Cha giàu cha nghèo
Robert Kiyosaki và Sharon Lechter
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục
Tập I - Lời nói đầu
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Phần kết
Tập II - Để được thoải mái về tiền bạc
Phục lục tập 2
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
TẬP III - Lời mở đầu
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
TẬP IVChương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
TẬP V Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4

Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11

Robert Kiyosaki và Sharon Lechter
Cha giàu cha nghèo
Biên dịch: Thiên Kim
Tập I - Lời nói đầu
Nguyên tác tiếng Anh: Rich Dad Poor Dad


Một trong những nguyên nhân khiến người giàu ngày càng giàu, người

nghèo ngày càng nghèo, còn giới trung lưu thì thường mắc nợ chính là vì chủ
đề tiền bạc thường được dạy ở nhà chứ không phải ở trường.
Hầu hết chúng ta học cách xử lý tiền bạc từ cha mẹ mình, và thường thì
người nghèo không dạy con về tiền bạc mà chỉ nói đơn giản là: “Hãy đến
trường và học cho chăm chỉ.” Và rồi đứa trẻ có thể sẽ tốt nghiệp với một số
điểm xuất sắc nhưng với một đầu óc nghèo nàn về cách quản lý tiền bạc, vì
trường học không dạy về chuyện tiền nong mà chỉ tập trung vào việc giáo
dục sách vở và những kỹ năng nghề nghiệp mà không nói gì về kỹ năng tài
chính.
Đó chính là lý do tại sao những nhân viên ngân hàng, bác sĩ, kế toán thông
minh dù đạt được nhiều điểm số xuất sắc ở trường nhưng lại gặp nhiều rắc
rối tài chính suốt đời. Và những món nợ quốc gia chóng mặt thường bắt
nguồn từ những vị lãnh đạo có học vấn cao, nhưng chỉ được huấn luyện rất ít
hoặc không có chút kỹ năng nào về vấn đề tài chính.
Một quốc gia có thể tồn tại như thế nào nếu việc dạy trẻ con quản lý tiền
bạc vẫn là trách nhiệm của phụ huynh, mà hầu hết họ không có nhiều kiến
thức về vấn đề này?
Chúng ta phải làm gì để thay đổi số phận tiền bạc lận đận của mình? Nhà
giàu đã làm giàu như thế nào từ hai bàn tay trắng?
Có lẻ bạn sẽ tìm thấy cho mình những lời giải đáp về các vấn đề đó trong
cuốn sách này. Tuy nhiên, do khác biệt về văn hoá, tập quán và chính thể, có
thể một số phần nào đó của cuốn sách sẽ khiến bạn thấy lạ lẫm, thậm chí
chưa đồng tình… dù rằng đây là một cuốn sách đã được đón nhận nồng nhiệt
ở rất nhiều nước trên thế giới.
Chúng tôi giới thiệu cuốn sách này với mong muốn giúp bạn có thêm nguồn
tham khảo về một trong những lĩnh vực cần dạy con trẻ biết trước khi vào
đời, của các bậc phụ huynh ở các nước khác…
Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn. Xin trân trọng cảm
ơn.
NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

Tập 1:
Lời nói đầu
CHƯƠNG 1
Cha Giàu, Cha Nghèo
CHƯƠNG 2
Bài 1: Người giàu không làm việc vì tiền

CHƯƠNG 3
Bài 2

CHƯƠNG 4
Bài 3

CHƯƠNG 5
Bài 4

CHƯƠNG 6
Bài 5

CHƯƠNG 7
Bài 6

CHƯƠNG 8
Vượt chướng ngại vật

CHƯƠNG 9
SỰ KHỞI ĐẦU

CHƯƠNG 10

Robert Kiyosaki và Sharon Lechter
Cha giàu cha nghèo
Biên dịch: Thiên Kim
Chương 1
Cha Giàu, Cha Nghèo
Tôi có hai người cha, một người giàu và một người nghèo - một người cha
ruột và một người cha nuôi (cha của Mike - bạn tôi). Cha ruột tôi đã có bằng
thạc sĩ, còn người cha nuôi thì chưa học hết lớp tám, nhưng cả hai người đều
thành công trong sự nghiệp và có ảnh hưởng đến người khác. Cả hai đều
khuyên bảo tôi rất nhiều điều, nhưng những lời khuyên đó không giống
nhau. Cả hai đều tin tưởng mãnh liệt vào sự học nhưng lại khuyên tôi học
những khóa học khác nhau. Nếu tôi chỉ có một người cha, tôi sẽ hoặc chấp
nhận hoặc phản đối ý kiến của ông. Có hai người cha dạy bảo, tôi thấy được
những quan điểm trái ngược nhau giữa một người giàu và một người nghèo.
Và thay vì chỉ đơn giản chấp nhận hay phản đối người này hay người kia, tôi
đã cố suy nghĩ nhiều hơn, so sánh và lựa chọn cho chính mình.
Cả hai người cha của tôi khi bắt đầu tạo dựng sự nghiệp đều phải đấu tranh
với chuyện tiền nong, nhưng cả hai có những quan điểm khác nhau về vấn đề
tiền bạc.
Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: "Ham mê tiền bạc là nguồn gốc của mọi
điều xấu." Còn cha nuôi của tôi lại bảo rằng: "Thiếu thốn tiền bạc là nguồn
gốc của mọi điều xấu."
Những sự khác nhau trong quan điểm của họ, nhất là khi đề cập đến tiền
bạc, khiến tôi trở nên tò mò và bắt đầu suy nghĩ… Vì có hai người cha đầy
ảnh hưởng, tôi đã học từ cả hai người. Tôi suy nghĩ về lời khuyên của mỗi
người, và nhờ vậy, tôi có được một hiểu biết sâu sắc về quyền lực và tác
động của suy nghĩ lên cuộc sống con người như thế nào.
Ví dụ, cha ruột tôi thường nói: “Tôi không mua nổi vật đó.” Còn cha nuôi

thì cấm tôi nói như vậy ông muốn tôi nói: "Làm thế nào để mua được vật
đó?" Một bên là câu khẳng định, còn bên kia là câu hỏi. Một bên khiến bạn
rũ bỏ trách nhiệm, còn bên kia buộc bạn phải suy nghĩ…
Hai người cha của tôi có những quan điểm cực kỳ khác biệt. Chẳng hạn,
một người bảo: "Phải học cho giỏi thì mới được làm việc ở những công ty
tốt.”
Người kia bảo: "Học cho giỏi thì mới mua được những công ty tốt." Một
người tin rằng: “Ngôi nhà là số đầu tư nhiều nhất và là tài sản lớn nhất của
chúng ta.” Người kia lại nghĩ khác: "Ngôi nhà cũng là một khoản tiền phải
trả, và nếu ngôi nhà là khoản đầu tư lớn nhất của con thì con gặp rắc rối rồi
đây."
Cả hai người cha đều trả tiền hóa đơn đúng thời hạn, nhưng một người luôn
trả đầu tiên còn người kia luôn trả sau cùng.
Một người vật lộn để tiết kiệm từng đồng một. Người kia chỉ làm một việc
đơn giản là đầu tư.
Một người dạy tôi cách viết một lá đơn xin việc thế nào cho ấn tượng để có
thể tìm được việc làm tốt. Người kia dạy tôi cách viết một dự án kinh doanh
tài chính như thế nào để có thể tạo ra công việc.
Được huấn luyện bởi hai người cha, tôi có thể quan sát tác động của những
suy nghĩ khác nhau lên cuộc sống con người. Tôi thấy người ta thật sự định
hình cuộc sống của họ qua suy nghĩ của chính họ.
Ví dụ, người cha nghèo của tôi luôn phàn nàn: "Tôi sẽ không bao giờ giàu
lên nổi.” Và lời tiên đoán đó đã trở thành sự thật. Ngược lại, người cha giàu
của tôi luôn nói những câu đại loại như: “Tôi là một người giàu, mà người
giàu thì không làm những việc đó." Ngay cả khi ông gặp thất bại thảm hại
sau một cuộc đầu tư lớn không thành, ông vẫn nghĩ mình là một người giàu.
ông nói: "Có khác biệt giữa nghèo nàn và phá sản. Phá sản chỉ là tạm thời
nhưng nghèo thì vinh tiễn."
Những quyền lực của suy nghĩ không bao giờ có thể đo hay đánh giá được,
nhưng đó là một điều hiển nhiên mà tôi nhận thức được ngay từ khi còn nhỏ.

Tôi thấy rằng người cha nghèo không phải nghèo vì số tiền ông kiếm được,
mà vì những suy nghĩ và hành động của ông.
Dù cả hai người cha của tôi đều rất tôn trọng việc giáo dục và học hỏi
nhưng họ lại bất đồng về việc học cái gì là quan trọng. Một người muốn tôi
học hành chăm chỉ, có thứ hạng chuyên môn cao dể có công việc tốt, kiếm
được nhiều tiền. Người kia khuyến khích tôi học để trở nên giàu có, để hiểu
tiền bạc làm việc như thế nào và học cách bắt tiền bạc phải làm việc cho
mình. Ông thường nhắc đi nhắc lại: "Tôi không làm việc vì tiền. Tiền bạc
phải làm việc vì tôi."
Năm lên 9 tuổi, tôi quyết định nghe theo và học hỏi từ người cha giàu về
vấn đề tiền bạc. Vì lúc đó, tôi chỉ mới 9 tuổi nên những bài học cha nuôi tôi
dạy rất đơn giản. Thực ra tất cả chỉ có 6 bài học lặp đi lặp lại và quyển sách
này nói về 6 bài học đó, cũng theo thứ tự đơn giản như khi cha nuôi tôi dạy
tôi. Những bài học này là những lời hướng dẫn giúp bạn và con cái bạn trở
nên giàu có hơn, bất kể điều gì sẽ xảy ra trên một thế giới không chắc chắn
và đang thay đổi nhanh chóng như hiện nay.

Robert Kiyosaki và Sharon Lechter
Cha giàu cha nghèo
Biên dịch: Thiên Kim
Chương 2
BÀI 1 : NGƯỜI GIÀU KHÔNG LÀM VIỆC VÌ TIỀN.
Bài học bắt đầu:
“ Ta sẽ trả cho các con 10 xu một giờ.”
Ngay cả vào những năm 1956, 10 xu một giờ cũng là quá thấp.
Buổi sáng hôm ấy, cha của Mike hẹn gặp tôi và nó lúc 8h. Vì là chủ của một
kho hàng, một công ty xây dựng, một số cửa hiệu bar quán ăn, nên ông rất
bận rộn...
Khi chúng tôi đến, cha Mike đang nói chuyện điện thọai và chúng tôi phải
ngồi chờ ông ở băng ghế ngòai hiên sau, cùng với hai người phụ nữ và một
người đàn ông trung niên làm nhiệm vụ quản lý nhà hàng và coi kho cho cha
của Mike.
Hai đứa chúng tôi đã ngồi chờ rất lâu, rồi khi tôi cảm thấy mình đã bắt đầu
mất hết kiên nhẫn, thình lình cha Mike xuất hiện. Mike và tôi giật mình bật
đứng lên.
“ Sẵn sàng học chưa, các con ?” Cha Mike hỏi, kéo một cái ghế đến ngồi với
chúng tôi.
Tôi và Mike cũng gật đầu.
“ Tốt. Cha sẽ dạy các con, nhưng không phải làm theo kiểu trong lớp học.
Nếu các con làm việc cho cha, cha sẽ dạy cách con cách làm giàu. Nếu
không, cha sẽ không dạy... Thế đấy, đồng ý hay không là tùy các con.”
“ Ơ... con có thể hỏi vài câu được không?”- Tôi hỏi.
“ Không. Chịu hay không chịu, thế thôi. Cha có quá nhiều việc phải làm và
không thể lãng phí thời gian được. Nếu con không thể quyết định dứt khóat,
con sẽ không học cách kiếm tiền được đâu. Cơ hợi đến rồi đi. Biết được khi

nào cần quyết định là một kỹ năng quan trọng. Con có cơ hội mà con đang
cần. Lớp học sẽ bắt đầu hoặc kết thúc trong 10 giây nữa.”- Cha của Mike nói
cùng với một nụ cười.
“ Con chịu,” Tôi và Mike cùng đáp.
“ Tốt,” Cha Mike nói. “Các con sẽ làm việc với bà Martin. Cha trả các con
10 xu một giờ các con phải làm việc 3 tiếng đồng hồ mỗi thứ bảy.”
“ Nhưng hôm nay con có một trận bóng chày,” Tôi nói.
Cha Mike trầm trọng nghiêm khắc: “Làm hay không làm nào ?”
“ Con làm ạ.” Tôi trả lời, quyết định làm việc và học hỏi thay vì đi chơi
bóng.
BA MƯƠI XU SAU ĐÓ.
Bà đốc công Martin bắt chúng tôi làm việc không ngơi tay. Trong ba tiếng
đồng hồ chúng tôi phải khiêng những thùng hàng hóa trên kệ xuống, phủi
sạch bụi bằng một cây chổi lông gà, sau đó sắp xếp chúng lại một cách gọn
gàng. Đó là một công việc chán ngấy vì những cánh cửa của cửa hàng luôn
mở rộng ra đường và bãi đậu xe. Mỗi lần có một chiếc xe đi ngang hay chạy
qua bãi, bụi mù trời tràn ngập cửa hàng...
Suốt ba tuần tôi và Mike đến làm việc ở chỗ bà Martin trong ba giờ mỗi thứ
bảy. Vào buổi trưa, khi công viêc kết thúc, bà trả cho mỗi đứa 30xu. Vào
những năm 1950, với một đứa trẻ 9 tuổi thì 30xu cũng chẳng nhiều nhặng gì.
Một quyển truyện tranh cũng đã đến 10xu rồi, vì vậy sau khi được trả tiền tôi
chỉ đi mua quyển truyện rồi trở về nhà.
Vào ngày thứ Tư của mỗi tuần thứ tư, tôi quyết định sẽ nghỉ việc. Tôi muốn
cha Mike dạy cho cách làm giàu, chứ đâu có muốn trở thành tên nô lệ của
10xu một giờ. Trên hết, kể từ ngày thứ bảy đầu tiên đến nay, tôi vẫn chưa
được gặp lại ông ấy.
Vào giờ ăn trưa ở căn-tin trường, tôi nói với Mike: “Tớ bỏ việc thôi !”
Mike mỉm cười.
Tôi giận dữ hỏi: “Cậu cười cái gì chứ ?”
“ Cha tớ nói rằng cậu sẽ xin nghỉ. Cha nói trước khi nghỉ việc cậu hãy đến

gặp ông ấy.”
Tôi phẫn nộ:
“ Cái gì? Thế ra cha cậu đang chờ xem tớ chán việc à ?”
“ Cũng gần như vậy. Kiểu dạy của cha tớ khác với cha cậu. Cha cậu nói lý
thuyết. Còn cha tớ thì rất ít lời. Cậu cứ chờ đến thứ Bảy này đi đã. Tớ sẽ nói
với cha là cậu muốn nghĩ việc.”
“ Cậu muốn nói là mọi thứ đã được dự liệu à?”
“ Không, không hẳn thế... Thứ Bảy này cha tớ sẽ giải thích cho cậu.”
NGÀY THỨ BẢY XẾP HÀNG
Tôi đã sẵn sàng đối mặt với cha của Mike và tôi đã chuẩn bị trước. Thậm chí
cha ruột của tôi cũng nổi giận, ông cho rằng cha của Mike đã vi phạm luật
lao động trẻ em và mọi chuyện phải được làm cho rõ ràng. Ông bảo tôi phải
đòi những gì xứng đáng giành cho mình. Ít nhất là 25xu một giờ. Ông còn
nói rằng nếu tôi không được nâng lương thì tốt hơn là nên nghỉ việc.
Và vào 8h sáng thứ Bảy đó, tôi lại đứng trước cánh cửa văn phòng của cha
Mike.
“ Hãy ngồi chờ đến phiên mình nhé !” Cha Mike nói thế khi tôi bước vào.
Tôi e dè ngồi xuống kế bên hai người phụ nữa đang ngồi trên băng ghế bên
ngòai văn phòng như bốn tuần trước. 45 phút trôi qua và đầu tôi gần như
muốn bốc hỏa. Hai người phụ nữ đã vào gặp cha của Mike và đi ra 30 phút
trước đó. Một người đàn ông lớn tuổi ở đấy khỏang 20 phút cũng đã đi rồi.
Ngôi nhà vắng lặng. Cha của Mike vẫn mãi mê làm việc trong phòng. Cuối
cùng, sau cả tiếng đồng hồ chờ đợi, đúng 9h, cha của Mike mới gọi tôi vào
gặp ông. “Bác biết con muốn được tăng lương họăc sẽ nghĩ việc.” Người cha
giàu vừa nói vừa xoay ghế.
“ Bác đã không làm đúng thỏa thuận...” tôi nói mà gần như bật khóc. Thật
kinh khủng khi một đứa trẻ 9 tuổi phải đối mặt với người lớn.
“ Bác nói là bác sẽ dạy cho con làm việc cho bác. Con đã làm việc chăm chỉ,
bỏ cả những trận bóng chày để đến làm việc cho bác. Thế mà bác không giữ
lời. Bác chẳng dạy con điều gì cả. Bác chỉ muốn có tiền và không thèm quan

tâm đến những ngừơi lao động. Bác bắt con phải chờ đợi quá lâu và không
tôn trọng con chút nào cả. Con chỉ là một đứa trẻ, và con phải cần đối xử tốt
hơn chứ !” Tôi ấm ức tuôn ra một tràn.
Ngừơi cha giàu nhìn chằm chằm vào tôi, rồi thông thả nói. “Không tệ. Trong
vòng chưa đầy một tháng, con nói chuyện giống như hầu hết những người
làm việc cho bác vậy.”
“ Sao cơ ạ?” Tôi ngơ ngác hỏi lại. Rồi chẳng hiểu ông đang nói gì, tôi tiếp
tục bất bình: “Con nghĩ bác sẽ giữ đúng giao kèo và sẽ dạy con. Nhưng thật
ra bác chỉ muốn hành hạ con thôi...”
“ Bác vẫn đang dạy con đấy chứ”. Người cha giàu bình thản nói.
“ Dạy con ư? Thậm chí bác không buồn nói chuyện với con kể từ khi con
đồng ý làm việc chỉ vì mấy xu lẻ này. 10 xu một giờ, thế đấy, lẽ ra con phải
báo với chính quyền về bác rồi. Bác biết mà, chúng ta có luật lao động trẻ
em. Bác cũng biết là cha con làm việc cho chính quyền...” tôi la lên giận dữ.
“ Úi chà, bây giờ thì con nói chuyện y như những người đã từng làm việc
cho bác vậy. Những người đó hoặc bác cho nghỉ việc hoặc họ tự xin nghỉ
rồi.”
“ Bác đã nói dối con. Con đã làm việc cho bác, nhưng bác đã không giữ lời.
Bác đã không dạy con điều gì cả.” Tôi nói dồn dập, cảm thấy mình thật can
đảm.
“ Sao con nghĩ là bác không dạy con gì cả?” Ngừơi cha giàu hỏi lại.
Tôi bĩu môi: “Bác đâu nói chuyện với con. Con đã làm việc được ba tuần,
vậy mà bác chẳng dạy con gì cả.”
“ Dạy nghĩa là phải nói chuyện hoặc làm một bài diễn thuyết à?”
“ Ừm, vâng ạ.” Tôi dè dặt trả lời.
“ Đó là cách dạy ở trường, còn ở đời sẽ rất khác.” Người cha giàu mỉm cười
nói. “Đời sẽ chẳng hề nói gì với con mà chỉ xô đẩy con thôi. Khi cuộc đời xô
đẩy con, nó muốn nói rằng: Dậy đi thôi, có một cái mới để học đây! Khi bị
đời xô đẩy, Một số người bỏ cuộc, một số người khác thì chiến đấu. Một số
ít học được những bài học và tiếp tục đi...

Nếu con là lọai người không chút can đảm nào, con sẽ bỏ cuộc mỗi lần cuộc
đời xô đẩy con. Khi đó con sẽ sống một cuộc đời sao cho an tòan, cố tránh
những việc có thể không bao giờ xảy ra. Sau đó con sẽ chết như một ông già
tẻ nhạt. Nhưng thật sự con là con đã để cho cuộc đời đẩy con đến bên bờ
khuất phục. Tận đáy lòng con là nỗi kinh hòang khi phải mạo hiểm. Con
muốn chiến thắng, nhưng nỗi lo sợ thất bại còn lớn hơn cả niềm vui chiến
thắng. Con đã chọn sự an tòan mà.”
Tôi nhìn cha của Mike một lúc lâu, rồi bật hỏi: “Thế ra bác đã xô đẩy con
ư?”
Người cha giàu mỉm cười. “Bác muốn cho con nếm thử chút mùi vị cuộc
đời. Các con là những người đầu tiên đề nghị bác dạy cách làm giàu. Bác có
hơn 150 nhân công, nhưng chẳng ai hỏi bác về điều đó cả. Họ hỏi bác về
công việc, tiền lương mà không hề yêu cầu bác dạy về tiền bạc. Do đó, hầu
hết mọi người dùng những năm tháng tốt nhất trong đời để làm việc vì tiền
mà thật sự không hiểu họ đang làm việc vì cái gì.”
Tôi ngồi im lăng lắng nghe.
“ Khi Mike nói với bác là con muốn học cách làm giàu, bác quyết định sẽ
thiết kế một khóa học thật gần với cuộc sống thức. Vì thế mà bác để đời xô
đẩy con một chút, khi đó con sẽ thấm những điều bác nói. Chính vì vậy, bác
chỉ trả cho con 10 xu một giờ.”
“ Vậy bài học mà con học được khi làm việc để có 10xu một giờ là gì? Là
bác bác đã quá keo kiệt và bóc lột nhân công à?” Tôi vặn lại.
Người cha giàu bật cười thật to.
“Đừng đổ lỗi cho bác và đừng nghĩ bác là nguồn gốc của mọi vấn đề. Nếu
con nhận ra rằng vấn đề là ở chính bản thân con, con mới có thể thay đổi
chính mình, học được cái gì đó và trở nên khôn ngoan hơn.
Hầu hết mọi người đều muốn người khác thay đổi chứ không muốn
mình thay đổi.
Khi không được như ý, họ nghỉ việc và đi tìm một việc làm khác, lương cao
hơn, vì họ nghĩ rằng những đó sẽ giải quyết được vấn đề. Nhưng, họ đã lầm.

Trong hầu hết mọi trường hợp thì không đâu.”
“Thế cái gì giải quyết vấn đề?” Tôi hỏi. “Tiếp tục làm việc với 10 xu một giờ
và cố vui à?”
“Đó là điều mà người còn lại sẽ làm. Chấp nhận tiền lương thấp dù biết rằng
họ và gia đình họ sẽ gặp khó khăn về tài chính. Họ trông chờ được nâng
lương, hoặc làm thêm một công việc thứ hai, hy vọng rằng có nhiều tiền sẽ
giải quyết được vấn đề...”
Tôi gằm mặt nhìn xuống sàn, bắt đầu hiểu ra bài học mà người cha giàu đang
nói đến.
BÀI HỌC SỐ 1.

Ngừơi nghèo làm việc vì tiền bạc.
Người giàu buộc tiền bạc phải làm việc cho mình.
Người cha tiếp tục giảng bài học đầu tiên cho tôi. “Bác rất mừng khi con nổi
giận vì phải làm việc 10 xu một giờ. Nếu con không tức giận và chấp nhận
nó một cách vui vẻ, bác sẽ không thể dạy con được. Con thấy đó, việc học
thật sự phải mất công sức, phải có sự đam mê và khát khao cháy bỏng. Sự
giận dữ là một phần lớn trong công thức đó, vì niềm đam mê là kết hợp của
tình yêu và cơn giận. Khi nói đến đến tiền bạc, hầu hết mọi người đều muốn
an tòan và bảo đảm. Vì vậy, không phải niềm đam mê mà chính sự e ngại sẽ
hướng dẫn họ.
Nhiều tiền chưa hẳn giải quyết được vấn đề. Hãy nhìn cha con mà xem. Ông
ấy làm ra nhiều tiền, nhưng vẫn không thể trả hết các hóa đơn.
Hầu hết mọi người được cho tiền vì để mắc nợ nhiều hơn mà thôi.

Nguyên do vì ở trường, họ chẳng được họ gì về tiền bạc cả, vì vậy họ tin
rằng phải làm việc để kiếm tiền.”
“Còn bác không nghĩ vậy à?”
“Không, không hẳn thế. Nếu con muốn học để làm việc vì tiền, hãy học ở
trường. Còn nếu muốn học cách buộc tiền bạc phải làm việc cho mình, bác
có thể dậy con, nhưng chỉ khi con thực sự muốn học mà thôi.”
“Thế không phải mọi người đều muốn học hay sao?”
“Không. Vì học làm việc để có tiền thì dễ hơn rất nhiều, nhất là sự e ngại là
cảm giác đầu tiên khi nhắc đến tiền bạc.”
“Con không hiểu.” Tôi nhăn mặt nói.
“Chính sự lo ngại là nguyên nhân khiến người ta phải làm việc, họ lo không
có đủ tiền, lo phải bắt đầu lại từ đầu. Đó là cái giá của việc học một nghề
nghiệp nào đó, sau đó là phải làm việc vì tiền. Hầu hết mọi người trở thành
nô lệ cho tiền bạc... và sau đó họ nổi giận với ông chủ.”
“Học các buộc tiền bạc làm việc cho mình là một khóa học hòan tòan khác
hay sau ạ?” Tôi hỏi.
“Nhất định rồi,” Ngừơi cha giàu nói.”Nhất định là vậy.”
Chúng tôi ngồi im lặng một lúc lâu. Giờ này có thể các bạn đang bắt đầu trận
bóng chày, còn tôi thì đang học những điều mà bạn bè tôi sẽ không được học
ở trường.

“Lúc 9 tuổi, con đã được nếm thử cảm giác thế nào là làm việc vì tiền. Chỉ
cần như một tháng vừa qua cho 50 năm, con sẽ hiểu hầu hết người ta làm gì
suốt đời.” Người cha giàu nhẹ nhàng nói.
“Con không hiểu...”
“Con cảm thấy thế nào khi phải ngồi chờ bác để được thuê làm việc và để
hỏi xin tăng lương?”
“Thật kinh khủng ạ !”
“Nếu con chọn làm việc vì tiền, cuộc sống của con sẽ như thế đấy.” Người
cha giàu nói tiếp. “Và con cảm thấy thế nào khi bà Martin trả cho con 30 xu
sau ba giờ làm việc?”
“Con cảm thấy không đủ. Có vẻ như nó không là gì cả. Con rất thất vọng.”
“Đó là cảm giác mà hầu hết các nhân viên cảm thấy khi họ nhận tiền lương,
nhất là sau khi phải trả thuế và những chi phí khấu trừ. Ít ra mà con cũng
được nhận 100% rồi.”
“Bác muốn nói là hầu hết mọi người không được nhận tòan bộ tiền lương
sao?” Tôi kinh ngạc hỏi.
“Rất tiếc là không. Chính quyền sẽ lấy phần trước hết bằng các lọai thuế.
Con phải trả thuế khi con làm ra tiền, con phải trả thuế khi con tiêu xài tiền.
Con phải trả thuế khi con tiết kiệm tiền. Con phải trả thuế ngay cả khi con
chết.”
“Sao lại như thế được ạ?” Tôi lúng túng hỏi. Tôi chẳng thích những điều tôi
vừa nghe chút nào. Tôi biết cha tôi thường xuyên phàn nàn vì phải trả thuế

quá nhiều, nhưng thật sự ông không làm gì cả. Có phải cuộc đời cũng đang
xô đẩy ông hay không?
Ngừơi cha giàu chầm chậm đu đư chiếc ghế và lặng lẽ nhìn tôi. “Bác đã nói
rồi, có rất nhiều điều để học.
Học cách khiến tiền bạc phải làm việc cho mình là phải học suốt đời.
Hầu hết mọi người học đại học trong 4 năm, sau đó không học nữa. Họ đi
làm, lãnh lương, cân đối thu chi, và thế thôi. Trên hết, họ vẫn tự hỏi tại sao
họ gặp rất rắc về tiền bạc. Và họ nghĩ rằng có nhiều tiền sẽ giải quyết được
mọi chuyện. Một số rất ít nhận ra rằng chính vì họ không có kiến thức về vấn
đề tài chính nên mới nảy sinh các vấn đề khác. Hôm nay bác chỉ muốn xem
liệu con có đủ say mê để học về tiền bạc hay không thôi. Hầu hết mọi người
đều không có. Họ đến trường, học một số nghề gì đó, vui vẻ làm việc và
kiếm được nhiều tiền. Một ngày khi họ thức dậy với những rất rối tài chính
khổng lồ và không thể ngưng làm việc được nữa. Đó là cái giá của việc chỉ
biết làm việc vì tiền thay vì học cách buộc tiền bạc làm việc cho mình. Vậy
con có còn đủ say mê để học hay không ?”
Tôi gật đầu.
“Tốt lắm, “ Người cha giàu nói. “Bây giờ quay lại làm việc đi.
Lần này bác sẽ không trả cho con đồng nào cả.”
“Sao ạ?” Tôi kinh ngạc hỏi.
“Con nghe rồi đấy. Không trả gì cả. Con vẫn phải làm việc ba giờ mỗi thứ
Bảy, nhưng lần này con không được trả 10 xu một giờ nữa. Con nói con
muốn học không phải để làm việc vì tiền, do đó bác sẽ không trả cho con
đồng nào hết.”

Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe nữa.
“Bác đã nói chuyện này với Mike. Nó đang làm việc, lau bụi và chất các
thùng hàng mà không được nhận đồng nào cả. Có lẽ con nên nhanh lên và
quay lại làm việc thôi.”
Tôi la lên: “Như thế là không công bằng. Bác phải trả con cái gì chứ !”
“Con đã nói là con muốn học mà. Nếu con không học bây giờ thì sau này
con sẽ giống các nhân viên của bác, làm việc vì tiền và hi vọng không bị sa
thải. Hoặc giống như cha con, kiếm thật nhiều tiền chỉ vì để nợ nần đến tận
cổ, luôn hi vọng nhiều tiền hơn sẽ giải quyết được vấn đề. Nếu đó là những
điều con muốn, bác sẽ tiếp tục trả cho con 10 xu một giờ như lúc đầu. Họăc
con có thể làm những điều mà hầu hết mọi người sẽ làm: phàn nàn là tiền
lương quá thấp, nghỉ việc và đi tìm một công việc khác.”
Người cha giàu vỗ đầu tôi và nói tiếp: “Hãy dùng cái này. Nếu con biết dùng
cái đầu của mình một cách tốt nhất, sau này con sẽ phải cảm ơn bác vì đã
cho con một cơ hội, và con sẽ lớn lên thành một người giàu có.”
Tôi đứng đó, không tin nổi vào sự thỏa thuận non nớt của mình. Ban đầu tôi
đến đây để đòi tăng lương, còn bây giờ tôi phải tiếp tục làm việc mà không
được trả đồng nào cả.
*

* *

Trong ba tuần kế tiếp, Mike và tôi làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy và không
được trả công. Công việc không làm tôi bực mình và mọi việc dần trở nên dễ
dàng hơn. Điều vướng bận còn lại phải bỏ những trận bóng chày và không
thể mua được vài cuốn truyện tranh nữa.
Vào buổi trưa của tuần làm việc thứ ba, người cha giàu ghé lại chỗ chúng tôi.
Sau khi xem xét những việc đang diễn ra trong cửa hàng, ông bước đến tủ
kem lạnh, lấy ra hai cây, trả tiền và ra hiệu cho tôi và Mike cùng ra ngòai đi
dạo. Cha Mike đưa kem cho hai đứa tôi và hòi: “Mọi việc thế nào rồi, hai
chàng trai?”
“Tốt thôi ạ.” Mike nói.
Tôi gật đầu đồng ý.
Người cha giàu lại hỏi. “Đã học được gì chưa?”
Mike và tôi nhìn nhau, nhún vai và đồng lọat lắc đầu.
TRÁNH NHỮNG CẠM BẪY LỚN NHẤT CỦA CUỘC ĐỜI

“Các con thấy không, bà Martin và hầu hết những người ở đây phải làm việc
cật lực để kiếm được một ít tiền, bám vào viễn ảnh của một công việc bảo
đảm, mong chờ một kì nghĩ kéo dài 3 tuần mỗi năm và một số lương hưu
bủn xỉn sau mấy chục năm làm việc. Nếu điều đó làm các con thấy hứng thú,
cha sẽ nâng lương các con lên 25 xu một giờ...”
“Nhưng đó là những người làm việc chăm chỉ. Bác đang chế nhễu họ à?” Tôi
hỏi.
Một nụ cười thóang qua trên gương mặt người cha giàu.

“Có thể những lời nói của bác có vẻ tàn nhẫn, nhưng bác đang cố gắng để
các con thấy được một cái gì đó. Hầu hết mọi người không thấy được cái bẫy
mà họ đang mắc vào chỉ vì tầm nhìn của họ quá hẹp.”
Mike và tôi ngồi ngẩn ra đó, không hiểu rõ hết những gì vừa nghe. Ngừơi
cha giàu nói chuyện nghe thật tàn nhẫn. Tuy nhiên chúng tôi có thể cảm thấy
ông ta đang rất muốn chúng tôi hiểu được một điều gì đó.
Người cha giàu mỉm cười. “25 xu một giờ nghe có vẻ tuyệt đấy chứ? Nó có
làm cho tim các con đập nhanh hơn không?”
Tôi lắc đầu.
“Thôi được, 1 đôla một giờ.” Ngừơi cha giàu nói cùng với một nụ cười kín
đáo.
Tim tôi đập mạnh. Trí óc tôi muốn hét lên: “Nhận đi !Nhận đi!" Tôi không
thể tin vào những gì mình đang nghe nữa. Nhưng tôi vẫn không nói gì cả.
“À, thế thì 2 đôla một giờ.”
Bộ óc và trái tim 9 tuổi của tôi gần như muốn nổ tung. Tôi không thể tưởng
tượng là mình có thể kiếm được ngần ấy tiền. Tôi muốn nói: “Vâng ạ”. Tôi
thấy rõ trước mắt một cái xe đạp mới, một bộ găng bóng chày mới và sự
ngưỡng mộ bạn bè khi tôi xòe tiền ra. Nhưng không biết tại sao, tôi vẫn im
lặng.
Cây kem chảy xuống tay tôi. Bây giờ chỉ còn lại cái que ở dưới đất và ở dưới
đất là một đống vani và chocolate mà lũ kiến rất khóai. Người cha giàu nhìn
hai đứa trẻ đang chăm chăm ngó ông, mắt mở to và đầu óc trống rỗng. Ông
biết rằng có một phần trong chúng tôi muốn đồng ý thỏa thuận này. Ông biết

trong tâm hồn của mỗi người có một phần yếu đuối và tham lam mà người
khác có thể mua được. Và ông cũng biết rằng trong tâm hồn của mỗi người
có một phần mạnh mẽ và quyết tâm không bao giờ mua được cả. Vấn đề chỉ
đơn giản là phần nào mạnh hơn mà thôi.
“Thôi được rồi, 5 đôla một giờ.”
Bỗng dưng lòng tôi chợt lắng lại. Điều đó đã thay đổi lời mời chào đã trở
nên quá lớn và đâm ra lố bịch. Vào năm 1956 không có nhiều lớn có thể
kiếm được hơn 5 đôla một giờ. Sự cám dỗ biến mất và sự bình tĩnh trở lại.
Tôi chầm chậm quay sang nhìn Mike. Nó quay lại nhìn tôi. Cái phần yếu
đuối và tham lam trong con người tôi đã im lặng. Có một sự điềm tĩnh và
chắc chắn về tiền bạc đến với trí óc, tâm hồn tôi. Tôi biết Mike cũng đang
cảm thấy điếu đó.
“Tốt lắm. Hầu hết mọi ngừơi đều có một cái giá. Và họ có cái giá đó vì họ có
những cảm xúc mà ta gọi là nỗi lo sợ và sự tham lam. Đầu tiên, nỗi lo không
có tiền buộc họ phải làm việc, và khi họ lãnh lương thì sự tham lam hoặc
lòng thèm muốn khiến họ bắt đầu nghĩ những thứ tuyệt vời mà tiền bạc có
thể mua được. Khi đó thì một khuôn mẫu bắt đầu...” Người cha giàu dịu
dàng nói.
“Khuôn mẫu nào ạ?” Tôi hỏi.
“Cái khuôn mẫu của việc thức dậy, đi làm, trả hóa đơn, thức dậy, đi làm, trả
hóa đơn... Sau đó thì cuộc sống của họ kéo dài mãi với hai cảm giác: nỗi lo
sợ và sự tham lam. Khi được đưa ra nhiều tiền hơn, họ sẽ tiếp tục cái vòng
luẩn quẩn nêu trên bằng cách gia tăng các chi phí. Đó là cái mà cha gọi là
Rat Race.”

“Có một con đường khác hả cha?” Mike hỏi.
“Có đấy, nhưng chỉ một ít người tìm ra nó. Đó là con đường cha hi vọng hai
con sẽ tìm ra khi học và làm việc với cha. Chính vì vậy mà cha đề nghị đủ
lọai tiền lương cho hai con.”
“Cha có ám chỉ gì không vậy. Tụi con cảm thấy rất mệt khi phải làm việc
nặng, nhất là khi không được trả công gì cả.” Mike nói nho nhỏ.
“Các con có thấy những người làm việc cho cha không? Nỗi lo sợ không có
tiền kiềm giữ họ trong cái cạm bẫy: đi làm, kiếm tiền, đi làm, kiếm tiền, hy
vọng nỗi lo sẽ vơi đi. Nhưng mỗi ngày khi họ thức dậy, nỗi lo lắng đó thức
dậy cùng họ, ngậm nhắm trái tim họ. Tiền bạc điều khiển cuộc sống của họ,
nhưng họ không dám thú nhận sự thật đó. Tiền bạc điều khiển cảm xúc và
làm chủ luôn cả tâm hồn họ...”
Mike và tôi lắng nghe nhưng không thật sự hiểu hết mọi điều... Tôi chỉ biết
rằng tôi vẫn thường tự hỏi tại sao những người lớn luôn phải vội vã đi làm,
và trong họ không bao giờ có vẻ hạnh phúc, như thể có một cái gì đó buộc
họ phải đi làm vậy.
“Cha muốn hai con tránh được cái bẫy đó. Đó là điều mà thật sự cha đang
dạy các con chứ không phải dạy cách kiếm tiền, bới vì tiền không giải quyết
được vấn đề.”
“Không à?” Tôi ngạc nhiên hỏi.
“Không hề. Người ta ham muốn tiền bạc vì những niềm vui mà họ nghĩ
có thể mua được. Nhưng niềm vui do tiền bạc mang đến thường rất
ngắn ngủi, và người ta lại cần tiền để có những niềm vui khác, những điều

thứ vị hơn, tiện nghi hơn, an tòan hơn. Vì vậy mà họ tiếp tục làm việc, nghĩ
rằng tiền sẽ làm dịu đi tâm hồn đang khổ sở vì những nỗi lo lòng ham muốn
của họ. Nhưng tiền không thể làm được điều đó.”
“Ngay cả với những người giàu sao?”
“Ừ, ngay cả những người giàu. Nhiều người giàu khao khát kiếm tiền không
phải vì lòng ham muốn mà vì nỗi sợ bị nghèo túng, vì vậy họ tích lũy hàng
tấn tiền để cho nỗi lo sợ ấy càng ngày càng tệ hại hơn. Cha biết nhiều có
hàng triệu đôla lại càng sợ hơn khi họ không có đồng nào trong túi. Họ rất lo
bị mất tiền. Nỗi sợ đã giúp đã họ giàu có nay lại càng tồi tệ hơn. Cái phần
yếu đuối và tham lam trong tâm hồn họ đang hét lớn hơn. Họ không muốn
mất những ngôi nhà lớn, những chiếc xe hơi và một cuộc sống cao sang mà
tiền bạc đã đem đến. Họ lo không biết bạn bè sẽ nói gì khi họ không còn tiền
bạc nữa. Rất nhiều người cảm thấy tuyệt vọng và bị căng thẳng thần kinh, dù
trông họ rất lộng lẫy và đang có nhiều tiền.”
“Thế những người nghèo có hạnh phúc hơn không ạ?” Tôi rụt rè hỏi.
“Không, sự né tránh về tiền bạc cũng là một kiểu lọan thần kinh giống
như gắn bó với tiền bạc thôi. Cha đã gặp rất nhiều người nói rằng họ không
quan tâm đến tiền bạc, nhưn...