiều calcimn và vitamin D, hạn chế những loại
thực phẩm giàu calorie và chất béo.
5. Do mắc bệnh
Một sô" căn bệnh khiến bạn sụt giảm cân nhanh chóng
nhưng trái lại cũng có những căn bệnh làm bạn tăng cân
nhanh. Ví như các căn bệnh liên quan đến sự hoạt động của
tuyến giáp.
Sự thiếu hụt hormone ở tuyến giáp chính là “thủ phạm”
làm giảm quá trình trao đổi chất, đồng nghĩa với việc tăng
cân ngoài ý muốn.
Khi thấy những ữiệu chứng như mệt mỏi, ngủ li bì, khản
giọng, đau đầu... bạn nên đi khám xem liệu có phải bạn đang
mắc phổi căn bệnh nào đó liên quan đến tuyến giáp hay
không.

34

GIẢI ĐỘC C ơ THỂ
Bài này như lời gọi thức tỉnh về sự đ ộ c hợi củ a c á c
đ ộ c tố thâm nhập vào cơ thể và khuyến khích bọn
quan tâm nhiều hơn đến tình trọng sức khỏe hiện tại
củ a mình và đ ể quyết định c á ch bợn có thể điều chỉnh
vấn đề này được tốt hơn. Bợn sẻ biết c á ch thực hiện
một chương trĩnh giải đ ộ c đem lại lợi ích toàn diện.

Cơ thể của bạn luôn luôn
muô^n được khỏe mạnh và
hoạt động ở mức tôl ưu
nhất. Nếu bạn muôn được
như th ế thay vì tiếp tục
vướng phải lôi sống khiến
cho sức khỏe bị hủy hoại
dần, thì cách tiến hành giải
độc này sẽ mang lại cho
bạn sức khỏe tốt.
Đây chỉ là gỢi ý dưỡng
sinh “Giải độc để sổng
khỏe”, không phải là cẩm
35

nang vạn năng. Việc thực hành các kiến thức này sẽ giới hạn
trong nhóm và nếu bạn có nhu cầu tự làm ở nhà, nên tham
khảo các chuyên gia y tế có kinh nghiệm.
1. Tại sao phải giải dộc?
Chưa bao giờ loài người phải tiếp cận với quá nhiều hỢp
chất độc hại phát sinh từ thuốc trừ sâu, hóa chất, phụ gia thực
phẩm (hàn the, íormaldehyde, M3PCD và vô sô" chất độc hại
khác...), hơi độc, khói xe, dược phẩm, các kim loại nặng và
bức xạ ở nhiều nơi trên thế giới như ngày nay. Bắt tay vào một
chương ưình giải độc là bước đầu tiên để giảm bớt các tác hại
của những độc tô" này cho sức khỏe của chúng ta.
2. Quy trình giải dộc tự nhiên?
Cơ thể người cấu tạo từ nhiều cơ quan, trong đó bao gồm
cơ qua...