Mục Lục
Giới thiệu
Chương 1: Trận Bạch Đằng (938)
Chương 2: Trận địa cọc ngầm
Chương 3: Trận Bình Lệ Nguyên (17-1-1258)
Chương 4: Trận Đông Bộ Đầu (28 – 29-1-1258)
Chương 5: Trận Chương Dương - Thăng Long (5-6-1285)
Chương 6: Trận Như Nguyệt - Vạn Kiếp – Vĩnh Bình (6-7/1285)
Chương 7: Trận Chi Lăng
Chương 8: Trận Bạch Đằng Năm 1288
Chương 9: Trận Thành Đa Bang (1-1407)
Chương 10: Trận Tốt Động – Chúc Động (7-11-1426)

Giới thiệu
Truyện Các Trận Đấu Quan Trọng Trong Lịch Sử Việt Nam được nhiều tác
giả sáng tác nói về lịch sử hào hùng của Việt Nam. Như một cách để tưởng
nhớ đến lịch sử đầy hào hùng, bi tráng của dân tộc, trân trọng gửi đến các
đọc giả cuốn sách này, tổng hợp những trận đánh nổi tiếng và quan trọng
trong quãng đường dựng nước giữ nước của dân tộc Việt Nam từ thời Vua
Hùng đến hết thời phong kiến
Sắp đến ngày Giỗ Tổ quan trọng của cả nước, chúng ta là con rồng cháu tiên,
mang dòng máu Lạc Hồng, nhưng những điều về sử sách, những ghi chép về
công lao của tổ tiên qua nhiều cuộc binh biến, nhiều cuộc chiến tranh vẫn
chưa được tỏ tường.
Mong răng những câu chuyện dưới đây sẽ giúp các bạn cảm thấy hứng thú
hơn về lịch sử dân tộc, cách tập hợp lại bằng những câu chuyện ngắn giúp
các bạn đọc giả cảm thấy bớt khô khan như những cuốn sách dày cộm, bớt
tính ước lệ vì có thêm những chi tiết đặc sắc gắn liền với sự kiện, những việc
đó những con người đó, đã từng tồn tại, đã dùng tài trí của mình, kĩ năng
thao lược tài tình, để những gì họ làm mãi lưu danh thiên cổ.
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Chương 1: Trận Bạch Đằng (938)
Hàng năm cứ đến ngày mùng 05 Tháng Giêng Âm Lịch, người Việt trong
nước cũng như ngoài nước luôn tưởng nhớ tới chiến thắng của Ðức Quang
Trung Hoàng Ðế cả thắng quân Thanh tại Ðống Ða, quét sách quân thù ra
khỏi bờ cõi. Chiến thắng Ðống Ða là chiến thắng cuối cùng trong trận chiến
tranh chống xâm lược giữa Việt Nam và Trung Hoa cách đây hơn hai thế kỷ,
vì lẽ đó ảnh hưởng của trận Ðống Ða đã làm lu mờ những trận chiến khác
của vị vua mang trong người thiên tài quân sự. Chúng tôi xin đăng tải bài
viết của ông Hải Nam Trần Minh Ðại về một chiến thắng khác của Quang
Trung Hoàng Ðế.
Các tướng chỉ huy thủy binh Xiêm La không bao giờ ngờ rằng thiên tài quân
sự Nguyễn Huệ đã tính toán một cách chính xác khoa học thần kỳ đến tuyệt
vời về qui trình của dòng thủy triều sẽ lên đến đỉnh điểm và đứng yên dòng
chảy một khoảng thời gian trước khi ròng. Ðúng vào lúc 300 chiến thuyền và
20,000 thủy binh của chúng đã lọt hoàn toàn vào khúc sông mai phục giữa
sông Tiền Giang Mỹ Tho. (1)
Ðầu năm 1785, Nguyễn Huệ cùng Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng, Ðặng
Văn Trấn và Tây Sơn Nữ tướng Bùi Thị Xuân đến cửa Cần Giờ nhưng
không vào Gia Ðịnh như những lần trước mà đi thẳng đến cửa sông Tiền
Giang để vào Mỹ Tho. Tại đây, một lần nữa thiên tài quân sự Nguyễn Huệ
lại sáng chói với chiến thuật mai phục thần kỳ trên sông, diệt gọn quân Xiêm
bằng trận thủy chiến Rạch Gầm - Xoài Mút. Trận thủy chiến Rạch Gầm Xoài Mút quả thật phải được ghi vào quân sử thế giới với tài vận dụng siêu
đẳng địa hình, địa vật, địa thế phong thủy và kế dụ địch để mai phục và tiêu
diệt địch thủ có quân số nhiều hơn gấp ba lần một cách nhàn hạ mà không
cần dùng đến chiến thuật cọc nhọn hay một kỹ thuật nào khác.
Khi đến, Nguyễn Huệ sai Trương Văn Ða kéo chủ lực về thủ thành Gia
Ðịnh, còn mình thì lập tức thân hành đi quan sát địa hình và cho người thám
thính quân tình đối phương. Dầu không phải là người địa phương nhưng với
thiên tài quân sự đặc biệt, Nguyễn Huệ đã thấy ngay thế tử địa để tiêu diệt
địch. Tử địa mà Nguyễn Huệ chọn cho quân Xiêm là một khúc trên sông Mỹ
Tho dài khoảng 6 cây số nằm giữa hai con rạch đi vào sông Rạch Gầm (còn
gọi là sông Sầm Giang) và Rạch Xoài Mút (còn gọi là sông Hiệp Ðức). Bề
rộng của sông gần một cây số. Khúc sông này được nước từ ba dòng sông
Mỹ Tho, Sầm Giang, Hiệp Ðức đổ vào nên khi thủy triều lên thì nước tràn

đầy, thủy triều xuống thì nước vẫn không cạn. Giữa sông có cù lao Thới Sơn
dài 5 dặm và cù lao Hộ nhỏ hơn có lau sậy và cây bần mọc um tùm, không
có dấu chân người qua lại là địa điểm lý tưởng để giấu quân.
Trận thủy chiến Rạch Gầm - Xoài Mút trên sông Tiền Giang Mỹ Tho và trận
bộ chiến tại Rạch Dừa. Nguyễn Huệ cử tướng Ðặng Văn Trấn chỉ huy thủy
binh và cử tướng Võ Văn Dũng chỉ huy bộ binh mở đầu hai trận này. Khởi
đầu, đoàn kỵ binh của Võ Văn Dũng mang quân đến trước đại bản doanh
quân Xiêm và quân Nguyễn Ánh ở Sa Ðéc khiêu chiến với lực lượng 20,000
thủy binh, 300 chiến thuyền và 30,000 bộ binh. Quân Xiêm La rầm rộ tiến
vào nước ta trong một khí thế tự tin hiếu chiến và háo thắng rất hung hăng.
Ðúng vào lúc quân Xiêm và một phần quân của Nguyễn Ánh đã chuẩn bị
xong lực lượng tìm quân Tây Sơn để tiêu diệt, thì, bỗng nhiên, hôm ấy, trời
vừa tờ mờ sáng chúng đã thấy một đo àn kỵ binh của Tây Sơn bất ngờ xuất
hiện trước đại bản doanh.
Quân Xiêm La hung hãn đang mong gặp được quân Tây Sơn để đọ sức. Lập
tức quân Xiêm liền điều động ngay một quân số đông áp đảo của bộ binh v à
kỵ binh rầm rộ tiến ra ứng chiến ngay.
Thế là một trận chiến đầu tiên tuy ngắn nhưng khá dữ dội diễn ra giữa quân
Xiêm La và quân Tây Sơn. Quân Tây Sơn đã có mưu kế dụ địch nên chỉ
đánh cầm chừng một lúc bèn giả thua, rút quân tháo chạy.
Thấy quân số kỵ binh Tây Sơn ít hơn, quân Xiêm có tướng sĩ của Nguyễn
Ánh dẫn đường liền hô quân đuổi theo. Theo kế hoạch dụ địch đã được sắp
đặt trước và cũng không để cho quân Xiêm nghi ngờ chúng bị dụng mưu vào
tử địa, khi kỵ binh Tây Sơn chạy đến Vĩnh Long thì được tăng cường thêm
quân. Hai đoàn quân này nhập lại lập thành một chiến tuyến mới chờ quân
Xiêm kéo đến. Thế là lại thêm một trận chiến dữ dội nữa tại Vĩnh Long.
Trong trận này kỵ binh Tây Sơn đã phải chịu hi sinh một số quân để kích
động tính hiếu chiến của chúng theo như kế hoạch đã định trước.
Hai bên đang sáp chiến thì bộ binh Xiêm đi sau rầm rộ kéo đến chia thành
hai ngã theo chiến thuật gọng kìm để bao vâ y kỵ binh Tây Sơn vào giữa.
Thấy quân Xiêm La đã mắc mưu k ế, kỵ binh Tây Sơn vừa đánh vừa rút lui
về hướng Mỹ Tho. Hai tướng chỉ huy quân Xiêm là Lục Côn và Sạ Uyển có
tướng sĩ của Nguyễn Ánh đi trước chỉ đường cho 2,000 kỵ binh và 10,000 bộ
binh Xiêm La ráo riết đuổi theo quân Tây Sơn về Mỹ Tho. Trong khi ở trên
bộ quân Xiêm La đuổi theo quân Tây Sơn về Mỹ Tho thì dưới sông, Ðại

tướng Ðặng Văn Trấn chỉ huy 100 chiến thuyền Tây Sơn đến trước đại bản
doanh quân Xiêm ở Sa Ðéc khiêu chiến.
Hai tướng chỉ huy thủy binh Xiêm là Chiêu Tăng và Chiêu Sương mang đến
300 đại chiến thuyền và 20,000 thủy binh sang Việt Nam theo lời cầu viện
của Nguyễn Ánh để diệt quân Tây Sơn. Ðây là một lực lượng thủy binh hùng
hậu nhất Ðông Nam Á vào thời đó. Dã tâm của chúng là nhân dịp này đi
chiếm đất của Việt Nam. Với một lực lượng thủy quân như thế chúng rất tự
tin sẽ làm cỗ quân Tây Sơn một cách dễ dàng vì vậy khí thế của chúng rất
hung hăng hiếu chiến. Và, cũng thật là bất ngờ, đúng vào lúc quân Xiêm La
vừa chuẩn bị xong đội hình tác chiến thì quân Tây Sơn xuất hiện ngay trước
mặt. Ðội chiến thuyền của quân Xiêm liền tách bến tiến ra nghênh chiến.
Quân Tây Sơn chờ cho đến khi mấy chiến thuyền của quân Xiêm đã đến
đúng vào tầm súng đại bác đặt trên thuyền liền bắn ngay ra một loạt thị uy.
Quân Xiêm liền bắn trả đũa ngay. Và vì thấy quân Tây Sơn chỉ có một số
chiến thuyền nhỏ, chúng huy động toàn bộ 300 chiếc tiến công vây chặt các
chiến thuyền quân Tây Sơn để nhận chìm địch thủ. Thuyền của quân Tây
Sơn là loại chiến thuyền nhỏ, hẹp chiều ngang nhưng mỗi thuyền có đến 40
mái chèo cho nên di chuyển rất nhanh để tránh đạn đại bác của quân Xiêm.
Cuộc thủy chiến đầu tiên giữa quân Tây Sơn và quân Xiêm đã thực sự diễn
ra trên sông Sa Ðéc. Hai bên còn cách xa cho nên chỉ dùng đại bác và tên
tẩm lửa bắn nhau. Vì muốn kế hoạch dụ địch vào trận địa mai phục ở Rạch
Gầm Xoài Mút mà không làm cho quân Xiêm nghi ngờ nên thủy binh Tây
Sơn đánh rất dữ dội. Vài chiến thuyền của quân Xiêm trúng đạn, vài chiến
thuyền Tây Sơn cũng bị trúng đạn. Ðến đây các chiến thuyền Tây Sơn phía
sau từ từ rút lui, những thuyền còn lại vừa bắn vừa rút lui theo. Quân Xiêm
thấy thuyền của Tây Sơn rút lui, bèn gia tốc mái chèo đuổi theo.
Quân Xiêm đuổi theo quân Tây Sơn đến Vĩnh Long vẫn chưa bắt kịp được vì
tốc độ của thuyền Tây Sơn đi nhanh hơn. Tuy nhiên vẫn giữ một khoảng
cách để cho quân Xiêm trông thấy đuổi theo.
Khi cả hai đoàn thuyền đã vào địa phận Mỹ Tho thì màn đêm buông xuống.
Tất cả thuyền Tây Sơn đều lên đèn để cho quân Xiêm trông thấy. Các chiến
thuyền của quân Xiêm cũng đều lên đèn và ráo riết đuổi theo.
Ðến khúc sông này thì hai bên bờ là rừng cây rạch bần mọc um tùm và dưới
ven sông thì môn nước, dừa nước cũng lau lách mọc dày đặc. Ðây chính là
một phần địa hình trong tổng thể địa hình địa vật mà Nguyễn Huệ đã ghi

nhận để vận dụng vào địa thế ẩn binh mai phục. Hơn nữa Ngài đã tính toán
trước được rất chính xác cả con nước thủy triều và những cơn gió từ biển
Ðông sẽ thổi mạnh vào tháng 11 âm lịch là tháng mùa mưa đã kết thúc và
nước sông sẽ dâng lên cao nhất trong năm, làm tăng tốc sức đẩy cho các
chiến thuyền nhanh hơn vào thời điểm quyết định của trận thủy chiến sắp
xảy ra. Càng lợi hại hơn nữa, chính cường độ của sức nước và gió của thủy
triều dâng sẽ đẩy các chiến thuyền quân Xiêm càng trôi nhanh hơn vào trận
địa mai phục. Quả nhiên, khi hai bên đuổi theo nhau đến khúc sông này thì
dòng thủy triều bắt đầu dâng lên báo hiệu bằng những cơn gió mạnh. Gió nổi
lên thổi xuôi theo dòng thủy triều dâng càng cao thì sức nước càng đẩy
nhanh tốc độ của các chiến thuyền lướt trên sông Tiền Giang và khi các
chiến thuyền đến Rạch Gầm thì trời tối hẳn. Trong màn đêm âm u, chỉ nghe
tiếng mái chèo khua nước và tiếng ếch nhái, dế mèn nỉ non từ hai ven bờ lau
lách dày đặc vọng ra...
Ðột nhiên, phần lớn các chiến thuyền Tây Sơn đi trước tắt hết đèn, và rẽ vào
con rạch đầu tiên là Rạch Gầm để ẩn binh...
Phần thuyền đi sau, vẫn giữ nguyên đèn sáng để nghi binh dụ địch cứ tiếp
tục đi thẳng trên sông Mỹ Tho.
Quân Xiêm La không nghi ngờ gì cả nên vẫn gia tốc thêm mái chèo nhanh
theo vận tốc của nước thủy triều dâng để mong bắt kịp quân Tây Sơn chỉ còn
cách một quãng rất gần.
Ðến con rạch thứ hai là rạch Xoài Mút thì tất cả thuyền đi sau làm mục tiêu
cho thuyền Xiêm La đuổi theo đột nhiên tắt hết đèn rồi rẽ vào con rạch thứ
hai là Rạch Xoài Mút để kết hợp với thủy quân Nguyễn Huệ phục kích sẵn
tại đây. Thuyền của quân Xiêm La bỗng thấy phía trước không còn ánh đèn
nào nữa. Tướng Xiêm là Chiêu Tăng giật mình cảnh giác, hồ nghi bị lọt vào
trận địa mai phục của quân Tây Sơn, liền báo động chuẩn bị tác chiến. Thế
nhưng đã quá muộn rồi vì các chiến thuyền của chúng đang bị cường độ của
sức nước và sức gió cứ đẩy nhanh tới. Muốn giảm tốc độ lướt nhanh của
thuyền cũng cần phải có một quãng thời gian. Nhưng cái quãng thời gian
quyết định sự sống còn của chúng không còn kịp nữa. Bởi vì đúng lúc ấy
chúng đã rơi hẳn vào trận địa mai phục, pháo hiệu tấn công của quân Tây
Sơn nổ vang.
Thủy quân do Nguyễn Huệ chỉ huy từ Rạch Xoài Mút và từ các con rạch nhỏ
đồng loạt tiến ra chận đánh bằng tên tẩm lửa và súng đại bác đặt trên thuyền.
Ðồng thời súng đại bác từ hai bờ sông, từ cù lao Thới Sơn và cù lao Hộ nã

liên hồi vào các chiến thuyền quân Xiêm đi ở hàng giữa.
Quân Xiêm bị đánh phủ đầu bất ngờ rất dữ dội vào các chiến thuyền đi trước
và bị súng đại bác nã liên tục vào đoàn thuyền đi giữa. Tất cả các chiến
thuyền của chúng chưa kịp phản công thì đúng lúc ấy nước và gió thủy triều
đã lên đến đỉnh điểm cao nhất và đứng yên dòng chảy. Tất cả thuyền của
chúng khựng lại khiến đội hình càng thêm rối loạn. Tướng chỉ huy quân
Xiêm là Chiêu Tăng hoảng hốt ra lệnh biến hậu quân thành tiền quân để rút
lui theo con nước thủy triều sắp chuyển ròng. Quân Tây Sơn chỉ chờ đến lúc
ấy, từ Rạch Gầm kéo ra chận đánh, đánh dữ dội vào hậu quân Xiêm, quyết
không cho chúng mở đường rút lui trong lúc dòng thủy triều đứng yên ở đỉnh
điểm. Quân Xiêm bèn ngưng thoái lui và trở lại trận địa trong tình thế hỗn
loạn. Quân Tây Sơn dồn hết tổng lực tấn công vào các chiến thuyền quân
Xiêm đang vô cùng rối loạn, không tiến mà cũng không lùi được. Chúng
biến thành những cái bia khổng lồ để hứng những loạt đại bác bắn như xối.
Ðồng thời liên tiếp hàng loạt tên tẩm lửa của quân Tây Sơn bắn như mưa rào
vào chúng.
Các tướng chỉ huy thủy binh Xiêm La không bao giờ ngờ rằng thiên tài quân
sự Nguyễn Huệ đã tính toán một cách chính xác khoa học thần kỳ đến tuyệt
vời về qui trình của dòng thủy triều sẽ lên đến đỉnh điểm và đứng yên dòng
chảy một khoảng thời gian trước khi chuyển sang ròng. Ðúng vào lúc 300
chiến thuyền và 20,000 thủy binh của chúng đã lọt hoàn toàn vào khúc sông
mai phục giữa sông Tiền Giang Mỹ Tho.
Ðây là những giây phút của thời gian quyết định cực kỳ quan trọng mà thủy
binh Tây Sơn chờ đợi để dồn hết tổng lực quân sự tấn công chúng. Ngược lại
thủy binh Xiêm La không còn lợi dụng được dòng chảy lên xuống của thủy
triều để tiến thoái nên tất cả chiến thuyền của chúng đều lênh đênh đứng yên
một chỗ để lãnh những loạt đạn đại bác và tên tẩm lửa của quân Tây Sơn bắn
trúng mục tiêu.
Cùng thời gian khẩn trương ấy, lợi dụng dòng thủy triều đứng yên, mấy ngàn
thủy binh thiện chiến của đội quân người nhái mang tên anh hùng Yết Kiêu
đời nhà Trần âm thầm lặn sâu xuống nước bám sát mạn đáy thuyền giặc đục
lủng cả trăm chiến thuyền của chúng. Nước sông theo các lỗ đục phụt lên
tràn ngập cả khoang thuyền. Hàng ngũ thủy binh Xiêm rối loạn ngay, chúng
hoảng hốt nháo nhác tìm cách thoát thân trên khoang thuyền đang ngập nước
thì đúng lúc ấy, từ ven sông đã xuất hiện hàng ngàn chiếc ghe nhỏ chở các
chiến sĩ thiện xạ Tây Sơn tiến đến bắn như mưa rào những mũi tên gắn đầu
sắt nhọn vào chúng.

Ðây là một thế đánh thủy chiến rất ác liệt và hữu hiệu được lưu truyền từ đời
nhà Trần đã chiến thắng quân Nguyên Mông trên sông Bạch Ðằng năm
1288. Một trận đại thủy chiến lịch sử long trời lở đất của thủy binh Việt Nam
đang giáng lên đầu quân Xiêm. Mấy trăm chiến thuyền của chúng đang biến
thành một biển lửa sáng rực cả một vùng rộng lớn trên sông Tiền Giang Mỹ
Tho, tất cả đều bị đánh chìm không còn một chiếc. Thủy binh Xiêm và một
phần quân Nguyễn Ánh hoàn toàn bị tiêu diệt. Tốc độ thời gian của trận đại
thủy chiến và chiến thắng đã diễn ra nhanh như một cơn ác mộng đầy kinh
hoàng và vô cùng khốc liệt đối với quân Xiêm. Chỉ trong vòng thời gian của
một con nước thủy triều dâng lên đến đỉnh điểm và cũng chỉ vừa bắt đầu hạ
xuống (tức là con nước ròng, đứng và ròng). Nếu tính thời gian ấy bằng
đường đi của cây kim chỉ giờ thời nay thì chỉ vỏn vẹn có 13 tiếng đồng hồ.
Hình tượng cụ thể hơn là từ 9:00 tối hôm nay đến 9:00 sáng hôm sau. Thủy
binh Tây Sơn dưới tài chỉ huy và tính toán khoa học thần kỳ của thiên tài
quân sự Nguyễn Huệ đã nhận chìm 300 chiến thuyền và 20,000 thủy binh
Xiêm xuống sông Tiền Giang Mỹ Tho.
Chiến thuật kết thúc nhanh ngoài sức dự tính của các tướng chỉ huy quân
Xiêm - đến nỗi chúng không còn cả một tích tắc thời gian nào nghĩ đến việc
kéo cờ trắng đầu hàng hầu cứu lấy mạng sống, đành phải làm vật tế thần cho
Diêm Vương Hà Bá. (2)
Dân tộc ta, nhớ lại đúng 500 năm về trước, quân dân ta với sự chỉ huy thần
thánh của Quốc Công Tiết Chế Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn đã đánh
chiếm và đánh chìm 400 đại chiến thuyền và tiêu diệt 200,000 tên giặc cướp
nước Nguyên Mông trên sông Bạch Ðằng.
Trong khi trận thủy chiến đang diễn ra vô cùng khốc liệt trên sông Tiền
Giang Mỹ Tho thì trên bộ, quân bộ chiến và kỵ binh Xiêm La vẫn ráo riết
đuổi theo quân Tây Sơn do tướng Võ Văn Dũng chỉ huy đến Mỹ Tho.
Trên đường vừa rút lui vừa đánh, vừa dụ địch về Mỹ Tho đúng theo như kế
hoạch đã vạch ra, nhiều ph en kỵ binh Tây Sơn phải dừng lại chiến đấu cầm
chừng với quân Xiêm La.
Thời gian tác chiến tuy ngắn ngủi nhưng cũng dữ dội và cứ mỗi lần như thế
kỵ binh Tây Sơn dù quân số ít hơn, phải chấp nhận hi sinh thêm nhiều chiến
sĩ anh dũng của mình. Có như thế quân Xiêm mới không nghi ngờ bị dụng
kế đưa chúng vào ổ mai phục. Có như thế chúng mới hăng máu hiếu chiến
đuổi theo quân Tây Sơn bén gót.

Khi đến trận địa mai phục ở Mỹ Tho thì màn đêm buông xuống, đột nhi ên
kỵ binh Tây Sơn biến mất vào màn đêm. Quân Xiêm La cũng vừa đuổi kịp
theo đến khu lau lách và sình lầy ở Rạch Dừa. Ðúng lúc ấy pháo hiệu nổ
vang báo hiệu lệnh tấn công của quân Tây Sơn. Ðại bộ binh chủ lực của
quân Tây Sơn do tướng Trần Quang Diệu và nữ tướng Bùi Thị Xuân chỉ huy
phục kích sẵn bất thần xung quân ra đánh cận chiến hết sức dũng mãnh. Nhờ
đã quen với địa hình địa vật và địa thế rất hiểm trở ở Rạch Dừa, nhờ đã tích
tụ được tinh thần chiến đấu anh hùng và sức dũng cảm quyết tử chờ địch,
tiềm lực chiến đấu của quân Tây Sơn hết sức dũng mãnh ác liệt. Ðội quân
chủ lực do đại tướng Trần Quang Diệu chỉ huy dồn hết tổng lực đánh như
sấm sét trời giáng ngay vào tiền quân kỵ binh Xiêm đi đầu. Ðội quân chủ lực
thứ hai do nữ tướng Bùi Thị Xuân chỉ huy cùng với các nữ kiện tướng cảm
tử Tây Sơn tấn công như vũ bão vào đội quân bộ binh Xiêm vừa đến. Ðoàn
kỵ binh của đại tướng Võ Văn Dũng đi vòng về phía sau đánh thốc vào hậu
quân Xiêm bằng tên tẩm độc hết sức ác liệt. Quân Tây Sơn ba mặt giáp công
đồng lúc quyết liệt đánh vào quân Xiêm một trận vũ bão long trời lở đất.
Xứng đáng và oai hùng với hổ danh là đại nữ tướng Tây Sơn, Bùi Thị Xuân,
đã chiến đấu hết sức dũng cảm. Bà, tả xông hữu đột tung hoành dọc ngang
những đường kiếm Tây Sơn bí truyền vô cùng hung hiểm dũng mãnh ác liệt.
Chỉ trong vòng vài phút giao chiến với kẻ thù chính diện, bà đã chém bay
đầu tướng chỉ huy quân Xiêm là Lục Côn. Phó tướng quân Xiêm là Sa Uyển
được cấp báo hồn phi phách tán dao động tinh thần chiến đấu ngay. Quân
Xiêm thấy chủ tướng bị chém bay đầu xuống tinh thần khủng khiếp, chúng
hè nhau tháo chạy. Quân Tây Sơn càng lên tinh thần chiến đấu dũng mãnh
hơn. Giữa đêm tối trời như địa ngục và bị lâm vào địa thế mờ mịt thiên la địa
võng tứ bề thọ địch như thế, quân Xiêm La hoảng loạn không biết đường đâu
mà tháo chạy.
Chúng lớp bị đao thương và tên tẩm độc, lớp bị sình lầy trấn ngập chết
không còn một mống. Phó tướng Sa Uyển phải nhờ đoàn tùy tùng cận vệ lấy
hết sức bình sinh mở một con đường máu sinh tử trong gang tấc phóng lên
ngựa biến vào màn đêm về nước.
Trận chiến tiêu diệt bộ binh Xiêm ở Rạch Dừa làm ta nhớ lại một trận chiến
tương tự diễn ra tại ải Nội Bàng Lạng Sơn vào năm 1288. Ðây là một trường
hợp tái diễn hi hữu của lịch sử chống quân ngoại xâm nước ta đúng 500 năm
trước. Trong khi trận thủy chiến trên sông Bạch Ðằng, do Hưng Ðạo Vương
Trần Quốc Tuấn chỉ huy đang diễn ra vô cùng khốc liệt để tiêu diệt toàn bộ
lực lượng đại thủy binh Nguyên Mông thì, Thoát Hoan tổng chỉ huy Nguyên

Mông mang cả 100,000 tàn quân rút lui về nước qua ngã biên giới phía Bắc
của tỉnh Lạng Sơn. Ðến ải Nội Bàng thì bị bộ binh do Ðường Hào Ðại
Tướng Phạm Ngũ Lão chỉ huy phục kích sẵn, đánh cho một trận cuối cùng
sấm sét trời giáng tiêu diệt hầu như toàn bộ quân số của đám tàn quân rút lui
này. Thoát Hoan cũng phải nhờ đoàn cận vệ tùy tùng mở một con đường
máu sinh tử trong gang tấc suýt chết mới phóng ngựa chạy thoát được về
Tàu.
Còn Nguyễn Ánh, hết trốn nơi này đến nơi khác. Sau cùng sợ không thoát
khỏi tay đối phương lùng bắt, Ngài cùng với một số tướng sĩ chạy qua Xiêm
xin tỵ nạn. Thế là toàn phương Nam đã được dẹp yên.
500 năm trước: 1257 - 1288, giặc Nguyên Mông sau khi đã tung hoành từ Á
sang u và chiếm gần 2 phần 3 quả địa cầu mới mở đường xâm lăng nước ta
bằng tất cả sức mạnh vũ lực của đoàn quân bách chiến bách thắng. Nhưng
chúng không có quân nội tuyến mách lối chỉ đường và tiếp tế lương thực cho
chúng. Còn vào thời nhà Nguyễn Tây Sơn, quân Xiêm xâm lăng nước ta là
do Nguyễn Hữu Thụy, tướng của Nguyễn Ánh sau khi thua trận Thất Kỳ, đã
mang 150 tùy tùng sang Xiêm cầu cứu. Khi quân Xiêm tiến vào đất Việt thì
có Ðô Ðốc Châu Văn Tiếp mang quân đi trước dẫn đường cho 20,000 thủy
quân Xiêm với 300 chiến thuyền do hai tướng Xiêm là Chiêu Tăng và Chiêu
Sương chỉ huy nhập Kiên Giang, xuyên qua Rạch Giá đến Cần Thơ rồi vào
Ba Thất để đặt đại bản doanh tại Sa Ðéc. Ðồng thời 30,000 bộ binh Xiêm do
Lục Côn và Sa Uyển chỉ huy xuyên qua Chân Lạp, rồi đi dọc theo sông Hậu
Giang vào phối hợp với thủy quân của Chiêu Tăng, Chiêu Sương. Rước quân
ngoại xâm vào thì phải chỉ đường và tiếp tế lương thực nuôi quân cho chúng
là điều kiện đương nhiên. Trước tình thế có quân của Nguyễn Ánh làm nội
tuyến như vậy, Nguyễn Huệ không thể áp dụng chiến thuật cọc ngầm trên
sông và cũng không thể áp dụng chiến thuật vườn không nhà trống và dân
quân du kích chiến để tiêu hao lực lượng địch như thời nhà Trần được. Ngài
đã vận dụng hết sức thần kỳ chiến thuật tốc di tốc động, tốc chiến tốc thắng,
vận dụng địa hình địa vật địa thế và cả hiện tượng thủy triều thiên nhiên vô
cùng lợi hại “ngàn năm một thuở” trong kế hoạch dụ địch vào trận địa mai
phục để tiêu diệt chúng.
Một địch thủ đông gấp ba lần lại đang lúc sung sức nên chúng rất hung hăng
hiếu chiến kiêu ngạo và háo thắng. Hung hăng hiếu chiến kiêu ngạo và háo
thắng chính là nhược điểm của quân Xiêm. Nguyễn Huệ nắm rõ thêm được
nhược điểm tâm lý chiến tranh này của quân Xiêm nên ngài đã tận dụng triệt
để chiến thuật mai phục. Dụ địch vào trận địa đã bố trí sẵn và đánh cho
chúng bằng đòn tổng lực vũ bão sấm sét, để kết thúc vĩnh viễn ác mộng xâm

lăng giành đất của quân Xiêm, ghi thêm vào trang sử chống chiến tranh
ngoại xâm “thù trong giặc ngoài” của dân tộc Việt Nam một trang sử vẻ
vang oai hùng bất diệt. Và, thiên tài quân sự xuất chúng của Nguyễn Huệ lại
càng ghi đậm nét vàng son sáng chói oai hùng hơn nữa khi Ngài ba lần cầm
quân ra Thăng Long bình định Bắc Hà chỉ trong vòng một năm sau chiến
thắng Rạch Gầm Xoài Mút. Ðặc biệt hơn cả là chiến thắng đồn Ngọc Hồi
mồng 5 Tết Xuân Kỷ Dậu, một chiến thắng lẫy lừng nhất trong lịch sử chống
chiến tranh ngoại xâm “thù trong giặc ngoài” của dân tộc Việt Nam và lịch
sử quân sự chống chiến tranh ngoại xâm trên thế giới.
(1) Bài này là một trích đoạn từ bản phân cảnh kỹ thuật thực hiện của tác giả
dùng để ghi âm, diễn đọc, lồng nhạc bối cảnh (mood music) và âm thanh
hoạt cảnh (sound effects) nằm trong toàn bộ tác phẩm truyện đọc Ðại Việt
Hùng Sử “Ðức Thái Tổ Vũ Hoàng Ðế Quang Trung Nguyễn Huệ, đại anh
hùng bách chiến bách thắng”. Bộ audio CD này sẽ phát hành vào tháng 8
năm 2005 nhân kỷ niệm ngày qui thiên của Ngài là ngày 29 tháng 7 âm lịch.
(2) Theo qui luật thiên nhiên, thời gian của dòng thủy triều dâng lên (con
nước rong), và hạ xuống (con nước ròng) là 24 tiếng đồng hồ, không gian
ban ngày hay ban đêm đều không ảnh hưởng gì đến qui luật của dòng thủy
triều. Dòng nước thủy triều chỉ chịu ảnh hưởng của vòng quay trái đất. Như
thế là cứ 12 tiếng đồng hồ cho con nước rong (lên) và 12 tiếng cho con nước
ròng (xuống). Khoảng thời gian giữa của hai con nước rong và ròng này là
đỉnh điểm của con nước đứng (ngưng dòng chảy). Nhưng trước khi dòng
nước thủy triều lên gần đến đỉnh điểm đứng khoảng hai tiếng đồng hồ thì sức
nước chảy chậm lại, càng lên gần đỉnh điểm đứng thì sức nước chảy càng
chậm lại hơn nữa cho đến khi ngưng hẳn dòng chảy trong khoảng một thời
gian nửa canh (30 phút). Khi dòng thủy triều bắt đầu hạ xuống (ròng) thì
dòng chảy cũng rất chậm khoảng 2 canh (2 tiếng đồng hồ). Qua canh thứ ba
nó mới (ròng) hạ nhanh dần, nhanh hơn và thật nhanh cho đến khi sông cạn
hết nước Ðó là thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch (6 tháng). Nhưng từ
tháng 8 đến tháng Giêng âm lịch năm sau (6 tháng) thì thường là nước sông
ròng cũng không cạn hẳn. Lớn như sông Tiền Giang khi ròng, nước cũng
còn giữ được phân nửa sông là vì các con sông vừa trải qua một mùa mưa.
Vào tháng 2 âm lịch 1784, Nguyễn Huệ cùng các tướng sĩ Tây Sơn đi khảo
sát thực địa trên sông Tiền Giang Mỹ Tho để tìm một khúc sông lập trận mai
phục quân Xiêm. Vì tháng này khí hậu thời tiết khô ráo, trữ lượng nước sông
không nhiều cho nên địa hình địa vật hiện ra rất rõ cho thấy địa thế Nguyễn
Huệ đã chọn để tổ chức lập hậu cần dự trữ lương thực khí tài cho binh sĩ mai
phục. Nhưng đặc biệt nhất là Ngài rất quan tâm lưu ý về lời trình bày của vị

thân bào nhân sĩ thân Tây Sơn ở địa phương vùng sông Tiền Giang Mỹ Tho
về con nước thủy triều và gió từ biển Ðông thổi vào đồng lúc. Ngài đã hỏi rất
cặn kẽ chi tiết về con nước rong và ròng vào thời gian mùa mưa đã chấm dứt
mà thời điểm tốt nhất là vào tháng 11 âm lịch. Ðây cũng là thời điểm nước
sông Tiền Giang sẽ dâng lên cao hơn tất cả tất cả các tháng trong năm. Khi
thủy triều dâng cao lên đỉnh điểm để ngưng dòng chảy (trước khi ròng) thì
khoảng thời gian con nước chảy rất chậm này là bốn canh (4 tiếng). Ðây là
thời gian vô cùng quí báu để quyết định cho số phận của thủy binh Xiêm.
Sau khi đã điều nghiên ghi nhận địa hình địa vật và địa thế giấu quân mai
phục cũng như nắm chắc được các yếu tố thời gian không gian và phong
thủy trên sông Tiền Giang Mỹ Tho, Nguyễn Huệ và các tướng Tây Sơn đi
đến quyết định lập trận mai phục quân Xiêm tại Rạch Gầm Xoài Mút và
cuộc tấn công vào quân thù được ấn định vào tháng 11 âm lịch. Lý do cực kỳ
quan trọng trong chiến thuật mai phục này là trong vòng thời gian bốn canh
(4 tiếng) của con nước thủy triều cao nhất trong năm sẽ đứng yên hoặc chảy
rất chậm trên đỉnh điểm. Các chiến thuyền quân Xiêm lúc ấy sẽ không thể
nào lợi dụng được sức nước của dòng thủy triều để di chuyển nhanh như ý
muốn. Thuyền của chúng di chuyển rất chậm hoặc sẽ cứ nổi lềnh bềnh trên
sông (một đại chiến thuyền dù to lớn bao nhiêu nhưng đối với sông Tiền
Giang thì chỉ như một chiếc lá). Như thế những viên đạn đại bác bằng kim
loại bắn từ các súng thần công cổ của năm 1785 đặt trên bờ hay trên thuyền
mới có tác dùng hiệu quả cao. Nếu thuyền của địch vẫn cứ di chuyển nhanh
trên dòng thủy triều thì đạn đại bác bắn theo đường cầu vồng sẽ khó trúng
mục tiêu. Ðồng thời nếu thuyền địch vẫn lợi dụng được sức nước thủy triều
đẩy nhanh thì đội quân người nhái cũng khó bám sát theo mà đục lủng mạn
đáy thuyền địch hiệu quả được.
Tóm lại, khoảng thời gian quyết định 4 tiếng đồng hồ của dòng thủy triều lên
đến đỉnh điểm ÐỨNG (ngưng chảy) mà thiên tài quân sự Nguyễn Huệ đã
tính toán trước được một cách chính xác khoa học khi Ngài và đoàn tướng sĩ
Tây Sơn đi khảo sát thực tế địa hình địa vật và tìm được một khúc sông
chiều dài 6 cây số, chiều ngang 1 cây số giữa hai con Rạch Gầm (sông Sầm
Giang) và Rạch Xoài Mút (sông Hiệp Ðức) để bố trí thế trận mai phục là yếu
tố vô cùng quan trọng góp phần chiến thắng thủy binh Xiêm La. Còn súng
đại bác (súng thần công) của quân Tây Sơn là loại súng được sản xuất vào
đầu thế kỷ 16 khi bắn phải châm mồi lửa vào ngòi viên đạn (như ta châm lửa
vào cái ngòi pháo) từ ngoài họng súng vào, ngòi bắt lửa cháy tạo sức mạnh
từ thuốc súng mới tống viên đạn tròn đúc bằng kim loại gang và chì ra khỏi
nòng và nòng súng chỉ có tác dụng giúp cho viên đạn bay ra khỏi nòng để đi
theo một đường thẳng. Tầm đi xa của viên đạn tối đa cũng chỉ trong khoảng

200 mét, nếu trúng được mục tiêu thì viên đạn chỉ vỡ ra độ chục mảng gây
thiệt hại cho thuyền giặc rất hạn chế.
Loại đạn đại bác của chiến hạm hải quân Mỹ bây giờ có nhiều loại kích cỡ
khác nhau, bắn vào các mục tiêu khác nhau. Ðặc biệt có loại đạn chiều dài 3
mét, đường kính viên đạn đến 4 tấc (400 ly) chẳng khác nào như một quả
bom một tấn bay đến mục tiêu lại do radar vệ tinh hướng dẫn định vị chính
xác. Sức tàn phá khủng khiếp của nó ngoài sức tưởng tượng. Chiến thuyền
của quân Xiêm chỉ cần lãnh 1/20 sức công phá của nó cũng đủ biến thành
đống gỗ vụn.
Còn đạn đại bác của Tây Sơn mỗi khi bắn xong một viên phải dùng giẻ quấn
vào đầu gậy thông nòng súng cho sạch bụi khói mới tra một viên khác vào
bắn tiếp. Tác dụng tàn phá của nó nếu trúng mục tiêu chỉ hiệu quả chừng
30%. Phần lớn công dụng của nó là tiếng nổ vang lên (thời ấy) chỉ có tác
dụng thị uy hù dọa đòn cân não làm quân giặc hoảng sợ rối loạn mất tinh
thần cảnh giác để cho đội quân người nhái lặn sâu bám sát theo mạn đáy
thuyền giặc đục lủng thuyền của chúng. Hiệu quả thứ hai có tầm sát hại
khủng khiếp đối với quân Xiêm chính là 3 loại tên. Tên tẩm lửa bắn cháy
thuyền, tên tẩm độc bắn tầm gần lúc cận chiến và tên gắn thêm đầu sắt nhọn
bắn tầm xa sát hại chúng.
Trong cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán lần thứ 2 (938), trận Bạch
Đằng do Ngô Quyền trực tiếp chỉ huy là trận quyết chiến chiến lược, là cuộc
đọ sức giữa dân tộc ta và giặc Nam Hán. Trận đánh này có những nét rất độc
đáo và có ý nghĩa lớn trên nhiều lĩnh vực.
Cuộc chiến tranh xâm lược quy mô lớn và mang đầy tham vọng này của
Nam Hán được che đậy dưới chiêu bài “cứu giúp” Kiều Công Tiễn. Quân
đội Nam Hán đã dày dạn trong chiến tranh ở vùng Hoa Nam và trong cuộc
đàn áp các phong trào chống đối của các “Man trại” ở vùng Quảng Đông và
Quảng Tây. Vua Nam Hán sử dụng 1 lực lượng binh thuyền lớn, giao cho
con là Vạn Vương Hoàng Thao làm Tỉnh hải quân tiết độ sứ thống lĩng đạo
quân viễn chinh và tự mình làm tướng dẫn 1 đạo quân quân đóng ở trấn Hải
Môn, sát biên giới, làm kế thanh viện, kịp thời yểm trợ cho Hoàng Thao.
Như vậy, Hoàng Thao vừa được sự tiếp ứng của Lưu Cung phía sau, vừa có
lực lượng nội ứng của bọn phản bội Kiều Công Tiễn ở trong nước. Được tin
quân Nam Hán chuẩn bị kéo sang xâm lược, việc làm cần kíp trước hết của
Ngô Quyền là tổ chức đạo quân từ châu Ái tiến ra Bắc để trị tội tên Việt gian
phản bội. Thế lực phản bội nhanh chóng bị dẹp tan. Thành công này vừa làm

thất bại ngay từ đầu âm mưu dùng nội ứng của địch, vừa tạo ra thế chủ động
cho cuộc kháng chiến.
Bấy giờ Hoàng Thao đã được lệnh chỉ huy đạo thủy quân tiến vào sông Bạch
Đằng. Trước tình hình đó, tại thành Đại La, Ngô Quyền họp các tướng, bàn
rằng: “Hoàng Thao là 1 đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân lính còn mỏi
mệt, lại nghe Công Tiễn đã chết, không có người làm nội ứng, đã mất vía
trước rồi. Quân ta có sức mạnh địch với quân mỏi mệt, tất phá được. Song
họ có lợi thế ở thuyền. Nếu ta sai đem cọc lớn đóng ngầm ở cửa biển trước,
vát nhọn đầu mà bịt sắt, thuyền của họ nhân khi nước lên tiến vào bên trong
hàng cọc, bấy giờ ta sẽ dễ bề chế ngự. Không cho chiếc nào ra thoát” (Đại
Việt SKTT).
Nhận định của Ngô Quyền chứng tỏ ông là 1 viên tướng biết địch biết ta.
Hoàng Thao rất hung hăng nhưng còn hạn chế. Quân địch từ xa đến còn mệt
mỏi l...