NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH
CÔNG TY ĐẦU TƯ XUẤT BẢN – THIẾT BỊ GIÁO DỤC VIỆT NAM

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA
ÂM NHẠC 7
CÁNH DIỀU

HÀ NỘI – 2022

NỘI DUNG
Phần thứ nhất. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Giới thiệu về Chương trình môn Âm nhạc lớp 7
1.1. Mục tiêu

Trang
3
3
3

1.2. Yêu cầu cần đạt

3

1.3. Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở lớp 7

4

1.4. Phương pháp giáo duc.
2. Giới thiệu về sách giáo khoa Âm nhạc 7
2.1. Nhóm tác giả
2.2. Quan điểm tiếp cận (biên soạn)
2.3. Cấu trúc sách
2.4. Nội dung sách
2.5. Hình thức và cách trình bày của sách
2.6. Một số điểm mới của sách
2.7. Phân phối chương trình và dự kiến kế hoạch dạy học
3. Tài liệu hỗ trợ
Phần thứ hai. BÀI SOẠN MINH HOẠ
Chủ đề 1: CHÀO NĂM HỌC MỚI
Phần thứ ba. THỰC HÀNH MỘT SỐ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC
1. Hát kết hợp gõ đệm bằng nhạc cụ gõ và động tác cơ thể
2. Đọc nhạc
3. Nhạc cụ (hoà tấu)
4. Nghe nhạc
5. Lí thuyết âm nhạc
6. Thường thức âm nhạc
7. Trải nghiệm và khám phá

2

6
6
6
7
7
8
9
9
10
13
14
14
20
20
21
21
21
21
22
22

Phần thứ nhất
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Giới thiệu về Chương trình môn Âm nhạc lớp 7
1.1.Mục tiêu
Chương trình môn Âm nhạc lớp 7 giúp học sinh (HS) phát triển năng lực âm nhạc dựa
trên nền tảng kiến thức âm nhạc phổ thông và các hoạt động trải nghiệm, khám phá nghệ
thuật âm nhạc; nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc; tiếp tục hình thành một
số kĩ năng âm nhạc cơ bản, phát huy tiềm năng hoạt động âm nhạc; nhận thức được sự đa
dạng của thế giới âm nhạc và mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử, xã hội cùng
các loại hình nghệ thuật khác, hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc
truyền thống; góp phần phát triển những phẩm chất chủ yếu và năng lực chung đã được
hình thành từ các lớp dưới.
1.2. Yêu cầu cần đạt
Yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ yếu và năng lực chung
Chương trình môn Âm nhạc góp phần hình thành và phát triển ở HS các phẩm chất chủ
yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và các năng lực chung (tự chủ
và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo) theo các mức độ phù hợp với
môn học, cấp học đã được quy định tại Chương trình tổng thể.
Yêu cầu cần đạt về năng lực đặc thù ở cấp trung học cơ sở
Thành phần năng lực
Thể hiện âm nhạc

Biểu hiện năng lực của HS
– Biết hát một mình và hát cùng người khác, thể hiện đúng giai
điệu và lời ca, diễn tả được sắc thái và tình cảm của bài hát,
biết hát bè đơn giản.
– Đọc nhạc đúng tên nốt, cao độ và trường độ, thể hiện được
tính chất âm nhạc; biết đánh nhịp một số loại nhịp.
– Biết chơi nhạc cụ một mình và cùng người khác, thể hiện
đúng tiết tấu, giai điệu và hoà âm đơn giản.

Cảm thụ và hiểu biết – Cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm âm nhạc; cảm nhận và
âm nhạc
phân biệt được các phương tiện diễn tả của âm nhạc; nhận thức
được sự đa dạng của thế giới âm nhạc và mối liên hệ giữa âm
nhạc với văn hoá, lịch sử, xã hội cùng các loại hình nghệ thuật
khác.
– Vận động cơ thể phù hợp với nhịp điệu và tính chất âm nhạc;
biết chia sẻ cảm xúc âm nhạc với người khác.
– Nhận biết được câu, đoạn trong bài hát, bản nhạc có hình thức
rõ ràng.
– Biết nhận xét và đánh giá kĩ năng thể hiện âm nhạc.

3

Ứng dụng và sáng tạo – Mô phỏng, tái hiện được một số âm thanh quen thuộc trong
âm nhạc
cuộc sống; biết lặp lại có thay đổi mẫu tiết tấu hoặc giai điệu
theo hướng dẫn của giáo viên (GV).
– Biết làm dụng cụ học tập đơn giản; biết tưởng tượng khi nghe
nhạc không lời.
– Có ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống;
biết chia sẻ kiến thức âm nhạc với người khác, nhận ra khả
năng âm nhạc của bản thân, bước đầu định hình thị hiếu âm
nhạc; biết dàn dựng và biểu diễn các tiết mục âm nhạc với hình
thức phù hợp.
1.3. Nội dung cụ thể và yêu cầu cần đạt ở lớp 7
Nội dung

Yêu cầu cần đạt

Hát
Bài hát tuổi HS (12 – 13
tuổi), dân ca Việt Nam
và bài hát nước ngoài.
Các bài hát có nội dung,
âm vực phù hợp với độ
tuổi; đa dạng về loại
nhịp và tính chất âm
nhạc. Một số bài có 2 bè
đơn giản.

– Hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái.
– Hát rõ lời và thuộc lời; biết chủ động lấy hơi; duy trì được tốc
độ ổn định.
– Biết hát đơn ca, song ca; hát tốp ca, đồng ca với 2 bè đơn
giản.
– Cảm nhận được sắc thái và tình cảm của bài hát; biết điều
chỉnh giọng hát để tạo nên sự hài hoà.
– Nêu được tên bài hát, tên tác giả và nội dung của bài hát.
– Nhận biết được câu, đoạn trong bài hát có hình thức rõ ràng.
– Biết nhận xét về việc trình diễn bài hát của bản thân hoặc
người khác.
– Biết hát kết hợp gõ đệm, vận động hoặc đánh nhịp.
– Biết biểu diễn bài hát ở trong và ngoài nhà trường với hình
thức phù hợp.

Nghe nhạc
Nghe một số bản nhạc
có lời và không lời phù
hợp với độ tuổi.

– Biết lắng nghe và biểu lộ cảm xúc; biết vận động cơ thể hoặc
gõ đệm phù hợp với nhịp điệu.

Đọc nhạc
Giọng Đô trưởng. Bài
luyện tập cơ bản về
quãng, về tiết tấu. Các
bài đọc nhạc dễ đọc, âm

– Đọc đúng cao độ gam Đô trưởng.
– Đọc đúng tên nốt, cao độ và trường độ bài đọc nhạc ; thể hiện
được tính chất âm nhạc.
– Bước đầu cảm nhận được sự hoà quyện của âm thanh khi đọc
nhạc có bè.

– Cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm âm nhạc; biết tưởng
tượng khi nghe nhạc.
– Nêu được tên bản nhạc và tên tác giả.

4

Yêu cầu cần đạt
Nội dung
vực phù hợp với độ – Giải thích được ý nghĩa của các kí hiệu trong bài đọc nhạc;
tuổi. Sử dụng trường phân biệt được sự giống nhau hoặc khác nhau của các nét nhạc.
độ: tròn, trắng, trắng có – Biết đọc nhạc kết hợp gõ đệm hoặc đánh nhịp.
chấm dôi, đen, đen có
chấm dôi, móc đơn, và
các dấu lặng. Một số bài
có 2 bè đơn giản.
– Thể hiện đúng cao độ, trường độ, sắc thái các bài tập tiết tấu,
Nhạc cụ
Một số bài tập tiết tấu, giai điệu, hoà âm; duy trì được tốc độ ổn định.
giai điệu và hoà âm đơn – Biết điều chỉnh cường độ để tạo nên sự hài hoà; biểu lộ cảm
giản. Sử dụng trường xúc phù hợp với tính chất âm nhạc.
độ: tròn, trắng, trắng có – Biết chơi nhạc cụ với hình thức độc tấu và hoà tấu.
chấm dôi, đen, đen có – Biết kết hợp các loại nhạc cụ để hoà tấu hoặc đệm cho bài
chấm dôi, móc đơn, và hát.
– Biết biểu diễn nhạc cụ ở trong và ngoài nhà trường với hình
các dấu lặng.
thức phù hợp.
Lí thuyết âm nhạc
– Nhịp lấy đà.
– Kí hiệu để tăng trường
độ nốt nhạc: dấu nối,
dấu chấm dôi, dấu miễn
nhịp.
– Một số kí hiệu, thuật
ngữ về nhịp độ, cường
độ và sắc thái.
– Dấu nhắc lại, dấu
quay lại, khung thay
đổi.

– Nhận biết và thể hiện được một số kí hiệu âm nhạc thông qua
thực hành.
– Giải thích được ý nghĩa của một số kí hiệu và thuật ngữ âm
nhạc.
– Biết ghi chép bản nhạc đơn giản.

Thường thức âm nhạc – Cảm nhận và phân biệt được âm sắc của nhạc cụ.
– Tìm hiểu nhạc cụ : – Nêu được tên và các đặc điểm của nhạc cụ.
Một số nhạc cụ phổ biến – Nhận biết được nhạc cụ khi nghe hoặc xem biểu diễn.
của Việt Nam và nước
ngoài.
– Tác giả và tác phẩm: – Nêu được đôi nét về cuộc đời và thành tựu âm nhạc của nhạc
Một số nhạc sĩ tiêu biểu sĩ; kể tên một vài tác phẩm tiêu biểu.
của Việt Nam và thế – Cảm nhận được vẻ đẹp của tác phẩm âm nhạc.
– Biết vận dụng kiến thức đã học vào các hoạt động âm nhạc.
giới.

5

Yêu cầu cần đạt

Nội dung

– Thể loại âm nhạc: – Nêu được đặc điểm một số thể loại ca khúc.
Một số thể loại ca khúc. – Nhận biết được một số thể loại ca khúc.
– Vận dụng một số thể loại ca khúc vào các hoạt động âm nhạc.
– Âm nhạc và đời sống: – Nhận biết được dân ca một số vùng miền Việt Nam.
Dân ca một số vùng – Nêu được đặc điểm dân ca một số vùng miền.
– Vận dụng một số bài dân ca vào các hoạt động âm nhạc.
miền Việt Nam.
1.4. Phương pháp giáo dục
Căn cứ vào nội dung dạy học, yêu cầu cần đạt và điều kiện thực tế, GV vận dụng linh
hoạt các hoạt động dạy học âm nhạc đặc thù (nghe, đọc, tái hiện, phản ứng, trình diễn, phân
tích, đánh giá, ứng dụng, sáng tạo) cho phù hợp và hiệu quả; sử dụng những nhạc cụ có cao
độ chuẩn để giúp HS phát triển kĩ năng nghe và hát đúng nhạc; hướng dẫn HS hoà tấu hoặc
đệm cho bài hát, bản nhạc bằng cách kết hợp giữa các loại nhạc cụ và động tác cơ thể (vỗ
tay, giậm chân, búng ngón tay,…).
Ở cấp trung học cơ sở tập trung phát triển các kĩ năng âm nhạc cơ bản; lựa chọn các
hoạt động học tập phù hợp với hứng thú và nhận thức của HS: nghe nhạc, vận động, đánh
giá, phân tích, ứng dụng, sáng tạo,...; thường xuyên củng cố và vận dụng những kiến thức,
kĩ năng đã học. HS cần được tiếp cận âm thanh trước khi học kí hiệu âm nhạc, tiếp cận lí
thuyết thông qua trải nghiệm thực hành.
2. Giới thiệu về SGK Âm nhạc 7
2.1. Nhóm tác giả
– Đỗ Thanh Hiên (Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên): Thạc sĩ chuyên ngành Lí thuyết và
Lịch sử âm nhạc; hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam; Giảng viên chính; nguyên Trưởng bộ
môn Âm nhạc Trường đại học Thủ đô Hà Nội; tác giả Chương trình giáo dục phổ thông
môn Âm nhạc 2018; tác giả SGK và SGV Âm nhạc 1, Âm nhạc 6, Âm nhạc 10 (Bộ sách
Cánh Diều); tác giả nhiều giáo trình và sách nghiên cứu, tham khảo về dạy học môn Âm
nhạc.
– Nguyễn Mai Anh: Thạc sĩ chuyên ngành Lí thuyết và Lịch sử âm nhạc; hội viên Hội
Nhạc sĩ Việt Nam; Giảng viên chính; nguyên Trưởng Bộ môn Phân tích và Lịch sử âm
nhạc, Phó trưởng Khoa Kiến thức âm nhạc – Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam; tác
giả SGK và SGV Âm nhạc 6 (Bộ sách Cánh Diều); tác giả một số giáo trình và tài liệu
giảng dạy các môn Lịch sử âm nhạc, Phân tích tác phẩm, Hình thức âm nhạc,…
– Lại Thị Phương Thảo: Thạc sĩ biểu diễn Piano và Văn hoá học; Giảng viên Khoa
Piano Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương; tác giả một số đề tài, bài báo khoa
học về Phương pháp học tập Âm nhạc; Giải Khuyến Khích tài năng trẻ nghiên
cứu khoa học Việt Nam (lĩnh vực Giáo dục, năm 2014); Huy chương vàng đặc biệt cho
hạng mục Hát trong liên hoan Nghệ thuật Châu Á –Thái Bình Dương (Singapore, năm
2018).

6

– Vũ Ngọc Tuyên: Cử nhân Sư phạm Âm nhạc; Tổ trưởng tổ Âm nhạc – Hệ thống giáo
dục Đoàn Thị Điểm; tác giả của một số đầu sách dạy học Âm nhạc được lưu hành tại Hệ
thống giáo dục Đoàn Thị Điểm; tác giả nhiều học liệu hỗ trợ GV dạy học SGK Âm nhạc
Cánh diều.
2.2. Quan điểm tiếp cận (biên soạn)
– Tập trung phát triển ở học sinh năng lực âm nhạc, biểu hiện của năng lực thẩm mĩ
trong lĩnh vực âm nhạc thông qua nội dung giáo dục với những kiến thức cơ bản, thiết thực;
chú trọng thực hành.
– Kế thừa và phát huy những ưu điểm của SGK Âm nhạc hiện hành, đồng thời tiếp
thu kinh nghiệm biên soạn SGK của một số nền giáo dục tiên tiến trên thế giới.
– Thiết kế những hoạt động học tập đa dạng, với sự phong phú về nội dung và hình
thức, nhằm đáp ứng nhu cầu, sở thích của HS; tạo được cảm xúc, niềm vui và hứng thú
trong học tập.
– Có tính mở để phù hợp với sự đa dạng về điều kiện và khả năng học tập của HS các
vùng miền.
2.3. Cấu trúc sách
SGK Âm nhạc 7 được thiết kế theo mô hình tích hợp, lấy hệ thống chủ đề làm chỗ dựa
để phát triển năng lực âm nhạc, các năng lực chung và các phẩm chất chủ yếu cho HS.
Biên soạn SGK theo chủ đề sẽ tạo điều kiện thuân lợi cho việc dạy học tích hợp; giúp
GV chủ động khi xây dựng hoặc điều chỉnh kế hoạch dạy học, linh hoạt khi điều chỉnh nội
dung hoặc thời lượng của từng hoạt động;…
SGK Âm nhạc 7 thực hiện đúng quy định của Chương trình GDPT 2018, được dạy và
học trong 35 tuần, mỗi tuần 01 tiết, tổng thời lượng là 35 tiết.
Tên các chủ đề trong SGK và dự kiến thời lượng dạy học như sau:
Chủ đề
Chủ đề 1: Chào năm học mới
Chủ đề 2: Em yêu làn điệu dân ca
Chủ đề 3: Biết ơn thầy cô
Chủ đề 4: Ước mơ
Kiểm tra, đánh giá định kì (Học kì I)
Chủ đề 5: Mùa xuân
Chủ đề 6: Lời ru của mẹ
Chủ đề 7: Cội nguồn
Chủ đề 8: Quê hương
Kiểm tra, đánh giá định kì (Học kì II)

Dự kiến thời lượng dạy học
4 tiết
4 tiết
4 tiết
4 tiết
2 tiết
4 tiết
4 tiết
4 tiết
3 tiết
2 tiết

Ở mỗi chủ đề, các mạch nội dung được trình bày theo đúng trình tự sắp xếp trong
Chương trình môn Âm nhạc 2018: hát – nghe nhạc – đọc nhạc – nhạc cụ - lí thuyết âm nhạc

7

– thường thức âm nhạc. Ngoài ra, ở phần cuối của mỗi chủ đề còn có các hoạt động trải
nghiệm và khám phá. Việc xây dựng chủ đề thể hiện rõ nét nhất ở nội dung hát và nghe
nhạc.
2.4. Nội dung sách
SGK Âm nhạc 7 thể hiện đúng và đầy đủ các nội dung được quy định trong Chương
trình môn Âm nhạc 2018 gồm: hát, nghe nhạc, đọc nhạc, nhạc cụ (thể hiện tiết tấu, thể hiện
giai điệu, thể hiện hoà âm), lí thuyết âm nhạc, thường thức âm nhạc (tìm hiểu nhạc cụ, tác
giả và tác phẩm, thể loại âm nhạc, âm nhạc và đời sống). Tất cả các nội dung đều bảo đảm
tính cơ bản, khoa học, thiết thực và phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Sách vừa có sự kế
thừa nội dung SGK hiện hành, vừa có sự đổi mới.
a. Hát: 8 bài hát phù hợp với chủ đề.
– 5 bài hát lứa tuổi HS: Ước mơ mùa khai trường (Phạm Chỉnh), Bài học đầu tiên
(Trương Xuân Mẫn), Điều em muốn (Trương Quang Lục – Phượng Liên), Lời ru của mẹ
(Vũ Trọng Tường), Nổi trống lên các bạn ơi! (Phạm Tuyên).
– 2 bài dân ca Việt Nam: Đi cấy (Dân ca Thanh Hoá), Vui kéo lưới (phỏng theo điệu
Lí kéo chài dân ca Nam Bộ; đặt lời: Lại Thị Phương Thảo).
– 1 bài hát nước ngoài: Mùa xuân (Nhạc: Vivaldi; đặt lời: Lại Thị Phương Thảo &
Nguyễn Mai Anh).
b. Nghe nhạc: 7 tác phẩm phù hợp với chủ đề.
– 5 tác phẩm nhạc có lời: Hát chèo thuyền (Dân ca Bắc Bộ), Thầy cô và mái trường
(Duy Quang), Một mùa xuân nho nhỏ (Trần Hoàn), Mẹ yêu con (Nguyễn Văn Tý), Đất
nước lời ru (Văn Thanh Nho).
– 2 tác phẩm nhạc không lời: Chương IV – Symphony No.6 (Beethoven); Tây Nguyên
chào Mặt Trời (Hữu Xuân).
Tất cả các tác phẩm không chỉ phù hợp với chủ đề mà còn được tích hợp với nội dung
thường thức âm nhạc để góp phần giảm tải.
Đối với tác phẩm nhạc không lời, SGK chỉ in trích đoạn để phù hợp với trình độ của
HS và khuôn khổ sách. Khi học tập trên lớp, các em được nghe trọn vẹn tác phầm.
c. Đọc nhạc: 8 bài đọc nhạc (được đánh số từ 1 đến 8) đều là trích đoạn giai điệu các
bài hát trong chủ đề hoặc các bài hát quen thuộc để góp phần giảm tải và phù hợp với chủ
đề. Ngoài ra còn có thêm một vài bài luyện tập cơ bản về gam và quãng.
Các bài đọc nhạc có 2 bè sẽ được dạy ở những chủ đề cuối năm học. Bè 2 được soạn
độc lập với Bè 1, rất đơn giản và dễ đọc: gồm 2 nét nhạc mô phỏng nhau; cao độ chủ yếu
đi liên bậc; trường độ chỉ gồm các hình nốt trắng, đen, đơn.
d. Nhạc cụ: 8 bài tập tiết tấu và 8 bài hoà tấu.
Các bài tập tiết tấu sẽ ứng dụng đệm cho bài hát trong chủ đề. Bên cạnh cách chơi bằng
nhạc cụ gõ, các bài tập tiết tấu còn có thể chơi bằng động tác cơ thể để đa dạng các hình
thức gõ đệm, đồng thời khắc phục tình hình các trường chưa có đủ nhạc cụ cho HS.
Các bài hoà tấu có bè giai điệu chính là bài đọc nhạc trong chủ đề nên HS dễ dàng luyện
tập hơn (HS đã thuộc giai điệu và làm quen với các kí hiệu khi học Bài đọc nhạc, sau đó
mới chơi bằng nhạc cụ).
Giai điệu các bài hoà tấu rất đơn giản, có thể chơi bằng bất cứ loại nhạc cụ nào mà nhà
trường có (Chương trình 2018 có độ mở, không quy định các trường phải dạy theo đúng

8

một loại nhạc cụ giai điệu nào. Nếu SGK viết riêng cho một loại nhạc cụ nào đó thì có thể
phù hợp với trường này nhưng không phù hợp với trường khác).
Các bài hoà tấu được biên soạn theo hình thức hoà tấu nhạc cụ giai điệu và nhạc cụ gõ
để giải quyết tình hình nhà trường không có đủ nhạc cụ giai điệu cho tất cả HS. Lúc đó HS
nào không có nhạc cụ giai điệu thì gõ đệm hoặc đọc nhạc, và như vậy tất cả HS đều được
tham gia vào bài học một cách tích cực.
e. Lí thuyết âm nhạc: là những kiến thức đã được quy định trong Chương trình môn Âm
nhạc 2018: Nhịp lấy đà; Kí hiệu để tăng trường độ nốt nhạc (dấu nối, dấu chấm dôi, dấu miễn nhịp);
Dấu nhắc lại, dấu quay lại, khung thay đổi; Một số kí hiệu, thuật ngữ về nhịp độ, sắc thái cường độ.
Các kiến thức được trình bày ngắn gọn, giúp HS dễ dàng tiếp thu bài học.
g. Thường thức âm nhạc: tìm hiểu 4 loại nhạc cụ (kèn clarinet, sáo flute, đàn t'rưng,
đàn k'lông pút); giới thiệu 3 nhạc sĩ nổi tiếng của Việt Nam và thế giới (Trần Hoàn, Nguyễn
Văn Tý, Beethoven); tìm hiểu một số thể loại ca khúc; tìm hiểu dân ca một số vùng miền
Việt Nam.
Tất cả các kiến thức đều được trình bày ngắn gọn, súc tích để phù hợp trình độ nhận
thức của HS và giúp các em dễ dàng ghi nhớ bài học.
h. Trải nghiệm và khám phá:
Bên cạnh những hoạt động học tập theo từng nội dung, SGK còn xây dựng thêm các
hoạt động trải nghiệm và khám phá theo hướng học mà chơi – chơi mà học. Ví dụ: hát bè
trì tục, hát theo cách riêng của mình, thể hiện tiết tấu theo sơ đồ, tự tạo ra các mẫu tiết tấu,…
Các hoạt động này sẽ giúp HS vận dụng kiến thức và kĩ năng một cách sáng tạo, phát triển
năng lực âm nhạc cho các em, gắn kết kiến thức của môn Âm nhạc với các môn học khác
như Ngữ văn, Giáo dục công dân,…
Tuỳ theo điều kiện cụ thể, GV hoàn toàn chủ động trong việc lựa chọn hoạt động trải
nghiệm nào sẽ đưa thêm vào bài dạy, hoạt động nào sẽ giao cho HS tự học, hoạt động nào
sẽ dùng làm trò chơi khởi động lúc đầu giờ,…
2.5. Hình thức và cách trình bày của sách
– Sách được thiết kế theo mô hình hoạt động, nội dung mỗi chủ đề được thể hiện qua
các hoạt động học tập.
– Sách được thiết kế đẹp, hấp dẫn, hiện đại, giàu tiện ích; dễ dàng sử dụng cho cả HS
và GV.
– Sách đảm bảo sự hài hoà giữa kênh hình và kênh chữ. Tất cả các nội dung đều có logo
riêng.
– Các hình ảnh trong sách đẹp mắt, sinh động, tạo hứng thú học tập cho HS. Các hình
ảnh không chỉ để minh hoạ mà còn hỗ trợ tích cực cho các hoạt động học tập.
– Tất cả các kiến thức đều được trình bày ngắn gọn, súc tích, phù hợp với trình độ nhận
thức của HS, giúp các em dễ dàng ghi nhớ bài học.
– Các câu lệnh trong sách ngắn gọn, thể hiện rõ các yêu cầu cần thực hiện, vừa thuận
lợi cho hoạt động dạy – học, vừa giúp HS có thể tự học, vừa thuận tiện cho việc theo dõi,
phối hợp của phụ huynh HS.
2.6. Một số điểm mới của sách
a. Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực HS
Các nội dung và các hoạt động học tập trong tất cả các chủ đề của SGK Âm nhạc 7 đều
được biên soạn, xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực HS. Đó là các
phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm; các năng lực chung: tự

9

chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo; các năng lực đặc thù: thể
hiện âm nhạc, cảm thụ và hiểu biết âm nhạc, ứng dụng và sáng tạo âm nhạc.
b. Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học
SGK Âm nhạc 7 lựa chọn được những nội dung hay và hấp dẫn, đảm bảo tính hệ thống
của kiến thức và kĩ năng. Nội dung các bài học vừa có độ mở, vừa được tích hợp với nhau
tạo điều kiện cho GV đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học; tạo bối cảnh để
HS tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập. Nội dung các bài học được thể hiện qua các
hoạt động âm nhạc đa dạng, đáp ứng nhu cầu, sở thích của HS, tạo được niềm vui và hứng
thú cho các em, khuyến khích các em tích cực, chủ động, sáng tạo trong học tập. Sách thiết
kế nhiều dạng câu hỏi trong từng bài học. Các câu hỏi có tác dụng khơi gợi lòng mong
muốn tìm hiểu, khám phá thế giới âm nhạc của HS.
c. Tăng cường thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn
SGK Âm nhạc 7 lựa chọn các chất liệu, ngữ liệu, tác phẩm âm nhạc vừa có giá trị nghệ
thuật, vừa gần gũi, gắn bó với cuộc sống hằng ngày của HS. Việc tích hợp các mạch nội
dung trong cùng chủ đề với nhau tạo điều kiện cho HS tăng cường thực hành, vận dụng
kiến thức vào thực tiễn. Ví dụ: HS được tập biểu diễn bài hát; được hướng dẫn sử dụng
nhạc cụ chơi giai điệu hoặc đệm cho bài hát, bài đọc nhạc;... Các hoạt động trải nghiệm và
khám phá rất đa dạng cũng giúp HS được thực hành và vận dụng kiến thức, kĩ năng thường
xuyên hơn.
d. Yêu cầu về tích hợp và phân hoá được thể hiện xuyên suốt
– Tích hợp: Trong một chủ đề, giữa các mạch nội dung và các hoạt động luôn có sự gắn
kết chặt chẽ với nhau. Chẳng hạn sự gắn kết giữa các nội dung hát – đọc nhạc – nhạc cụ;
hoặc sự song hành, bổ sung cho nhau giữa nội dung nghe nhạc và thường thức âm nhạc;...
Việc tích hợp như vậy vừa phát huy được năng lực của HS, vừa góp phần giảm tải cho các
nội dung học tập. Không chỉ có sự tích hợp giữa các mạch nội dung của môn Âm nhạc với
nhau, nhiều kiến thức trong sách còn được tích hợp với kiến thức của một số môn học khác
như Ngữ văn, Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân,…
– Phân hoá: Các nội dung và hoạt động học tập đều có tính mở để phù hợp với các đối
tượng HS khác nhau, phù hợp với điều kiện của địa phương, đồng thời giúp GV linh hoạt
hơn trong dạy học. Sách xây dựng các bối cảnh học tập rất đa dạng vừa để tạo hứng thú học
tập, vừa để tất cả HS có thể tự tin tham gia các hoạt động âm nhạc (kể cả những em năng
khiếu âm nhạc còn hạn chế). Ví dụ: những HS không có khả năng ca hát có thể chơi nhạc
cụ, gõ đệm hoặc vận động theo nhạc,... Hệ thống câu hỏi trong sách cũng có các mức độ
khó – dễ khác nhau dành cho các mức độ năng lực khác nhau.
e. Đổi mới đánh giá
Những yêu cầu về đổi mới đánh giá thể hiện trong SGK Âm nhạc 7 thông qua hệ thống
câu hỏi hoặc những yêu cầu đối với các bài luyện tập thực hành. Đó là: đánh giá phẩm chất
và năng lực dựa vào những yêu cầu cần đạt; chú trọng đánh giá kĩ năng thực hành (hát, đọc
nhạc, nhạc cụ,...) thông qua hình thức cá nhân, cặp, nhóm nhỏ; khuyến khích HS tự đánh
giá hoặc đánh giá đồng đẳng.
2.7. Phân phối chương trình và dự kiến kế hoạch dạy học
Chủ đề 1: Chào năm học mới
Tiết 1
– Hát bài Ước mơ mùa khai trường
(Tuần 1) – Nhịp lấy đà

10

Tiết 2
(Tuần 2)
Tiết 3
(Tuần 3)
Tiết 4
(Tuần 4)

Tiết 1
(Tuần 5)

Tiết 2
(Tuần 6)
Tiết 3
(Tuần 7)
Tiết 4
(Tuần 8)
(Tuần 9)
Tiết 1
(Tuần 10)
Tiết 2
(Tuần 11)
Tiết 3
(Tuần 12)
Tiết 4
(Tuần 13)

Tiết 1
(Tuần 14)

– Trải nghiệm và khám phá: Tạo ra 3 nét nhạc có nhịp lấy đà
– Một số thể loại ca khúc
– Ôn tập bài hát Ước mơ mùa khai trường; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng
đệm cho bài hát
– Luyện đọc gam Đô trưởng; Bài đọc nhạc số 1
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Ước mơ mùa khai trường
– Trải nghiệm và khám phá: Hát những câu có chủ đề về năm học mới với
giai điệu tuỳ ý
Chủ đề 2: Em yêu làn điệu dân ca
– Hát bài Đi cấy
– Nghe bài dân ca Hát chèo thuyền
– Trải nghiệm và khám phá: Tìm những câu thơ lục bát được dùng để phát
triển thành lời ca của bài Hát chèo thuyền
– Dân ca một số vùng miền Việt Nam
– Ôn tập bài hát Đi cấy; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài hát
– Luyện đọc gam theo mẫu; Bài đọc nhạc số 2
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Đi cấy
– Trải nghiệm và khám phá: Xác định âm hưởng dân ca của một nét nhạc
KIỂM TRA GIỮA KÌ I
Chủ đề 3: Biết ơn thầy cô
– Hát bài Bài học đầu tiên
– Kí hiệu để tăng trường độ nốt nhạc
– Trải nghiệm và khám phá: Hát với sự thay đổi vị trí đặt dấu miễn nhịp
– Kèn clarinet và sáo flute
– Ôn tập bài hát Bài học đầu tiên; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài
hát
– Nghe tác phẩm Thầy cô và mái trường
– Luyện đọc quãng theo mẫu; Bài đọc nhạc số 3
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Bài học đầu tiên
– Trải nghiệm và khám phá: Tạo ra 4 ô nhịp 3 rồi thể hiện các ô nhịp đó
4
Chủ đề 4: Ước mơ
– Hát bài Điều em muốn

11

Tiết 2
(Tuần 15)

Tiết 3
(Tuần 16)
Tiết 4
(Tuần 17)

(Tuần 18)
Tiết 1
(Tuần 19)

Tiết 2
(Tuần 20)
Tiết 3
(Tuần 21)
Tiết 4
(Tuần 22)

Tiết 1
(Tuần 23)
Tiết 2
(Tuần 24)
Tiết 3
(Tuần 25)
Tiết 4
(Tuần 26)
(Tuần 27)

– Trải nghiệm và khám phá: Thể hiện mẫu tiết tấu theo sơ đồ động tác cơ
thể
– Nghe Chương IV – Symphony No.6 (Pastoral); Nhạc sĩ Ludwig van
Beethoven
– Ôn tập bài hát Điều em muốn; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài
hát
– Bài đọc nhạc số 4
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Điều em muốn
– Trải nghiệm và khám phá: Thể hiện mẫu tiết tấu bằng một số đồ vật đã
qua sử dụng
KIỂM TRA HỌC KÌ I
Chủ đề 5: Mùa xuân
– Hát bài Mùa xuân
– Dấu nhắc lại, khung thay đổi, dấu quay lại
– Trải nghiệm và khám phá: Sử dụng dấu nhắc lại và khung thay đổi để chép
nhạc
– Nghe tác phẩm Một mùa xuân nho nhỏ; Nhạc sĩ Trần Hoàn
– Ôn tập bài hát Mùa xuân; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài hát
– Luyện đọc quãng theo mẫu; Bài đọc nhạc số 5
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Mùa xuân
– Trải nghiệm và khám phá: Thể hiện bài tập tiết tấu bằng các động tác cơ
thể
Chủ đề 6: Lời ru của mẹ
– Hát bài Lời ru của mẹ
– Trải nghiệm và khám phá: Hát theo cách riêng của mình
– Nghe tác phẩm Mẹ yêu con; Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý
– Ôn tập bài hát Lời ru của mẹ; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài
hát
– Luyện đọc gam theo mẫu; Bài đọc nhạc số 6
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Lời ru của mẹ
– Trải nghiệm và khám phá: Tạo ra 4 ô nhịp 2 rồi thể hiện các ô nhịp đó
4
KIỂM TRA GIỮA KÌ II

12

Tiết 1
(Tuần 28)
Tiết 2
(Tuần 29)
Tiết 3
(Tuần 30)
Tiết 4
(Tuần 31)

Tiết 1
(Tuần 32)
Tiết 2
(Tuần 33)
Tiết 3
(Tuần 34)
(Tuần 35)

Chủ đề 7: Cội nguồn
– Hát bài Nổi trống lên các bạn ơi!
– Nghe tác phẩm Đất nước lời ru
– Ôn tập bài hát Nổi trống lên các bạn ơi!; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng
đệm cho bài hát
– Một số kí hiệu, thuật ngữ về nhịp độ, sắc thái cường độ
– Trải nghiệm và khám phá: Hát với những nhịp độ khác nhau
– Luyện đọc quãng theo mẫu; Bài đọc nhạc số 7
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Nổi trống lên các bạn ơi!
– Trải nghiệm và khám phá: Thể hiện mẫu tiết tấu bằng một số đồ vật đã
qua sử dụng
Chủ đề 8: Quê hương
– Hát bài Vui kéo lưới; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng đệm cho bài hát
– Bài đọc nhạc số 8
– Hoà tấu
– Nghe tác phẩm Tây Nguyên chào Mặt Trời
– Đàn t'rưng và đàn k'lông pút
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Vui kéo lưới
– Trải nghiệm và khám phá: Hát bè trì tục; Hát theo cách riêng của mình
KIỂM TRA HỌC KÌ II

3. Tài liệu hỗ trợ
– Sách giáo viên: hướng dẫn GV lựa chọn mục tiêu, chuẩn bị phương tiện dạy học và
cách thực hiện tất cả các bài học.
– Học liệu điện tử: cung cấp miễn phí các tư liệu (hình ảnh, âm thanh, video, bài tập
trắc nghiệm,…) để GV sử dụng trực tiếp hoặc đưa vào bài giảng điện tử.
– Bài giảng điện tử: cung cấp miễn phí các bài giảng Power Poin được soạn sẵn cho
từng tiết học.
Địa chỉ tải các học liệu và bài giảng Power Point
Mã QR

Link

SGK ÂM NHẠC CÁNH DIỀU: DẠY & HỌC | Facebook

13

SGK Âm nhạc Cánh diều (Đỗ Thanh Hiên) - YouTube

Phần thứ hai
BÀI SOẠN MINH HOẠ
Chủ đề 1: CHÀO NĂM HỌC MỚI
– Hát: Ước mơ mùa khai trường.
– Đọc nhạc: Luyện đọc gam Đô trưởng; Bài đọc nhạc số 1.
– Nhạc cụ: Thể hiện tiết tấu; Hoà tấu.
– Lí thuyết âm nhạc: Nhịp lấy đà.
– Thường thức âm nhạc: Một số thể loại ca khúc.
– Trải nghiệm và khám phá: Tạo ra 3 nét nhạc có nhịp lấy đà; Hát những câu có chủ đề
về năm học mới với giai điệu tuỳ ý.
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
– Hát đúng cao độ, trường độ, sắc thái và lời ca bài Ước mơ mùa khai trường; biết hát
kết hợp gõ đệm, đánh nhịp hoặc vận động theo nhạc.
– Đọc nhạc đúng cao độ gam Đô trưởng; đọc đúng tên nốt, cao độ và trường độ Bài đọc
nhạc số 1; biết đọc nhạc kết hợp gõ đệm theo phách hoặc đánh nhịp.
– Thể hiện đúng mẫu tiết tấu bằng nhạc cụ gõ và động tác cơ thể, biết ứng dụng đệm
cho bài Ước mơ mùa khai trường; chơi được bài hoà tấu cùng các bạn.
– Nhận biết và thể hiện được nhịp lấy đà.
– Nhận biết và nêu được đặc điểm của các thể loại ca khúc: hành khúc; nghi lễ, nghi
thức; trữ tình; hát ru.
– Biết vận dụng, sáng tạo âm nhạc thông qua các hoạt động trải nghiệm và khám phá.
– Có ý thức về nhiệm vụ học tập; luôn cố gắng vươn lên đạt kết quả tốt trong học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
– Đàn phím điện tử.
– Nhạc cụ gõ, nhạc cụ thể hiện giai điệu (recorder,…), nhạc cụ thể hiện hoà âm (kèn
phím,...).
– File audio (hoặc video) nhạc đệm và hát mẫu bài Ước mơ mùa khai trường.
– Một số mẫu luyện tập gam Đô trưởng.
– Tư liệu minh hoạ nội dung: Một số thể loại ca khúc.
III. GỢI Ý VỀ PHƯƠNG PHÁP VÀ CÁCH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC, HỌC TẬP
Tiết
Dự kiến kế hoạch dạy học
1
– Hát bài Ước mơ mùa khai trường
– Nhịp lấy đà
– Trải nghiệm và khám phá: Tạo ra 3 nét nhạc có nhịp lấy đà
2
– Một số thể loại ca khúc

14

3
4

– Ôn tập bài hát Ước mơ mùa khai trường; Thể hiện tiết tấu và ứng dụng
đệm cho bài hát
– Luyện đọc gam Đô trưởng; Bài đọc nhạc số 1
– Hoà tấu
– Ôn tập bài hoà tấu
– Ôn tập bài hát Ước mơ mùa khai trường
– Trải nghiệm và khám phá: Hát những câu có chủ đề về năm học mới với
giai điệu tuỳ ý

TIẾT 1
 Hoạt động khởi động: GV lựa chọn một trong các hình thức: vận động theo nhạc,
hát tập thể, trò chơi âm nhạc, đố vui,...
1. Hát bài Ước mơ mùa khai trường (khoảng 32 – 34 phút)
– GV giới thiệu tên bài hát, tên tác giả và nội dung của bài hát. Tham khảo tư liệu dưới
đây:
Mùa thu với bầu trời xanh trong vắt, nắng nhẹ trải sắc vàng trên những tán lá cũng là
mùa khai trường – mùa dệt nên những ước mơ, khát vọng của tuổi học trò. Bài hát Ước mơ
mùa khai trường thể hiện niềm hân hoan của tuổi thơ được tựu trường trong khung cảnh
mùa thu tươi đẹp. Tác giả bài hát là nhạc sĩ Phạm Chỉnh.
Thông tin dành cho GV: Nhạc sĩ Phạm Chỉnh (tên đầy đủ Phạm Bá Chỉnh) là Giám
đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội. Ông đã sáng tác một số ca khúc cho thiếu nhi như: Ước
mơ mùa khai trường, Bay lên những cánh diều ước mơ, Khúc ca chào mùa hè, Mùa hè
thương nhớ, Sắc hương Hà Nội,… Bài hát Ước mơ mùa khai trường được tác giả sáng tác
năm 2016 để hưởng ứng cuộc vận động sáng tác ca khúc cho thiếu nhi do Trung tâm Văn
hoá Thành phố Hà Nội tổ chức. Năm học 2020-2021, bài hát đã được trao giải trong Cuộc
thi “Sáng tác ca khúc về thầy cô và mái trường” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với
Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức.
– GV cho HS nghe bài hát kết hợp với vận động cơ thể hoặc biểu lộ cảm xúc.
– GV hướng dẫn HS khởi động giọng hát.
– GV dạy HS hát từng câu, ghép nối các câu theo lối “móc xích”: câu hát 1 nối với câu
hát 2; câu hát 3 nối với câu hát 4;...

+ Câu 1: Bầu trời ... bình minh.
+ Câu 2: Từng bầy chim ... cây xanh.
+ Câu 3: Gió hát ... khăn quàng,
+ Câu 4: vui đùa ... lá bàng.
+ Câu 5: Ơi mùa thu ... khai trường.
+ Câu 6: Chào bạn thân ... năm học mới.
+ Câu 7: Ơi mùa thu ... ước vọng,
+ Câu 8: từng đàn ... trời xanh.

15

Đoạn 1

Đoạn 2

+ Câu 9: Ơi mùa thu ... học trò,
+ Câu 10: lời thầy cô ... tương lai.
– GV lưu ý HS những tiếng hát có luyến và những tiếng hát ngân dài.
– GV hướng dẫn HS hát cả bài, kết hợp vỗ tay nhịp nhàng hoặc đánh nhịp; thể hiện sắc
thái vui tươi, rộn ràng ở đoạn 1 và thiết tha, trong sáng ở đoạn 2.
– GV yêu cầu HS trình bày bài hát theo tổ, nhóm, cá nhân.
2. Nhịp lấy đà (khoảng 5 – 6 phút)
– GV dùng giọng hát hoặc nhạc cụ thể hiện các ví dụ minh hoạ về nhịp lấy đà.
– GV đặt các câu hỏi gợi mở để HS tự tìm hiểu, phát hiện kiến thức. Tham khảo các
câu hỏi dưới đây:
Nhịp 24 (nhịp 34...