Alpha Books biên soạn
Phan Văn Hồng Thắng chủ biên

LUYỆN TRÍ NHỚ
Bản quyền © 2012 Alpha Books
NHÀ XUẤT BẢN THANH NIÊN
Tạo ebook: Tô Hải Triều
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Lời nhà xuất bản
Bạn đọc thân mến,
Trong cuộc sống, chắc hẳn không ít lần bạn gặp rắc rối với trí nhớ “đỏng
đảnh” của mình. Bạn ra chợ nhưng quên mất mình cần mua những gì, bạn
vào phòng thi nhưng vắt óc không nhớ ra công thức đã học đi học lại, bạn
lên thuyết trình nhưng lại “đánh rơi” hết những nội dung đã luyện tập ở nhà,
… Sau mỗi lần như thế, bạn không còn tin vào trí nhớ của mình nữa. Bạn
cảm thấy mình thật thua thiệt vì không được trời phú cho một trí nhớ tốt.
Nhưng bạn có biết, trí nhớ có từ khi chúng ta mới sinh ra, nó phát triển hay
tàn lụi, nó phong phú hay nghèo nàn phụ thuộc vào sự luyện tập của chính
bạn. Vì thế, đừng tự ti vì bạn không có một trí nhớ tốt, chỉ là bạn chưa luyện
tập đúng cách mà thôi.
Cải thiện trí nhớ tưởng như rất trừu tượng, mơ hồ đã trở nên rõ ràng qua các
phân tích cụ thể, cùng những ví dụ gần gũi, thiết thực trong cuốn sách này.
17 phương pháp ghi nhớ và những bài luyện tập thú vị sẽ giúp bạn tìm thấy
con đường để đưa những thông tin, con số, những công thức, những bài học,
những lịch trình,… đi vào bộ nhớ dễ dàng và ở lại với bạn lâu nhất. Không
còn phải lúng túng với sự đãng trí hay nhầm lẫn, bạn sẽ nhanh chóng biến trí
nhớ trở thành công cụ hiệu quả trong học tập, công việc và cuộc sống.
Chỉ với 10 phút luyện tập mỗi ngày, cùng óc hài hước và niềm háo hức nâng
cao trí nhớ, bạn sẽ phải bất ngờ trước tiềm năng ghi nhớ đặc biệt của mình.
Xin trân trọng giới thiệu tới độc giả!

Hà Nội, tháng 11 năm 2012
CÔNG TY SÁCH ALPHA


Giới thiệu
Trước nay, bạn vẫn tự nhủ mình không thông minh bằng nhiều người, nên
bạn ráng sức chuyên cần để đạt được thành tích tốt. Và quả thật bạn đã thành
công. Điều gì giúp bạn đạt được điều đó? Nhiều người quanh bạn và ngay cả
chính bạn sẽ tự mặc định rằng, bạn không xuất sắc gì mà chỉ là “cần cù bù
thông minh” thôi. Nhưng đó chỉ là bề nổi của tảng băng chìm. Cái giúp bạn
thành công là sự thuần thục. Bạn đã gắng công làm điều gì đó nhiều lần. Giải
một bài toán khó. Ngẫm nghĩ một đoạn văn hay. Suy tư một vấn đề hóc búa,
v.v… Những hành động lặp đi lặp lại, kiên trì, bền bỉ, khiến bạn thành người
điêu luyện. Và trí nhớ đã chắp đôi cánh để tất cả những gì bạn rèn giũa đạt
đến thành công. Nhờ trí nhớ, những gì bạn học tập, tìm tòi khám phá được
lưu giữ trong tâm trí bạn, để rồi tái hiện một cách nguyên vẹn mọi lúc mọi
nơi. Đâu chỉ có bạn mà tất cả mọi người xung quanh, từ một em bé sơ sinh
mới chào đời đến những bậc cao niên đều cần đến nó.
Một em bé vừa ra đời dù chưa biết nói nhưng vẫn biết “lạ” nếu đó không
phải là cha mẹ hay người quen của mình. Một học sinh vận dụng tất cả
những gì mình đã học, đã tìm tòi để hoàn thành tốt bài thi. Một người con xa
xứ nhiều năm bồi hồi xúc động khi nhận ra hình ảnh thân thuộc của quê
hương qua cửa sổ máy bay. Tại sao họ làm được điều đó? Chỉ có thể nhờ trí
nhớ mà thôi! Bạn đã từng làm gì mà không cần đến trí nhớ chưa? Mỗi buổi
sáng, chúng ta thường lặp lại nhiều việc giống hệt nhau. Đó chính là một
biểu hiện của trí nhớ dưới dạng thói quen. Rồi sau đó, bạn có thể rời khỏi

nhà đi gặp một ai đó. Bạn có để ý làm thế nào bạn đến được địa điểm mình
cần đến, nhận biết người mình cần gặp, phát hiện món ăn bạn thường nấu
hay món đồ bạn thường dùng? Đó chẳng phải đều là biểu hiện của trí nhớ
hay sao? Điều này khẳng định rằng: ở nơi nào đó trong não của mỗi chúng ta
có một kho chứa khổng lồ gồm những hình ảnh, sự việc, hiện tượng được
liên kết bất biến theo thời gian và có thể được nhớ lại nếu như chúng ta biết
kích hoạt nó đúng cách.
Hãy thử tưởng tượng xem, một buổi sáng nào đó, bạn thức dậy và bỗng
hoảng hốt giật mình khi không nhớ được điều gì hết, giống như cô nàng
Lucy trong bộ phim tình cảm lãng mạn của điện ảnh Mỹ 50 First Dates (tạm
dịch: 50 lần hẹn hò đầu tiên). Nhưng thật tồi tệ khi chẳng có anh chàng
Henry nào ở bên cạnh giúp đỡ bạn. Bạn không biết mình đang ở đâu, không
nhận ra bất cứ ai, không biết mình đã ăn cơm chưa, thậm chí bạn cũng không
biết là mình vừa ngủ dậy hay chuẩn bị đi ngủ... Mọi sinh hoạt của bạn bị rối
loạn. Tất cả mọi thứ xung quanh đều lạ lẫm, và thậm chí bạn còn không hiểu
người khác đang nói gì. Tất cả đều phải làm lại từ đầu nhưng bạn lại không
biết bắt đầu từ đâu. Mới chỉ tưởng tượng đến đấy thôi chắc bạn đã cảm thấy
ớn lạnh. Nếu có một ngày như thế, quả thật là một thảm họa!
Tất nhiên đây chỉ là giả thiết, nhưng cũng đủ cho thấy vai trò đặc biệt quan
trọng của trí nhớ trong đời sống và hoạt động của con người. Nếu không có
trí nhớ thì không có kinh nghiệm, không có kinh nghiệm thì không thể có bất
cứ một hoạt động nào, đặc biệt là quá trình phát triển tâm lý, tính cách con
người.

Tuy nhiên, trí nhớ của mỗi người không giống nhau. Có người nhớ tốt vấn
đề này, có người lại nhớ tốt vấn đề kia, nhưng tôi có thể đảm bảo với bạn
rằng người nào có trí nhớ tốt hơn, người đó sẽ làm được nhiều việc hơn và
nhiều khả năng thành công hơn. Bạn sẽ thấy rõ điều này trong chính lớp học
của mình. Từ những môn xã hội như Văn, Sử, Địa cho đến những môn tự
nhiên như Toán, Lý, Hóa, tất cả đều dành sự ưu ái cho người có trí nhớ tốt
hơn. Nếu nhớ được nhiều công thức Toán, Lý, Hóa, bạn sẽ vận dụng để làm
bài tốt hơn, nhanh chóng hơn và quan trọng là đạt điểm cao hơn. Nếu thuộc
nhiều câu thơ, các sự kiện lịch sử, kết hợp với sự nhịp nhàng trong câu từ,
bạn sẽ làm bài môn Văn, Sử, Địa tốt hơn, trôi chảy và có sức thuyết phục
hơn. Đặc biệt, khi bạn rời ghế nhà trường bước vào cuộc sống thì ưu thế này
càng thể hiện rõ rệt.
Trong công việc, người có trí nhớ tốt hơn thường sẽ tiếp thu nhanh hơn, vận
dụng chúng vào công việc hiệu quả hơn, từ đó khẳng định được vị thế cũng
như năng lực của mình. Tôi lấy ví dụ trường hợp của một quản trị viên tập sự
ở một tập đoàn đa quốc gia. Trong 12 tháng đào tạo của chương trình, anh ta
được luân chuyển qua tất cả các phòng ban. Anh ta và đồng nghiệp của mình
được đào tạo, huấn luyện và giao thực hiện những dự án nhỏ như một bài
kiểm tra năng lực. Vì khả năng ghi nhớ có hạn nên dự án của anh ta không
đạt mục tiêu đề ra. Kết quả thật đáng buồn, anh ta bị loại khỏi chương trình.
Anh ta thất vọng, buồn bã tự trách mình tại sao không cố gắng ghi nhớ vận
dụng tốt hơn những điều được học.
Đó chỉ là một trong vô vàn những tình huống cho thấy trí nhớ tốt quan trọng

đến nhường nào. Vì lẽ đó, nhiều lúc bạn thầm nghĩ “giá mình có được trí nhớ
tốt như anh ấy thì hay biết mấy.” Vậy có bao giờ bạn tự hỏi trí nhớ tốt có thể
do luyện tập mà thành không?
Con người chúng ta khi sinh ra đều được tạo hóa ban tặng một bộ óc với
nhiều khả năng khác nhau. Tùy thuộc vào đặc điểm của bộ não mà mỗi
người có khả năng lưu giữ hay đơn giản là ghi nhớ khác nhau. Tuy nhiên
không phải vì thế mà những ai bẩm sinh có trí nhớ không tốt bi quan về
mình, bởi chúng ta vẫn có thể tăng cường trí nhớ bằng cách rèn luyện.
Trong một buổi giao lưu tại Việt Nam năm 2010, Eran Katz – người lập kỷ
lục Guinness về trí nhớ có thể nhớ được một dãy số gồm 500 chữ số chỉ sau
một lần đọc – đã cho biết: “Một trí nhớ tốt là tài sản quan trọng nhất. Nó là
công cụ hữu hiệu mà chúng ta có được, vì thế chúng ta cần phải đầu tư, rèn
luyện và nuôi dưỡng nó thích đáng.” Như vậy trí nhớ tốt giống như một quỹ
đầu tư, nếu ta biết cách quản lý, điều tiết hợp lý thì nó sẽ ngày càng sinh lợi.
Ngược lại, nếu ta bỏ quên hay điều tiết thiếu khoa học thì nó không chỉ trở
về con số 0 mà còn khiến ta bị phá sản, nợ nần. Bạn có thể phản biện rằng trí
nhớ chứ đâu phải tiền bạc mà bị suy giảm hay mất đi theo thời gian, đó là
yếu tố bẩm sinh. Nhưng thực tế bộ nhớ của bạn sẽ dần ì trệ và lão hóa khi
bạn không buộc nó “làm việc” thường xuyên và nếu có sự tập luyện, trí nhớ
sẽ liên tục được cải thiện và nâng cao.
Trong cuốn Bí mật của một trí nhớ siêu phàm, Eran Katz đã tiết lộ: “Tôi sinh
ra không có năng khiếu đặc biệt. Khả năng nhớ của tôi đều do tập luyện từ
nhỏ… Phần lớn chúng ta cho đến cuối đời đều chỉ sử dụng được khoảng

10% khả năng ghi nhớ của mình.” Chỉ có 10% thôi, như vậy 90% còn lại bị
bỏ phí. Vậy tại sao chúng ta lại hoang phí khối tài sản khổng lồ mà tạo hóa
đã ban tặng như vậy?
Có thể đến đây, bạn sẽ nhủ thầm: “Nói thì hay lắm nhưng liệu có phương
pháp cụ thể nào để cải thiện trí nhớ không mới là quan trọng chứ?” Vâng, đó
chính là lý do tại sao cuốn sách này ra đời. Những phương pháp, lời khuyên
từ các chuyên gia hàng đầu thế giới về trí nhớ sẽ giúp bạn làm giàu thêm
“quỹ đầu tư” của mình và có được một trí nhớ “siêu phàm” như bạn mong
muốn.


CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA
HỌC VỀ TRÍ NHỚ


1. Trí nhớ là gì?

Từ đầu cuốn sách, chúng ta liên tục bàn luận và nhắc đến “trí nhớ”, nhưng
rốt cuộc “trí nhớ” là gì?
Trí nhớ có thể hiểu đơn giản là khả năng lưu giữ thông tin, không chỉ là đặc
quyền của con người mà tồn tại ở cả động vật. Tùy theo độ phức tạp của bộ
não mà mỗi loài vật có những cấp độ nhớ khác nhau. Các cấp độ này được
biểu hiện qua các hành động, tập tính hay thói quen như các loài chim hàng
năm vẫn vượt hàng ngàn cây số bay từ phương Bắc về phương Nam tránh
rét, đàn voi khi sống trong môi trường hạn hán vẫn nhớ và tìm tới nơi dồi
dào thức ăn và nước uống,..

Nhưng khác với loài vật, trí nhớ của con người phức tạp và đa dạng hơn. Bởi
nó luôn đi kèm với nhận thức. Thực tế, trí nhớ gồm ba quá trình chính sau:
Quá trình ghi nhận: Là khả năng ghi lại thông tin nhờ quá trình hưng phấn
ở những vùng tương ứng của bộ não trước các kích thích thực tại: càng chú ý
và thích thú với kích thích bao nhiêu, quá trình ghi nhận càng chắc chắn, rõ
ràng bấy nhiêu. Quá trình ghi nhận có thể chủ động, tích cực, có thể không
chủ định, vô thức.
Quá trình lưu trữ (bảo tồn): Là quá trình hình thành những đường liên hệ
tạm thời duy trì dấu vết của những kích thích đã tác động vào não. Kích
thích càng mạnh, càng lặp lại nhiều lần thì quá trình lưu trữ càng bền vững.
Quá trình tái hiện (nhớ lại): Là quá trình khôi phục lại những thông tin đã
được lưu trữ. Sự tái hiện xuất hiện dưới hai hình thức:
Nhận lại: Thông qua các giác quan, nhận ra những đối tượng đã kích thích
trước kia, nay đang trực tiếp tác động vào các giác quan. Ví dụ: Nhận ra một
người quen trong đám đông.
Hiện lại: Kinh nghiệm và tri thức cũ, không cần thông qua tri giác đối tượng
kích thích trước kia vẫn có thể hiện ra trong óc, không cần sự có mặt trực
tiếp của chúng. Ví dụ: Hiện lại khuôn mặt của ba mẹ mỗi lúc nhớ nhung.
Chính vì vậy, trí nhớ là quá trình tâm lý phản ánh những kinh nghiệm, tri
thức của con người bằng cách ghi nhận, bảo tồn và tái hiện lại chúng dưới
dạng biểu tượng, ý niệm và ý tưởng.
Trí nhớ phản ánh bản thân hiện thực được con người tích lũy thông qua kinh
nghiệm và biến chúng trở thành vốn riêng của mình. Tóm lại, trí nhớ là sự

tổng hoà của nhiều yếu tố phức tạp. Nếu như nhận thức là cơ sở để con
người nhận biết thế giới, từ đó tìm ra cách phù hợp để tác động vào thế giới
nhằm đem lại hiệu quả cao nhất thì trí nhớ là công cụ để những nhận biết đó
được lưu trữ, từ đó tiếp tục phát triển hoàn chỉnh hơn trong những giai đoạn
sau này. Và cũng chính trong quá trình ghi nhớ, nhờ nhận thức, chúng ta biết
lựa chọn, tập trung vào một khía cạnh nào đó, bỏ qua tất cả những điều còn
lại, thúc đẩy quá trình chọn lọc hiệu quả và kích thích mong muốn ghi nhớ
trong mỗi con người.

2. Nguyên nhân gây suy giảm trí
nhớ

Suy giảm trí nhớ tuy không gây hại cho sức khỏe nhưng đem lại rất nhiều
phiền toái và khó chịu cho mỗi chúng ta. Bạn đến lớp và chợt nhận ra mình
đã để quên cuốn vở ghi chép ở nhà. Và nếu được ưu ái gọi lên bảng trả bài,
bạn sẽ làm sao? Hay một anh bạn trong lớp cuống cuồng lao vào lớp cho kịp
giờ học trong bộ quần áo xộc xệch… Những phiền toái ấy xuất phát từ rất
nhiều nguyên nhân. Việc xác định rõ các nguyên nhân sẽ giúp bạn có những
biện pháp phòng tránh và ghi nhớ hiệu quả, đồng thời giúp mang lại những

giây phút dễ chịu, thoải mái hơn cho cuộc sống của mình và những người
xung quanh.
Nguyên nhân khách quan
Những nguyên nhân thuộc dạng này thường là do bệnh lý hoặc tai nạn. Nó
bao gồm các nguyên nhân khó tránh như: suy giảm trí nhớ do tuổi tác; đột
biến gen; rối loạn giấc ngủ; rối loạn tăng động giảm chú ý (Tên tiếng Anh:
ADHD – Hyperactivity and attention deficit disorder) (khoảng 4% học sinh
mắc phải bệnh lý này); các bệnh như thiểu năng tuần hoàn não, thoái hóa não
(như bệnh Alzheimer), u não, viêm não siêu vi…, chấn thương vùng đầu do
tai nạn.
Ngoài ra, còn có những nguyên nhân có thể xuất phát từ những thói quen
xấu của con người nhưng xét về mặt tổng thể vẫn xếp vào dạng khách quan.
Đó là các bệnh như tai biến mạch máu não, các bệnh lý về gan, tuyến giáp,
rối loạn giấc ngủ do stress. Đồng thời việc sử dụng một số loại thuốc như:
gây mê, thuốc chống trầm cảm, thuốc ngủ, thuốc gây nghiện lâu ngày cũng
có thể gây suy giảm trí nhớ.
Cuối cùng cần phải kể thêm căn bệnh trầm cảm mà nguyên nhân của nó chủ
yếu đến từ các yếu tố khách quan. Bản chất của trầm cảm là khiến người
bệnh thờ ơ, không chú ý đến xung quanh, giảm quan sát, có cảm giác mất
năng lực trong cuộc sống. Do đó, bệnh nhân trầm cảm không buồn để ý đến
bất cứ thứ gì, và đương nhiên suy giảm khả năng ghi nhớ.

Nguyên nhân chủ quan
Đây mới là nguyên nhân chính khiến bạn bị suy giảm trí nhớ. Chính thói
quen sống không khoa học khiến cơ thể bạn bị tổn hại nghiêm trọng. Lối
sống thiếu lành mạnh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thể lực và trí lực của bạn.
Có thể kể đến những thói quen có hại thường hay gặp dưới đây.
Uống rượu: Nghiện rượu, nhất là rượu mạnh, chính là tác nhân gây nên
những tổn thương rất khó, thậm chí là không thể phục hồi ở não bộ. Việc
uống rượu thường xuyên không chỉ làm cho trí óc của bạn thường xuyên
thiếu minh mẫn để làm việc và học tập tốt mà còn là tác nhân góp phần gây

ra các bệnh về gan.
Thức khuya: Đêm là thời gian nghỉ ngơi để não sàng lọc và sắp xếp lại
những thông tin, ký ức đã diễn ra ban ngày. Nếu bạn thức khuya, thay vì
được nghỉ ngơi, não bạn lại phải hoạt động. Điều này khiến cho chức năng
ghi nhớ của não bị rối loạn. Một giấc ngủ đủ và sâu sẽ cải thiện chức năng
của não, bảo vệ não tránh nguy cơ suy giảm trí nhớ. Không chỉ vậy, để thức
được khuya, nhiều bạn sử dụng các loại thức uống kích thích như cà phê,
trà.... Việc sử dụng thường xuyên các loại thức uống này một cách không
phù hợp khiến tinh thần bạn luôn căng thẳng và các tế bào thần kinh mau
chóng bị lão hóa.
Thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất độc hại: Việc thường xuyên ăn
các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc, phẩm màu độc hại sẽ khiến cho cơ
thể bạn tích tụ các hóa chất. Lâu ngày chúng sẽ tấn công cơ thể, trong đó có
não bộ.
Hút thuốc: Nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, những người nghiện
thuốc nặng có vấn đề về trí nhớ nhiều hơn những người không hút thuốc.
Với mỗi lần hút, chất nicotin có trong thuốc lá sẽ tích tụ ở não từ 3- 5 phút.
Lâu dần, chúng sẽ làm co hẹp các mạch máu, khiến não bộ kém nhạy bén và
chức năng ghi nhớ giảm. Không chỉ vậy, nó còn là nguyên nhân chính gây ra
các bệnh tai biến mạch máu não, các bệnh về gan.
Thường xuyên tiếp xúc với môi trường thiếu oxy: Thói quen trùm kín
chăn khi ngủ hay ở lâu trong phòng đóng kín cửa sẽ khiến lượng oxy cung
cấp cho cơ thể quá ít trong khi lượng CO2 lại gia tăng. Tình trạng thiếu oxy

kéo dài sẽ khiến các tế bào não hoạt động kém linh hoạt, dễ bị tổn thương.
Sử dụng điện thoại quá nhiều: Ngày nay điện thoại di động là một vật
dụng không thể thiếu đối với con người. Nếu bạn là một tín đồ công nghệ (sử
dụng điện thoại để nghe gọi, nhắn tin, lướt web từ 5 giờ đồng hồ trở lên mỗi
ngày), chính bạn đang tự tay phá hoại trí nhớ của mình. Bức xạ từ sóng điện
thoại chính là một trong những tác nhân gây thương tổn cho các tế bào thần
kinh và vùng trung tâm trí nhớ của vỏ não. Do đó, sử dụng điện thoại với tần
suất cao sẽ là một trong những nguyên nhân khiến não bạn đối diện với nguy
cơ giảm trí nhớ. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến hoạt động của những nhóm
gen có liên quan đến bộ nhớ.

Ngoài ra, một số nguyên nhân tâm lý như: stress, mất ngủ do căng thẳng
khiến khả năng ghi nhớ của bạn mai một dần theo thời gian.

Tóm lại, dù đó là nguyên nhân khách quan hay chủ quan thì chúng đều có
ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống của bạn. Nó cũng chính là khởi nguồn của
rất nhiều những hậu quả khó lường mà chúng ta phải đối mặt do những thói
quen xấu trong cuộc sống của chính bản thân mỗi người.


3. Người trẻ và những biểu hiện suy
giảm trí nhớ

Bạn đã từng rơi vào tình trạng tự dưng quên mất việc mình chuẩn bị làm, ra
khỏi nhà một lúc lại băn khoăn không biết đã đóng cửa, tắt bếp ga, tắt máy
tính chưa? Nếu bạn thường xuyên nhớ nhớ quên quên như vậy thì nó là
những dấu hiệu cho thấy bạn đang có vấn đề về trí nhớ.
Ngày nay, khá nhiều bạn trẻ mắc phải những điều tương tự như vậy. Không
giống như người già, những vấn đề về trí nhớ của người trẻ thường liên quan
nhiều đến quá trình ghi nhận. Do đó phần đông trong số họ bị suy giảm trí
nhớ gần hay còn gọi là trí nhớ công việc. Những suy giảm này được biểu

hiện qua một vài tình trạng phổ biến:
Đãng trí
Có một câu chuyện kể về một nhà khoa học nổi tiếng thế giới loay hoay tìm
mắt kính của mình. Ông tìm mãi, tìm khắp mọi nơi cũng không thấy. Khi đã
thấm mệt, ông ngồi xuống nghỉ ngơi và cố gắng nhớ xem liệu kính của mình
đang ở đâu và vô tình khi đưa tay lên trán ông đã phát hiện ra chiếc kính
đang ở trên đầu mình. Câu chuyện này mô tả một biểu hiện của sự đãng trí
mà bạn thường hay gọi đùa là “đãng trí bác học”.
Đãng trí không phải là bệnh lý suy giảm trí nhớ mà chỉ là vấn đề về trí nhớ.
Nó là hiện tượng thường gặp ở giới trẻ. Đây là tình trạng ở mức độ thấp và
được xem như dấu hiệu cảnh báo việc não bộ của bạn hiện đang quá tải. Nếu
không nhanh chóng tìm cách cải thiện tốc độ thu nhận thông tin thì lâu dần,
đãng trí sẽ chuyển sang những vấn đề khác nghiêm trọng hơn, gây ảnh
hưởng tiêu cực đến cuộc sống của bạn.
Không tập trung hoặc tập trung kém
“Tập trung trí tuệ, sảng khoái tinh thần” là slogan của một loại kẹo sing-gum
được cho là giúp bạn tập trung hơn. Không biết tác dụng của nó ra sao nhưng
rất được giới trẻ ưa chuộng. Điều này chứng tỏ có rất nhiều người trẻ như
chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng kém tập trung hay không thể tập
trung.
Hiện tượng này có thể được biểu hiện thông qua việc ngồi trong lớp nghe
giảng nhưng kiến thức của thầy cô chẳng khác nào “nước đổ lá khoai” và đôi
lúc bạn phải đề nghị thầy cô nhắc lại vì bản thân chẳng nhớ được chữ nào

trong đầu. Ngồi “tám chuyện” với bạn bè nhưng bạn lại để đối phương thao
thao bất tuyệt còn mình “phiêu” tận đâu đâu. Thậm chí, kỳ thi đến gần nhưng
tâm trí bạn lại treo ngược cành cây. Cứ mỗi lần đụng đến sách vở là những
hình ảnh khác bỗng nhiên nhảy múa trong đầu như muốn trêu ngươi bạn. Và
tệ hại nhất là, ngay trong lúc làm bài thi, bạn sơ suất không để ý đến những
chi tiết nhỏ khiến bạn bị điểm kém hay bị đánh trượt.
Không tập trung hay tập trung kém là hiện tượng không thể hoặc khó chú
tâm vào công việc cụ thể, đặc biệt là các tiểu tiết, đồng thời rất dễ bị phân
tán bởi những việc khác cùng xảy ra tại thời điểm đó. Bạn hoàn toàn có thể
kiểm soát được nó nếu biết được những biểu hiện sớm và ngăn chặn ngay từ
đầu.

Hay quên
Nếu tổ chức một cuộc bình chọn từ ngữ được các bạn học sinh, sinh viên hay

dùng để biện hộ cho lỗi lầm hay thiếu sót của mình, “quên” sẽ nằm trong
nhóm được bình chọn nhiều nhất.
Đến lớp chưa kịp làm bài tập, không thuộc bài khi được thầy cô giáo hỏi
“Tại sao em không học bài?”, câu trả lời của hầu hết các bạn học sinh là:
“Thưa thầy, em quên ạ!”. Mượn sách vở, tài liệu của bạn lâu ngày chưa trả,
bạn nhắc hoặc đòi thì chắc chắn người cho mượn sẽ được nghe câu: “Mình
quên mất.” Trước khi đi làm, bố mẹ dặn bạn phải dọn dẹp nhà cửa, nhưng
khi họ trở về mọi thứ vẫn nguyên xi và lý do hiệu quả nhất để biện hộ cũng
là “Con xin lỗi, con quên mất.” Thậm chí, hôm nay là sinh nhật bạn gái
nhưng bạn chẳng thể nhớ nổi thì trong muôn ngàn lý do, lý do “anh quên”
vẫn luôn đứng hàng đầu.
Bỏ qua những lý do được dùng với mục đích chống chế thì quên là một cấp
độ cao hơn của sự đãng trí. Nó xuất hiện trong công việc, học tập hay cuộc
sống thường nhật. Nấu cơm nhưng lại quên cắm điện, ra khỏi nhà quên khóa
cửa, gửi xe quên rút chìa khóa… Nếu như những việc đó xảy ra với tần suất
thấp thì đó là dấu hiệu của tình trạng căng thẳng.
Nhưng nếu việc này thường xuyên xảy ra thì bạn đang gặp vấn đề lớn về trí
nhớ của mình rồi đấy. Những dấu hiệu có thể bao gồm việc bạn cố gắng học
nhưng chẳng được chữ nào vào đầu, học đâu quên đó, không nhớ mình vừa
làm gì,… Những hiện tượng này chắc chắn sẽ khiến cuộc sống, công việc và
học tập của bạn bị đảo lộn.
Nhớ lẫn lộn…

Nếu như hay quên làm cho bạn khó chịu thì nhớ lẫn lộn sẽ khiến bạn khó
chịu gấp nhiều lần và gặp nhiều tai bay vạ gió. Nếu gặp các câu hỏi liên quan
đến kiến thức đã quên béng mất, ta thường có xu hướng bỏ qua chúng hoặc
vớt vát bằng cách “thà viết nhầm còn hơn bỏ sót”. Bạn chắc mẩm mình
không bỏ sót câu nào và hoàn thành bài thi nhưng thực tế bài thi của bạn
chẳng khác nào kiểu “râu ông nọ cắm cằm bà kia”. Khi biết mình sai, bạn sẽ

có cảm giác nuối tiếc, dằn vặt thậm chí thất vọng, trách cứ bản thân, bạn ước
gì mình nhớ chính xác kiến thức lúc làm bài. Tâm lý này khiến tâm trí bạn
rối loạn và không thể tập trung vào bất cứ việc gì khác. Không chỉ vậy, nó
khiến bạn luôn bất an khi làm việc gì đó: “Liệu mình có nhớ nhầm gì hay
không?” và thường không tin tưởng vào bản thân và những việc mình làm.
Cũng có nhiều người không nhận thức được mình sai nên nghĩ rằng: thầy cô
thiên vị hoặc có nhầm lẫn gì đó. Chính điều này khiến bạn cảm thấy chán
nản, có tâm lý không muốn học hành, suy nghĩ tiêu cực và kết quả càng ngày
càng kém đi.
Việc nhớ lẫn lộn có thể hiếm gặp ở người này nhưng lại thường xuyên tái
diễn với người khác. Nhưng dù ít hay nhiều, nó vẫn là một vấn đề về trí nhớ
đáng quan tâm. Nó được coi là sự kết hợp giữa thói hay quên và sự thiếu tập
trung.
Việc chúng ta thường nhớ nhớ quên quên không phải vì trí nhớ chúng ta kém
mà vì thiếu kỹ năng quan sát hoặc sự việc hiện tượng đó không đáng quan
tâm. Cũng như việc bạn học đâu quên đấy có thể là do bạn chưa thực sự tập
trung vào bài học hay thiếu phương pháp học tập. Một phương pháp học tập
đúng sẽ giúp bạn đạt được kết quả cao và nâng cao trí nhớ. Trong những
phần sau tôi sẽ bật mí cho bạn một số bí kíp ghi nhớ hữu hiệu.


4. Một số sai lầm khi cải thiện trí
nhớ

Học càng nhiều nhớ càng lâu
Đôi khi bạn cảm thấy mình không thông minh bằng người khác, vì thế khi
kỳ thi đến gần, bài vở còn nhiều, các kiến thức chồng chéo lên nhau, bạn ra
sức học với suy nghĩ rằng cách duy nhất để tăng cường trí nhớ là học và học.
Bạn học ngày, học đêm mà không dành cho mình chút thời gian ngơi nghỉ
nào, thậm chí có những bạn còn suy nghĩ rằng: cứ học đã, thi xong tha hồ
nghỉ ngơi xả láng. Thế nhưng vừa học xong hôm nay, hôm sau kiến thức đã
bay biến đâu mất. Vì thế, bạn càng ra sức học với cường độ cao hơn vì cho
rằng mình vẫn chưa đủ cần cù mà không biết rằng điều đó hoàn toàn phản

tác dụng.

Bộ não của chúng ta cũng cần nghỉ ngơi. Khi bị nhồi nhét quá nhiều, kiến
thức sẽ trở nên “bão hòa” và việc học chỉ còn là hình thức. Bạn không thể
tiếp thu được gì, chưa kể nhầm lẫn vấn đề này sang vấn đề khác.
Vì vậy cần phải có thời gian cho trí óc bạn nghỉ ngơi, thư giãn. Nhưng bạn
nhớ đừng chọn thư giãn bằng cách đánh bài, cá độ bóng đá hay chơi điện
tử… Những việc mà bạn tưởng như đúng đắn đó chỉ càng làm thần kinh của
bạn căng thẳng thêm. Tại sao bạn không lựa chọn cách đi dạo, tập thể dục
nhẹ nhàng hay nghe một vài bản nhạc thú vị. Nó sẽ khiến bạn thấy dễ chịu
và thư thái hơn trước khi tiếp tục ngồi trở lại bàn học.

Học thuộc lòng
Ngay từ khi còn bé, khi mới bắt đầu đi học, chúng ta thường được các thầy
cô nhắc nhở “các em nhớ học thuộc bài trước khi đến lớp nhé!” hay cha mẹ
dặn rằng “phải học thuộc bài và làm bài xong rồi mới được chơi.” Vì thế,
chính những điều này đã nhen nhóm trong mỗi chúng ta về một phương pháp
học tập gắn liền với việc “học thuộc lòng”. Đã bao giờ bạn băn khoăn liệu
“học thuộc lòng” có phải là một phương pháp tối ưu?
Nhiều bạn khẳng định cách nhớ đơn giản và hiệu quả nhất là học thuộc lòng.
Họ chỉ cần học thuộc hết những gì thầy cô truyền dạy trên lớp hay kiến thức
trong sách vở. Có nhiều bạn không ghi chép bài vở, lên lớp chểnh mảng và
đến ngày thi, họ mượn vở của bạn bè đem sao chép rồi học thuộc. Thậm chí,

nhiều bạn còn mượn cả đề cương môn học hay các bài tiểu luận của bạn bè.
Họ chỉ cần “học thuộc và học thuộc” rồi đem những kiến thức đó vào phòng
thi. Họ nghĩ đây là phương pháp “chắc ăn”, giúp họ không bỏ sót kiến thức
nào.
Nhưng học tập cần nhiều hơn thế. Nó đòi hỏi một phương pháp thông minh,
sự khéo léo, khả năng xử lý thông tin và áp dụng linh hoạt vào bài làm thay
vì bê nguyên xi hay sao chép toàn bộ. Họ có thể buồn bã, không biết nguyên
nhân tại sao mình lại thi trượt hoặc bị điểm kém. Họ học chỉ để trả bài, để
đối phó và chọn bề nổi – điểm số – để làm mục đích học tập của mình. Sau
các kỳ thi hoặc các bài kiểm tra, kiến thức của họ lại trở về con số không.
Việc học thuộc lòng mà không cần hiểu bài hay học vẹt làm não bạn trở nên
thụ động và lười suy nghĩ. Khi quên một câu giữa đoạn hoặc gặp những câu
đòi hỏi sự suy luận, bạn sẽ ngắc ngứ không thể tiếp tục mạch viết hoặc ngộ
nhận các câu hỏi kia là kiến thức hoàn toàn mới mẻ, như các bạn thường gọi
đùa là kiểu “tủ đè chết người”.

Vì vậy muốn tránh tình trạng này, bạn phải xác định phương pháp học để
nhớ nhanh và nhớ lâu. Hãy dành cả con tim và khối óc của bạn vào mỗi bài
học, đặt kiến thức, sự hiểu biết thay vì điểm số lên hàng đầu. Có như vậy trí
nhớ mới càng ngày càng được mài giũa, tôi rèn và được củng cố theo thời
gian.
Học càng khuya càng nhớ nhanh
Khi kỳ thi đến gần, nhiều bạn học sinh, sinh viên ra sức học, thậm chí
thường xuyên thức khuya. Lâu dần hình thành thói quen học về khuya. Họ
biến mình thành “cú đêm” lúc nào không hay.
Đối với họ, học khuya là phương thức tối ưu hiệu quả bởi họ cho rằng: Càng
về khuya không gian càng yên tĩnh, học vào thời gian này dễ tiếp thu, nhớ
bài mau hơn.
Nhưng bạn có biết “khoảng thời gian từ 11 giờ đêm đến 5 giờ sáng là thời
gian mà cơ thể tạo ra các chất tái sinh, nâng cao hệ miễn dịch, đặc biệt con
người có giấc ngủ sâu và tốt nhất trong khoảng từ 11 đến 2 giờ sáng”?
Nếu không ngủ đủ giấc hoặc tự đảo lộn đồng hồ sinh học, cơ thể bạn sẽ dần
mất khả năng đề kháng. Theo các chuyên gia về sức khỏe thì thức khuya
không chỉ có hại cho trí não mà còn có hại cho sức khỏe nói chung. Đó là lý
do tại sao họ khuyên chúng ta nên dành 7 đến 8 tiếng cho giấc ngủ chính vào
ban đêm.

Vì thế, việc học khuya khiến bạn khó tập trung vào việc học trên lớp vào
sáng hôm sau trong khi cơ thể bạn chưa kịp hoàn lại những năng lượng đã
tiêu tốn từ ngày làm việc mệt mỏi hôm trước. Rất có thể bạn sẽ rơi vào trạng
thái uể oải thiếu sinh khí, luôn lơ mơ buồn ngủ và tệ hại nhất là không thể
tiếp thu bài giảng. Những gì bạn cố gắng học lại trở thành vô nghĩa.
Thật thiếu khoa học! Bởi điều bạn cần là gia tăng trí nhớ chứ không phải
nhồi nhét kiến thức vào đầu.
Hãy đồng hành cùng các chuyên gia với những lời khuyên đơn giản, khoa
học và cực kỳ hiệu quả dưới đây cùng với các phương pháp rèn luyện để phù
phép cho kiến thức “chui tọt” vào đầu.


CHƯƠNG 2. PHƯƠNG PHÁP
RÈN LUYỆN TRÍ NHỚ

Trong phần này, chúng tôi sẽ giới thiệu đến các bạn phương pháp rèn luyện
trí nhớ gồm 17 bước. Trừ hai bước đầu tiên và cuối cùng, các bước còn lại,
bạn có thể tùy thích chọn lựa thứ tự sắp xếp phù hợp với bản thân. Chúng
đều rất gần gũi và gắn liền với những hoạt động thường ngày của bạn. Nó
không đòi hỏi những công cụ phức tạp mà chỉ cần bạn lồng ghép chúng vào
các hoạt động học tập, công việc và cuộc sống. Nó đơn giản đến nỗi có thể
khiến bạn thấy đơn điệu, nhưng đừng vì thế mà bỏ dở. Hãy kiên trì, tin tưởng
và làm theo, những điều đơn giản này sẽ giúp bạn trở thành người có “trí nhớ
siêu phàm”.
Bạn chỉ cần dành ra 10 phút mỗi ngày để luyện tập. 17 bước thần kỳ này sẽ
dần trở thành một thói quen trong cuộc sống, giúp bạn xử lý thông tin nhanh

chóng.
Bạn đã sẵn sàng cùng chúng tôi bước vào hành trình luyện tập chính thức
chưa? Bạn cảm thấy thế nào? Háo hức, hồi hộp? Điều này rất quan trọng, bởi
chỉ có thích thú, háo hức, bạn mới có động lực để thay đổi bản thân.
Tùy vào hoàn cảnh của mỗi người, chúng ta sẽ tự xây dựng được một thời
gian biểu luyện tập hợp lý. Tôi cho rằng việc dành khoảng 10 phút mỗi ngày
để luyện tập chắc chắn không gây ảnh hưởng nhiều hay xáo trộn cuộc sống
của bạn.
Bạn có thể luyện tập ở bất cứ đâu, vào bất cứ lúc nào, chỉ cần bạn tuân thủ
đúng thời gian biểu mình đã đặt ra. Việc tuân theo thời gian biểu này cũng là
một cách để nâng cao trí nhớ.


1. Sử dụng thường xuyên

Trước khi muốn nâng cao trí nhớ, bạn phải rèn luyện tính chuyên cần và kiên
trì. Những lời khuyên từ các chuyên gia tuy rất hay, bổ ích nhưng nếu bạn
không vận dụng thường xuyên, những phương pháp này sẽ trở nên vô dụng
đối với bạn.
Ông bà ta từng dạy “Dốt đến đâu, học lâu cũng biết”, dù không thông minh
nhưng nếu bạn chăm chỉ học tập rèn luyện thì hoàn toàn có thể tiến bộ.
Còn theo các nhà khoa học, khi lặp đi lặp lại một hành động nào đó từ 21
ngày trở lên, nó sẽ trở thành một thói quen. Và chính những hạt giống thói
quen bạn gieo sẽ nảy mầm và mang lại trái ngọt tính cách – là thành công, sự
thoải mái trong công việc, học tập và cuộc sống của chính bạn.

2. Khắc phục chứng hay quên

Bạn muốn ghi nhớ nhưng lại hay quên.
Nhưng làm sao bạn biết mình quên những điều đã không nhớ trước đó. Cái
bạn nhớ được chỉ là những thông tin được lưu giữ trong trí nhớ gần mà thôi.
Chính vì vậy việc khắc phục chứng hay quên là bước tiên quyết trước khi
sang những bước tập luyện tiếp theo.
Nguyên nhân chính của chứng hay quên
Quá trình ghi nhớ của con người giống như một chiếc máy quay phim. Chất
lượng hình ảnh phụ thuộc phần lớn vào người cầm máy và các điều kiện
ngoại cảnh. Thêm vào đó trong quá trình bảo quản, cuộn phim có thể bị trầy
xước hoặc hư hại khiến thông tin chứa trong đó khó sử dụng được.
Theo một hướng khác, bộ não chú...