TOTTO-CHAN - CÔ BÉ BÊN CỬA SỔ
(Totto-chan - The Little Girl at the Window)
Tác giả: Tetsuko Kuroyanagi
Nhà xuất bản: Văn Học, Văn Hóa - Thông Tin, Thời Đại.



Nguồn:
- www.ttvnol.com (Thực hiện ebook: Nguyễn Kim Vỹ)
- http://www.vnthuquan.net (Thực hiện ebook: binhnx2000)
- http://tve-4u.org (Thực hiện ebook: Lê Thành Trung)
Kiểm tra chính tả, thay tên nhân vật, địa danh, danh từ riêng phiên âm theo
cách đọc tiếng Việt bằng nguyên gốc tiếng Nhật phiên âm sang hệ thống
chữ cái Latin (Rõmaji) và làm lại ebook: hungbc1010
Soát lỗi và trình bày lại ebook lần hai: Nguyễn Tuấn Linh
Ngày hoàn thành: 15/12/2015

Ebook này được thực hiện theo dự án CHẾ BẢN LẠI EBOOK CŨ của
diễn đàn TVE-4U.ORG



Mục lục
Lời nói đầu
Chương 1 - Nhà ga
Chương 2 - Cô bé bên cửa sổ
Chương 3 - Trường mới
Chương 4 - Con thích trường này
Chương 5 - Thầy hiệu trưởng
Chương 6 - Giờ ăn trưa
Chương 7 - Totto-chan bắt đầu đi học
Chương 8 - Lớp học trên con tàu
Chương 9 - Bài học ở trường Tomoe
Chương 10 - Thức ăn của biển và của đất
Chương 11 - “Nhai cho kỹ”
Chương 12 - Cuộc dạo chơi ở trường
Chương 13 - Bài hát của trường
Chương 14 - Dọn đi cho sạch sẽ
Chương 15 - Tên của Totto-chan
Chương 16 - Các diễn viên hài kịch của đài phát thanh
Chương 17 - Một toa xe khác lại tới
Chương 18 - Bể bơi

Chương 19 - Phiếu báo điểm
Chương 20 - Kỳ nghỉ hè bắt đầu
Chương 21 - Một cuộc phiêu lưu mạo hiểm
Chương 22 - Thử thách lòng dũng cảm
Chương 23 - Phòng diễn tập
Chương 24 - Chuyến đi suối nước nóng
Chương 25 - Bộ môn thể dục nghệ thuật
Chương 26 - Thứ con thích nhất
Chương 27 - Quần áo xoàng xĩnh nhất
Chương 28 - Takahashi
Chương 29 - Cẩn thận trước khi nhảy
Chương 30 - "Và rồi ờ... ờ..."
Chương 31 - Chúng con chỉ đùa thôi
Chương 32 - Ngày thể thao
Chương 33 - Nhà thơ Isa
Chương 34 - Rất huyền bí
Chương 35 - Nói bằng tay
Chương 36 - Bốn mươi bảy Ronin
Chương 37 - Masow-chan
Chương 38 - Bím đuôi sam
Chương 39 - Xin cám ơn
Chương 40 - Toa xe thư viện
Chương 41 - Cái đuôi

Chương 42 - Năm thứ hai của em ở Tomoe
Chương 43 - Hồ thiên nga
Chương 44 - Thầy giáo nông nghiệp
Chương 45 - Bếp dã chiến
Chương 46 - Em thật là một cô bé ngoan
Chương 47 - Cô dâu
Chương 48 - Ngôi trường cũ đổ nát
Chương 49 - Dải băng buộc tóc
Chương 50 - Đi thăm thương binh
Chương 51 - Vỏ cây đoán sức khỏe
Chương 52 - Em bé nói tiếng Anh
Chương 53 - Kịch nghiệp dư
Chương 54 - Phấn viết
Chương 55 - Yasuaki-chan đã mất
Chương 56 - Người tình báo
Chương 57 - Cây đàn violin của bố
Chương 58 - Lời hứa
Chương 59 - Con Rocky biến mất
Chương 60 - Bữa tiệc trà
Chương 61 - Sayonara, Sayonara (Tạm biệt)
Lời kết



 

Lời của đại diện UNICEF
(Quỹ nhi đồng Liên hiệp quốc) tại Việt Nam
Bạn đọc Việt Nam thân mến,
Tôi vô cùng hân hạnh được giới thiệu cuốn sách quý của một người
quen thân mà tôi hết sức yêu mến, chị Tetsuko Kuroyanagi, Sứ giả Thiện
chí của UNICEF. Đây không phải là lần đầu tiên bạn gặp người phụ nữ
tuyệt diệu này, bởi chị đã sang thăm Việt Nam tháng 11 năm 1988. Qua
chuyến đi thăm đó nhiều bạn đã biết chị là một nghệ sĩ truyền hình rất mực
tài hoa, “Chương trình phỏng vấn hằng ngày của Tetsuko” được khán giả
Nhật Bản đánh giá cao và yêu mến. Là người nổi tiếng như vậy song về
nhiều phương diện khác chị lại còn đặc biệt hơn nữa. Qua cuốn sách gần
như tự truyện của chị phần lớn chúng ta đã nghĩ chị Kuroyanagi là Tottochan, người mà lòng nhân hậu, niềm tin khát vọng đã được mô tả tài tình
qua từng trang sách.
Tôi lại lấy làm hân hạnh gấp bội vì Bộ Giáo Dục Việt Nam có sách
kiến cho dịch và in tại Việt Nam cuốn Totto-chan với sự tài trợ của
UNICEF và đặc biệt cho trẻ em có tật.
Và cuối cùng tôi xin tất cả các bạn đọc nhớ cho rằng Totto-chan lớn
lên ở một đất nước bị chiến tranh tàn phá, phải trải qua nhiều khó khăn gian
khổ. Qua cuốn sách này, tôi tin chắc rằng chị sẽ chinh phục được trái tim
mỗi một chúng ta, sẽ có thêm nhiều bạn mới và sẽ phát huy được truyền
thống hòa bình.
M. Tarique Farooqui



Dear Vietnamese Readers,
It gives me great pleasure to introduce to you this lovely book, written
by a fond acquaintance of mine, Ms.Tetsuko Kuroyanagi, UNICEF
Goodwill Ambassador. It is not the first time you have met this great lady,
as she visited Viet Nam in November 1988. From that visit, a lot of you will
know that she is a very successful Japanese television personality whose
daily interview programme “Tetsuko Room” is highly appreciated and
loved by her Japanese audience. But she is special in many more ways than
being famous. Through her almost autobiographical book, most of us have
started to think of Ms. Kuroyanagi as “Totto-chan”, whose kindness, beliefs
and aspirations have been aptly described in the following pages.
I am doubly proud of this book, as the Ministry of Education has
taken the initiative of having “Totto-chan” translated and especially because
the proceeds will be used to help build a special school for handicapped
children.
In a closing note, I would also like to ask all readers to bear in mind
that “Totto-chan” grew up in a nation ravaged by war, experiencing many
difficulties and hardships. Through this book, I am sure she will steal her
way into the hearts of all of you, make many friends and spread the
tradition of peace.
M. Tarique Farooqui



 

Lời tác giả gửi bạn đọc Việt Nam
“Trường tiểu học mãi mãi là nơi tôi yêu thích nhất và không có người
nào ảnh hưởng đến tôi nhiều hơn thầy hiệu trưởng trường đó. Tôi đặc biệt
vui là cuốn “Totto-chan, cô bé bên cửa sổ” của tôi viết về ngôi trường này,
về thầy hiệu trưởng đến với trẻ em Việt Nam.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Bộ Giáo dục Chính phủ Việt Nam và
Nhà Xuất bản Kim Đồng về việc xuất bản cuốn sách “TOTTO-CHAN”
bằng tiếng Việt và cảm ơn UNICEF đã đỡ đầu xuất bản cuốn sách này.
Tôi đã gặp nhiều trẻ em ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh khi
thăm Việt Nam năm 1988 với tư cách Sứ giả Thiện chí UNICEF.
Nhiều trẻ em tôi đã gặp đang phải chịu những hậu quả của chiến tranh
cả về vật chất, tinh thần cũng như thể chất.
Tôi đã biết sự khủng kiếp của chiến tranh. Nhưng trẻ em Nhật Bản
ngày nay không biết điều đó. Nhiều trẻ em Nhật Bản bắt đầu hiểu khi đọc
cuốn sách của tôi viết về ngôi trường của mình.
Tôi mong muốn mỗi trẻ em trên trái đất này đều có điều kiện lớn lên
trong tình yêu, sự chăm sóc, được học hành, không phải chịu đói khổ và sợ
hãi và vì mục đích đó tôi sẽ tiếp tục làm việc hết sức mình”.
Xin gửi lời chào thân ái.
Tokyo, ngày 12 tháng 6 năm 1989
Tetsuko Kuroyanagi



Author's Message to Vietnamese Readers
“My elementary school has always been my favourite place, and no
one has had more impact on my life than the headmaster of my elementary
school. I am particularly happy that 'Totto-chan: The Little Girl at the
Window', my book about this school and its headmaster, is now available to
the children of Viet Nam.
I would like to express my gratitude to the Ministry of Education of
the Government fo Viet Nam for publishing this Vietnamese version of
“Totto-chan”, and UNICEF for assisting in sponsoring it. I met many
children in Hanoi and in Ho Chi Minh City when I visited Viet Nam in
1988 as a UNICEF Goodwill Ambassador. Many of the children I met were
suffering the material and mental, as well as the physical consequences of
the war. I know the horror of war, but the children of Japan today do not
know it. Many Japanese children begin to understand it when they read in
my book about my school being destroyed.
I want every child on this earth to have a chance to grow up with
love, care and the opportunity for education, and without hunger or fear,
and for this I will continue to work my very best.”
Regards
Tokyo, June, 12th 1989.
Tetsuko Kuroyanagi




Lời nói đầu
Viết về trường Tomoe và ông Sosaku Kobayashi, người sáng lập và
điều hành trường này, là một trong những điều từ lâu tôi rất muốn làm.
Tôi không hư cấu một tình tiết nào. Tất cả đều là những sự kiện đã
diễn ra và, may thay, tôi nhớ được khá nhiều. Ngoài việc muốn ghi lại
những sự kiện này, tôi còn muốn chuộc lại một lời hứa không được thực
hiện. Như tôi đã kể lại trong một chương của cuốn sách, khi còn là một cô
bé, tôi có trịnh trọng hứa với ông Kobayashi rằng, khi lớn lên tôi sẽ xin dạy
ở trường Tomoe. Rõ ràng đấy là một lời hứa mà tôi đã không thể làm tròn.
Vì vậy, thay vào đó tôi xin cố gắng làm cho mọi người biết rằng ông
Kobayashi là người như thế nào, tình thương yêu to lớn của ông đối với trẻ
em và việc ông đã tiến hành giáo dục các em ra sao.
Ông Kobayashi mất năm 1963. Nếu ông còn sống đến ngày nay, chắc
chắn sẽ còn nhiều điều để ông có thể kể cho tôi nghe. Khi viết cuốn sách
này, tôi nhận thấy nhiều tình tiết là những kỷ niệm hạnh phúc thời thơ ấu
của tôi và, trong thực tế, đó là những hoạt động mà ông đã vạch ra một cách
thận trọng để đạt được những kết quả nhất định. Tôi tự nhủ chắc chắn đó
phải là điều mà ông Kobayashi hằng suy nghĩ. Hay, thật đáng quý biết bao
khi biết rằng ông đã nghĩ về việc đó. Với mỗi một khám phá mới, tôi càng
hết sức ngạc nhiên - cảm động và biết ơn ông sâu sắc.
Riêng tôi, tôi không thể đánh giá hết câu ông thường nói với tôi “Em
biết không, em thật là một cô bé ngoan” đã giúp tôi vươn lên như thế nào.
Nếu tôi không đến trường Tomoe và không gặp ông Kobayashi thì rất có
thể tôi sẽ bị mệnh danh là “một cô bé hư”, đầy mặc cảm và nhút nhát.
Năm 1945 trường Tomoe bị phá hủy trong trận oanh tạc của không
quân vào Tokyo. Ông Kobayashi xây dựng trường này bằng tiền riêng, do
vậy việc xây dựng lại đòi hỏi phải có thời gian. Sau chiến tranh, trên mảnh
đất cũ, thành lập cơ sở hiện nay là Khoa Giáo dục trẻ em của trường Đại
học Âm nhạc Kunitachi. Ông cũng đã dạy thể dục nghệ thuật ở đó và cũng
đã hỗ trợ cho việc thành lập Trường Tiểu học Kunitachi. Ông qua đời ở tuổi
sáu mươi chín, chưa kịp một lần nữa, mở lại ngôi trường lý tưởng của mình.

Tomoe Gakuen là một địa điểm nằm ở phía tây nam Tokyo, cách ga
xe lửa Jiyugaoka, trên tuyến đường Toyoko, ba phút đi bộ. Nơi đây hiện
nay là siêu thị Peacock và bến đỗ xe. Một hôm tôi đi đến đó, hoàn toàn vì
sự luyến tiếc quá khứ, chứ tôi đã biết rõ rằng ở đấy chẳng còn gì gọi là dấu
tích của trường và mảnh đất của nó. Tôi lái xe chầm chậm đi qua bến đỗ xe,
nơi trước đây là những phòng học gồm có các toa tàu và sân chơi của
trường. Khi nhìn thấy chiếc xe của tôi, người phụ trách bến đỗ xe kêu lên:
“Cô không thể lái xe vào đó được đâu, không thể vào được đâu! Bến hết
chỗ rồi”.
Dường như tôi muốn nói: “Tôi có muốn đỗ xe đâu, tôi chỉ muốn nhớ
lại những kỷ niệm”. Nhưng anh ta làm sao có thể hiểu được. Thế là tôi lại
tiếp tục lái xe đi và một nỗi buồn mênh mang xâm chiếm lòng tôi, khiến
nước mắt tôi cứ trào ra trên đôi má.
Tôi biết chắc chắn rằng trên thế gian này có nhiều nhà giáo giỏi những con người có những lý tưởng cao và có tình thương yêu to lớn đối
với trẻ em - mơ ước mở những trường học lý tưởng. Và tôi cũng biết rằng
để thực hiện được những ước mơ này người ta phải trải qua biết bao khó
khăn gian khổ. Ông Kobayashi đã mất nhiều năm nghiên cứu, trước khi mở
trường Tomoe vào năm 1937, và trường này đã bị thiêu hủy năm 1945, sự
tồn tại của nó thật quá ngắn ngủi.
Tôi tin rằng thời kỳ tôi ở đó chính là lúc nhiệt tình của ông Kobayashi
đã đạt đến đỉnh cao và các kế hoạch của ông đang độ nở hoa rực rỡ. Giá
như không có chiến tranh hẳn sẽ có biết bao em nhỏ đã được ông chăm sóc
và giáo dục; tôi buồn lòng trước sự mất mát nói trên.
Trong cuốn sách này, tôi cố gắng miêu tả các phương pháp giáo dục
của ông Kobayashi. Theo ông, tất cả trẻ em bẩm sinh vốn tốt đẹp, và bản
chất đó rất dễ bị môi trường xung quanh cùng những ảnh hưởng xấu của
người lớn phá hoại. Mục đích của ông là khám phá “bản chất” của các em
và phát triển nó, để giúp các em trở thành những con người với những
phẩm chất riêng.
Ông Kobayashi đánh giá cao tính hồn nhiên và muốn để cho các đặc
tính của trẻ em được phát triển càng tự nhiên càng tốt. Ông cũng rất yêu
thiên nhiên. Miyo-chan, con gái ông, nói với tôi rằng khi còn nhỏ cha cô

thường dắt cô đi bộ và nói: “Chúng ta hãy đi tìm các nhịp điệu trong thiên
nhiên”.
Ông thường dẫn cô đến bên một cây cổ thụ, chỉ cho cô biết các cành
lá đung đưa trong gió như thế nào; ông cũng nói cho cô biết mối quan hệ
giữa lá, cành và thân cây; lá cây đung đưa khác nhau là tùy theo tốc độ của
gió. Họ đứng im quan sát những hiện tượng như vậy, và khi không có gió
họ cứ đứng ngửa mặt lên trời, kiên trì đợi chờ một làn gió thoảng đến.
Không những họ chỉ đứng để quan sát gió mà còn quan sát cả những dòng
sông. Hai cha con cô cũng thường ra bên bờ con sông Tama gần đó để
ngắm nhìn nước chảy. Cô gái nói với tôi rằng, hai cha con cô không bao giờ
cảm thấy mệt mỏi khi làm những việc đó.
Đến đây bạn đọc có thể băn khoăn tự hỏi làm sao các nhà chức trách
Nhật Bản, trong thời chiến lại có thể cho phép một trường tiểu học khác
thường, nơi việc học tập được tiến hành trong bầu không khí tự do như vậy
tồn tại? Ông Kobayashi rất ghét sự khoa trương ầm ĩ, và thậm chí trước
chiến tranh ông không cho ai được chụp ảnh hoặc tuyên truyền về tính khác
thường của trường ông. Có thể, đó là một lý do tại sao ngôi trường nhỏ với
gần năm mươi học sinh tránh được sự chú ý của các nhà chức trách và tiếp
tục được phát triển. Một lý do khác: ông Kobayashi là một nhà giáo được
Bộ Giáo dục đánh giá cao.
Hằng năm cứ đến mồng ba tháng Mười một, một ngày trong chương
trình “Những ngày thể thao tuyệt diệu”, mọi học sinh của trường Tomoe bất
kể đã tốt nghiệp vào thời gian nào, lại kéo nhau về đến Kuhonbutsu dự hội
trường. Tuy giờ đây tất cả chúng tôi đã ở tuổi ngoại bốn mươi - rất nhiều
người trong chúng tôi đã xấp xỉ năm mươi - vả đã có con có cháu, chúng tôi
vẫn gọi nhau bằng những tên cúng cơm. Những buổi tụ họp này là một
trong những di sản hạnh phúc mà ông Kobayashi đã để lại cho chúng tôi.
Thực ra tôi đã bị đuổi ra khỏi trường tiểu học đầu tiên. Tôi không nhớ
nhiều về trường đó - mẹ tôi có kể cho tôi nghe về những người hát rong và
về trường đó. Tôi khó có thể tin rằng mình đã bị đuổi học. Liệu tôi có thực
sự hư đốn đến mức đó không? Tuy nhiên, cách đây năm năm, khi tôi tham
gia vào một chương trình biểu diễn trên màn hình buổi sáng, tôi được giới
thiệu với một người biết tôi lúc đó. Bà chính là giáo viên của lớp bên cạnh
lớp tôi. Tôi đã chết lặng đi trước điều bà nói:

“Cô học ngay bên cạnh phòng tôi”, bà nói, “và khi tôi có việc đi đến
phòng giáo viên, tôi thường thấy cô cứ phải đứng ở ngoài hành lang vì bị
phạt. Khi tôi đi qua, cô thường níu tôi lại, hỏi tại sao người ta bắt cô đứng
đó và cô đã làm điều gì sai trái. Có một lần cô hỏi tôi: “Cô giáo có thích
những người hát rong không?”. Tôi không biết phải cư xử với cô ra sao, và
cuối cùng, hễ muốn đến phòng giáo viên, tôi phải nhòm ra trước, nếu thấy
cô đứng ở ngoài hành lang thì tôi tránh không đi. Cô chủ nhiệm lớp cô
thường kể với tôi về cô trong phòng giáo viên. Cô ấy nói: “Tôi chẳng hiểu
vì sao em ấy lại như vậy”. Chính vì vậy mà trong những năm sau này khi
thấy cô xuất hiện trên màn hình, tôi nhận ra ngay tên cô. Thời gian cách đây
đã lâu rồi, song tôi vẫn nhớ như in khi cô học lớp một”.
Có đúng là người ta đã bắt tôi đứng ở hành lang không? Tôi không
nhớ rõ và rất ngạc nhiên. Song chính bà giáo mái tóc hoa râm với khuôn
mặt phúc hậu, với dáng dấp còn trẻ trung kia, người đã chịu khó đến tham
dự chương trình biểu diễn trên màn hình buổi sáng ấy, cuối cùng đã làm cho
tôi tin rằng thực sự tôi đã bị đuổi học. Đến đây tôi lại muốn bày tỏ lòng biết
ơn chân thành đối với mẹ tôi vì bà đã không kể cho tôi biết điều đó, mãi cho
đến ngày sinh nhật lần thứ hai mươi của tôi.
“Con có biết tại sao con phải chuyển trường tiểu học không?”. Có
một hôm mẹ tôi hỏi như vậy. Khi thấy tôi trả lời: “Con không biết ạ!” thì bà
tiếp tục nói một cách rất thản nhiên rằng: “Chỉ vì con bị đuổi học”. Ngày ấy
bà hoàn toàn có thể nói: “Con sẽ trở thành người như thế nào đây? Con đã
bị đuổi học. Nếu người ta lại đuổi con ra khỏi trường tiếp theo thì con sẽ đi
đâu?”.
Nếu mẹ tôi nói với tôi như vậy trong ngày đầu tiên khi tôi bước chân
vào cổng trường Tomoe Gakuen thì tôi sẽ cảm thấy bất hạnh và lo lắng biết
chừng nào. Và nếu vậy thì cổng trường rợp bóng cây cùng những phòng
học toa tàu sẽ chẳng có thể làm tôi phấn khởi. Thật may thay tôi đã có một
người mẹ như mẹ tôi.
Sau chiến tranh, chỉ còn lại vài tấm ảnh chụp tại trường Tomoe. Trong
số đó chỉ có những tấm ảnh chụp khi tốt nghiệp là đẹp nhất. Học sinh lớp
cuối cấp thường đứng ở các bậc lên xuống trước cửa phòng họp để chụp
ảnh. Nhưng mỗi lần thấy học sinh tốt nghiệp xếp hàng và gọi nhau “Mau
lên, chụp ảnh!”, thì học sinh các lớp khác cũng muốn chen vào và thế là bấy

giờ không thể nào chỉ ra ai là những học sinh của lớp tốt nghiệp. Chúng tôi
thường có những cuộc thảo luận sôi nổi về chủ đề này trong các buổi họp
mặt.
Ông Kobayashi không bao giờ nói gì vào những dịp chụp ảnh này. Có
lẽ ông nghĩ rằng tốt nhất là có những hình ảnh sống động của mọi người
trong trường, hơn là một bức tranh tốt nghiệp chính thức. Giờ đây xem lại,
những tấm ảnh này quả là rất tiêu biểu cho trường Tomoe.
Còn bao điều khác nữa tôi có thể viết về trường Tomoe. Nhưng tôi sẽ
rất vui mừng nếu tôi có thể làm cho mọi người hiểu rằng cớ sao thậm chí
một cô bé như Totto-chan, khi chịu những ảnh hưởng đúng đắn của người
lớn, lại có thể trở thành một người biết sống hòa hợp với mọi người khác.
Sosaku Kobayashi, người có nhiều cảm hứng và có tầm nhìn xa đã
thành lập nhà trường tuyệt vời này, sinh ngày 18 tháng 6 năm 1893, tại một
vùng nông thôn ở phía tây bắc Tokyo. Thiên nhiên và âm nhạc là những thứ
mà ông yêu thích nhất. Lúc còn nhỏ ông thường ra đứng trên bờ sông gần
nhà, với dãy núi Haruna ở phía xa, và tưởng tượng dòng nước chảy cuồn
cuộn là một dàn nhạc và ông là “nhạc trưởng”.
Là con út trong một gia đình nông dân khá nghèo có sáu người con,
ông đã phải làm trợ giáo sau khi học xong tiểu học. Tuy nhiên, để làm được
việc, ông phải có những chứng chỉ cần thiết, và để có những thứ đó ông
phải cố gắng vượt bực bằng một tài năng phi thường. Ngay sau đó ông đã
giành được chỗ dạy tại một trường tiểu học ở Tokyo. Ở đây ông đã kết hợp
việc giảng dạy với việc nghiên cứu âm nhạc và chính điều đó đã giúp ông
thực hiện được khát vọng mà ông hằng ấp ủ. Ông đã vào học trong Khoa
Giáo dục âm nhạc, thuộc nhạc viện đầu tiên của Nhật Bản - nay là Trường
Đại học nghệ thuật và âm nhạc Tokyo. Khi tốt nghiệp, ông trở thành giáo
viên dạy nhạc tại trường tiểu học Seikei. Trường này do ông Haruji
Nakamura sáng lập. Ông là một con người tuyệt diệu luôn luôn tin rằng
giáo dục tiểu học là bậc giáo dục quan trọng nhất đối với trẻ em. Ở đây ông
Haruji chủ trương tổ chức những lớp ít học sinh với chương trình học tự do
để giúp các em phát triển những phẩm chất tốt đẹp của cá nhân và phát huy
tính tự trọng. Việc học tập được tiến hành vào các buổi sáng. Buổi chiều
dành để đi dạo thu thập cây cỏ, tập vẽ, tập hát hay nghe các bài thuyết trình
của thầy hiệu trưởng. Ông Kobayashi chịu ảnh hưởng rất lớn các phương

pháp của ông Haruji Nakamura, và sau này ông đã xây dựng một loại
chương trình tương tự ở trường Tomoe.
Trong thời gian dạy nhạc ở đây ông Kobayashi đã viết một vở ca kịch
cho trẻ em, để học sinh trình diễn. Vở ca kịch của ông đã để lại một ấn
tượng sâu sắc trong tâm hồn nhà công nghiệp Iwasaki - một thành viên
trong gia đình có công ty thương mại Mitsubishi khổng lồ. Nhà đại tư bản
Iwasaki đã đỡ đầu cho nền nghệ thuật - giúp đỡ Koscak Yamada, nhà soạn
nhạc lão thành của Nhật và tài trợ cho nhà trường. Sau đó nhà đại tư bản
Iwasaki còn cung cấp kinh phí để cử ông Kobayashi sang châu Âu nghiên
cứu các phương pháp giáo dục.
Ông Kobayashi ở châu Âu hai năm từ 1922 đến 1924. Trong thời gian
này ông thường đến thăm các trường và cùng với Emile Jaques-Dalcroze
nghiên cứu môn thể dục nghệ thuật ở Paris. Khi trở về nước, cùng với một
người khác, ông thành lập Trường mẫu giáo Seijo.
Ông Kobayashi thường nhắc nhở các cô mẫu giáo đừng gò ép các
cháu vào những khôn mẫu định trước. “Hãy để các cháu phát triển tự
nhiên”, ông nói “Đừng cản trở khát vọng của các cháu. Ước mơ của các
cháu lớn hơn mơ ước của các cô”. Trước đó chưa có một trường mẫu giáo
nào như thế ở Nhật Bản.
Năm 1930, ông Kobayashi lại đi Châu Âu để nghiên cứu thêm một
năm nữa. Cùng với Dalcroze ông đã đi quan sát ở nhiều nơi và đi đến quyết
định sẽ mở trường riêng của ông khi trở về Nhật Bản.
Ngoài việc mở trường Tomoe Gakuen năm 1937, ông còn thành lập
Hội thể dục nghệ thuật Nhật Bản.
Nhiều người nhớ tới ông như là người truyền bá thể dục nghệ thuật ở
Nhật Bản và ghi nhận công lao của ông trong việc xây dựng Trường Đại
học Âm nhạc Kunitachi sau chiến tranh. Chỉ còn lại vài người trong chúng
tôi trực tiếp vận dụng các phương pháp dạy học của ông, và thật đáng buồn
là ông đã qua đời trước khi có thể xây dựng một trường nữa giống như
trường Tomoe. Khi trường này bị thiêu cháy, ông đã hình dung ra một
trường khác tốt hơn. Bất chấp sự rung chuyển bởi bom đạn xung quanh,
ông vẫn hỏi với vẻ sảng khoái: “Sắp tới, chúng ta sẽ xây dựng loại trường
học như thế nào đây?”.

Khi tôi bắt tay vào viết cuốn sách này, tôi hết sức ngạc nhiên biết rằng
ông chủ nhiệm chương trình phỏng vấn truyền hình hằng ngày của Tetsuko
- người đã cùng tôi làm việc trong nhiều năm - người đã tiến hành nghiên
cứu về ông Kobayashi được chục năm rồi. Tuy chưa bao giờ gặp ông
Kobayashi, song một người phụ nữ đã từng chơi piano cho các lớp thể dục
nghệ thuật của trẻ em đã gợi cho ông chủ nhiệm quan tâm nghiên cứu về
nhà giáo dục học này. Khi bà giáo ấy bắt đầu chơi đàn, ông Kobayashi
thường sửa lại nhịp cho bà và nói: “Chị có biết không, các em không bước
đi như vậy đâu!”. Ông quả đã hòa mình cùng các em, nên hiểu từng nhịp
thở và bước đi của chúng. Tôi hy vọng ông Karuhiko Sano - ông chủ nhiệm
của tôi - sẽ sớm hoàn thành cuốn sách của mình để kể cho thế giới biết thêm
nhiều chuyện về con người phi thường này.
Cách đây hai mươi năm, một biên tập viên trẻ của công ty Kodansha
phát hiện ra bài tiểu luận của tôi viết về trường Tomoe đăng trong một tờ
tạp chí của phụ nữ, ông tìm gặp tôi, tay ôm một tập báo, và đề nghị tôi phát
triển bài tiểu luận thành một cuốn sách. Tôi có lỗi là đã dùng tờ báo đó làm
một việc khác và người đàn ông trẻ tuổi kia đã trở thành một giám đốc
trước khi ý kiến của ông thành hiện thực. Nhưng chính người đó - ông
Katsuhisa Koto - là người đã cho tôi ý nghĩ và niềm tin để làm việc này.
Khi đó vì chưa viết nhiều nên việc viết cả một cuốn sách là một việc làm
đáng sợ. Và cuối cùng người ta khuyên tôi nên viết từng chương một và
đăng thành một loạt bài trên tạp chí “Người phụ nữ trẻ” của Công ty
Kodansha. Và tôi bắt đầu viết từ tháng hai năm 1979 đến tháng mười hai
1980.
Hằng tháng tôi thường đi thăm Viện Bảo tàng sách tranh của Chihiro
Iwasaki ở Shimo Shakuji, Nerimaku, Tokyo để chọn tranh minh họa.
Chihiro Iwasaki là một nữ họa sĩ thiên tài chuyên vẽ tranh thiếu nhi. Tôi tự
hỏi không biết nơi nào trên thế giới này, còn có những nghệ sĩ có thể vẽ trẻ
em sống động như tranh của bà. Bà vẽ các em dưới muôn vàn tâm trạng và
tư thế khác nhau và phân biệt rõ ràng những đường nét khác nhau giữa đứa
trẻ sáu tháng với em bé chín tháng tuổi. Tôi không thể nói hết niềm hạnh
phúc của tôi khi được phép dùng tranh của bà để minh họa cho cuốn sách
của tôi. Điều kỳ lạ là tranh của bà rất phù hợp với câu chuyện của tôi. Bà
mất năm 1974, và nhiều người luôn luôn hỏi có phải tôi đã bắt tay viết cuốn
sách này khi bà còn sống không, điều đó chứng tỏ tranh của bà với muôn
vàn cách miêu tả trẻ em trung thực và gần gũi với cuộc sống.

Chihiro Iwasaki để lại gần bảy ngàn bức tranh, và tôi có đặc ân được
xem rất nhiều tranh nguyên bản nhờ sự giúp đỡ ân tình của con trai bà, một
nhà viết kịch, phó giám đốc nhà bảo tàng, và vợ anh. Tôi xin tỏ lòng biết ơn
đối với chồng bà nghệ sĩ vì đã cho phép tôi in lại các tác phẩm của bà. Tôi
cũng xin cám ơn nhà soạn kịch Tadasu Iizawa, giám đốc nhà bảo tàng mà
hiện nay tôi là ủy viên quản trị, đã liên tục giục tôi viết sách khi thấy tôi trì
hoãn.
Tất nhiên Miyo-chan và các bạn cùng trường Tomoe cũng đã giúp tôi
rất nhiều. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn ông Keiko Iwamoto, người biên
tập bản tiếng Nhật là người luôn luôn nói: “Chúng ta phải làm cho cuốn
sách này trở thành một cuốn sách hay thật sự”. Tôi có ý định chọn nhan đề
tiếng Nhật từ một thành ngữ phổ biến từ nhiều năm nay đề cập đến những
con người ở bên lề cửa sổ, có nghĩa là người ta đang ở trên mép cửa hay sắp
bị đẩy ra ngoài giá lạnh. Tuy tôi thường phải đứng ở bên cửa sổ ngoài sự
mong muốn để nhìn những người hát rong, tôi thực sự cảm thấy mình đã bị
đẩy “ra ngoài cửa sổ” tại trường học đầu tiên đó - bị xa lánh và chịu sự lạnh
lùng. Đầu đề của cuốn sách ngoài những ý nghĩa đó còn có thêm một ý
nghĩa này nữa: cửa sổ của hạnh phúc, cuối cùng đã mở ra trước mắt tôi, tại
trường Tomoe!
Trường Tomoe không còn nữa. Có lẽ không gì có thể làm cho tôi vui
sướng hơn nếu biết rằng khi đọc cuốn sách này, trường đó sẽ sống lại trong
tâm trí các bạn.
Tokyo, 1982

“Totto-chan, cô bé bên cửa sổ” mới xuất bản được ba năm, nhưng
trong thời gian đó đã xảy ra biết bao điều làm tôi ngạc nhiên và sung sướng.
Khi tôi viết về người thầy hiệu trưởng kính mến của mình và những tháng
năm không thể nào quên của tôi tại trường Tomoe, chưa bao giờ tôi dám
nghĩ rằng đây lại là cuốn sách bán chạy nhất. Bốn triệu rưỡi bản đã được
bán trong năm đầu và hiện nay đã lên tới gần sáu triệu.
Người ta nói với tôi rằng: “Đây là một kỷ lục trong lịch sử xuất bản ở
Nhật Bản!”. Nhưng điều đó ít có ý nghĩa đối với tôi. Mãi cho đến khi mỗi

ngày tôi nhận được không biết bao nhiêu thư từ khắp trên đất Nhật gửi về,
tôi mới bắt đầu nhận thấy rằng thực sự có rất nhiều người đang đọc cuốn
sách của tôi.
Tôi nhận được thư của bạn đọc thuộc mọi lứa tuổi, từ em bé 5 tuổi
đến cụ già 130 tuổi, và mỗi bức thư đều làm tôi xúc động. Tôi càng ngạc
nhiên khi nhận được rất nhiều thư của các em học sinh tiểu học, vì chưa bao
giờ tôi dám nghĩ rằng các em bé như vậy lại đọc cuốn sách này, mặc dù tôi
đã cố gắng viết một cách thật dung dị, dễ hiểu, tránh dùng nhiều chữ gốc
Hán khó hiểu.
Trong thời đại ngày nay, khi nhiều từ đã trở thành từ chết, tôi thấy
thật là tuyệt vời khi biết các em từ lớp hai trở lên đã dùng từ điển để đọc
Totto-chan! Một bé gái lớp hai viết thư nói rằng cứ nhìn thấy một em bé bị
tàn tật là em lại nghĩ: “Ôi lại có một Yasuaki-chan, hoặc nhất định em ấy
phải là một người của trường Tomoe!” và thế là em lại chạy đến bên họ
chào hỏi và cảm thấy rất vui khi được đáp lại. Bốn mươi năm đã trôi qua kể
từ khi trường Tomoe không còn tồn tại! Các em của chúng ta thật là tuyệt
vời, có đúng vậy không?
Nhiều em học sinh khác viết thư kể rằng khi đọc đến đoạn nói về
trường Tomoe bị thiêu hủy, các em nhận thấy chiến tranh là không tốt, và
như vậy thật đáng để viết cuốn sách này. Tuy nhiên khi viết nó, trước sau
tôi chỉ dám nghĩ rằng thật là vui nếu như các nhà giáo và các bà mẹ trẻ khi
đọc về ông Kobayashi sẽ tự nhủ rằng: “Đã có một con người tận tụy, thật sự
thương yêu và tin tưởng ở trẻ em”. Nhưng tôi e rằng cũng có những giáo
viên sẽ gạt bỏ những tư tưởng của ông và coi chúng là quá duy tâm trong xã
hội ganh đua này...
Trong thực tế, khi cuốn sách này ra đời, một số giáo viên tiểu học đã
viết thư cho tôi biết, hàng ngày họ đã đọc cho các em nghe vào giờ ăn trưa.
Còn các giáo viên họa ở trường tiểu học thì lại viết thư nói rằng họ đã đọc
từng phần của “Totto-chan” cho các em trong lớp nghe, và sau đó yêu cầu
các em vẽ tranh minh họa theo những gì mà các em nghe được. Một số giáo
viên trung học lại viết thư nói rằng đúng lúc họ cảm thấy rất thất vọng đối
với nền giáo dục đến mức họ đã tính chuyện từ bỏ nghề dạy, song được sự
cổ vũ bởi những tư tưởng của ông Kobayashi, họ đã quyết định ở lại. Tôi

nhận được nhiều bức thư chân thành như vậy và nước mắt tôi lại trào ra khi
biết có rất nhiều người suy nghĩ giống như ông Kobayashi.
Giáo viên đã dùng cuốn sách của tôi dưới nhiều hình thức khác nhau,
và năm ngoái, chương mang tiêu đề “Ông giáo nhà nông” đã được chính
thức đưa vào sách giáo khoa lớp ba tiếng Nhật, và chương “Ngôi trường cũ
đổ nát” được đưa vào sách đạo đức luân lý lớp bốn. Tôi cũng nhận được
những bức thư đầy lo âu. Một em gái trung học viết thư cho tôi từ một trại
cải tạo trẻ em hư nói rằng: “Nếu em có một người mẹ như mẹ Totto-chan,
và có một người thầy như ông Kobayashi, chắc chắn em đã không phải vào
ở chốn này”.
Tại sao “Totto-chan” lại trở thành một cuốn sách bán chạy như vậy?
Giới thông tin đại chúng đã đặt ra câu hỏi này và nó đã trở thành chủ đề của
một số cuộc tranh luận. Báo A-sa-hi đã đăng một loạt bài nhan đề “Dấu
hiệu Totto-chan”, thảo luận các phương diện khác nhau về sự tác động của
cuốn sách, và điều đáng nhạc nhiên là một nhà xuất bản khác đã cho ra đời
một cuốn sách hoàn chỉnh về chủ đề này. Cuốn sách mang tên “Totto-chan:
Câu chuyện của một cuốn sách bán chạy nhất”, đã phân tích hiện tượng tại
sao nó được bán chạy như vậy từ mọi khía cạnh. Tôi cho rằng một lý do về
hiệu quả của cuốn sách là nó xuất hiện đúng vào lúc sự nghiệp giáo dục trở
thành một vấn đề cốt yếu, và mọi người đều thấy rằng cần phải có một tác
động nào đó đối với nền giáo dục, và vì vậy nhiều người đọc cuốn sách như
là một luận thuyết giáo dục, mặc dù đó không phải là lý do tôi viết cuốn
sách này. Hơn thế nữa đây là cuốn truyện cho mọi người, thu hút sự chú ý
của mọi người, thuộc mọi lứa tuổi và quan điểm. Và chính đó cũng là một
lý do khác của sự đắt khách.
Đây cũng là một cuốn sách bán chạy nhất ở Nhật của một nữ tác giả.
Ban đầu phản ứng của nam giới đối với cuốn sách không thuận lợi lắm, và
tôi nhận ra điều này khi các bạn nam giới được phỏng vấn đã trả lời rằng:
“Tôi bị lôi cuốn vì cái bìa in hình phụ nữ”, hoặc “Tôi gạt bỏ sự suy nghĩ đó
là cuốn sách bán chạy nhất của một người mua vui nổi tiếng”. Họ còn nói:
“Tôi không định đọc, nhưng người nhà cứ giục tôi đọc...”. Kết quả các cuộc
trao đổi là tốt. Tôi xin chân thành cảm ơn những ai trong các gia đình đã
nhiệt tình cổ vũ “Totto-chan”!

Trước khi xuất bản cuốn sách, tôi đã quyết định sẽ dùng tiền nhuận
bút để xây dựng nhà hát chuyên nghiệp đầu tiên cho các diễn viên điếc ở
Nhật. Tôi đã đề nghị chính phủ biến nó thành một tổ chức phúc lợi xã hội
để nó có thể tiếp tục hoạt động khi tôi đã quá già hoặc sau khi tôi qua đời.
Đây...